Η Meta έχει υποστεί διαδοχικές δικαστικές ήττες τα τελευταία χρόνια σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι πλατφόρμες της στοχεύουν και βλάπτουν νεαρούς χρήστες. Ωστόσο, η δίκη με ενόρκους που ξεκινά την Τρίτη στην Καλιφόρνια θεωρείται από τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης ως η μεγαλύτερη απειλή που έχει αντιμετωπίσει μέχρι σήμερα η εταιρεία.

Γράφει η Άννα Αμαλίδου

Η υπόθεση προέρχεται από αγωγή που κατατέθηκε το 2023 από 30 πολιτείες των ΗΠΑ, μεταξύ των οποίων η Καλιφόρνια και η Νέα Υόρκη, οι οποίες υποστηρίζουν ότι η Meta έχει διαπράξει πολυάριθμες παραβιάσεις της ομοσπονδιακής και πολιτειακής νομοθεσίας περί προστασίας της ιδιωτικότητας των παιδιών.

Οι πολιτείες δεν ζητούν μόνο αποζημίωση που υπερβαίνει το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια, αλλά απαιτούν και ριζικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας του Facebook και του Instagram. Μεταξύ των μέτρων που ζητούνται περιλαμβάνονται η κατάργηση των μετρητών «like», η κατάργηση του ατελείωτου scrolling (infinite scroll), η απαγόρευση των εφήμερων αναρτήσεων όπως τα Instagram Stories, η διακοπή της αυτόματης αναπαραγωγής βίντεο, η απαγόρευση δημιουργίας πολλαπλών λογαριασμών από ανήλικους και η αφαίρεση φίλτρων που αλλοιώνουν την εμφάνιση του προσώπου. Παράλληλα, ζητείται η εφαρμογή διαδικασίας γονικής επαλήθευσης για εφήβους χρήστες και η αλλαγή των αλγορίθμων συστάσεων που, όπως υποστηρίζεται, «χειραγωγούν τη ντοπαμίνη» και ενισχύουν τον εθισμό.

Οι κατηγορίες και η στρατηγική των πολιτειών
Οι πολιτείες υποστηρίζουν ότι οι λειτουργίες αυτές έχουν σχεδιαστεί για να κρατούν τους χρήστες –ιδίως τους εφήβους και τα παιδιά– στις πλατφόρμες όσο πιο συχνά και για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Σύμφωνα με ελληνικά δημοσιεύματα, οι πολιτείες ισχυρίζονται ότι η Meta δυσκολεύει ακόμη και τους νέους να μειώσουν τη χρήση των εφαρμογών, μέσω συχνών ειδοποιήσεων που έχουν σχεδιαστεί για να τους επαναφέρουν στην πλατφόρμα. Υποστηρίζεται ότι, στοχεύοντας παιδιά, η Meta «επέλεξε να εκμεταλλευτεί» τους νέους προκειμένου να τους εθίσει στις πλατφόρμες της, ώστε να αυξήσει τη βάση χρηστών της και να επεκτείνει την επιχειρηματική της δραστηριότητα.

Σήμερα, η χρηματιστηριακή αξία της Meta ανέρχεται περίπου στα 1,5 τρισεκατομμύρια δολάρια, γεγονός που καθιστά την υπόθεση οικονομικά και επιχειρησιακά κρίσιμη. Η Meta αρνείται σταθερά τις κατηγορίες, δηλώνοντας ότι «διαφωνεί έντονα» και ότι τα στοιχεία θα αποδείξουν τη μακροχρόνια δέσμευσή της να στηρίζει τους νέους.

Η δικαστής Yvonne Gonzalez Rogers και η σημασία της δίκης
Οι πολιτείες παρουσιάζουν τους ισχυρισμούς τους ενώπιον της ομοσπονδιακής δικαστού Yvonne Gonzalez Rogers, η οποία έχει αποκτήσει φήμη για την οξυδέρκεια και την ευθύτητα των αποφάσεών της. Ήταν η δικαστής στη δίκη υψηλού προφίλ του Έλον Μασκ εναντίον Σαμ Άλτμαν, ενώ έχει σχεδόν 20 χρόνια εμπειρίας σε υποθέσεις τεχνολογίας και εταιρικής ευθύνης. Ελληνικά μέσα επισημαίνουν ότι η παρουσία της Rogers προσδίδει ιδιαίτερο βάρος στη διαδικασία, καθώς θεωρείται δικαστής που δεν διστάζει να επιβάλει αυστηρές κυρώσεις όταν διαπιστώνει συστημικές παραβιάσεις.

Η απόφαση του Νέου Μεξικού: Το πρώτο πλήγμα
Σε πρόσφατη απόφαση κατά της Meta στο Νέο Μεξικό, ο δικαστής Bryan Biedscheid επέβαλε στην εταιρεία συνολικό πρόστιμο 942 εκατομμυρίων δολαρίων και διέταξε να προβεί σε αλλαγές παρόμοιες με εκείνες που απαιτούν τώρα οι πολιτείες. Οι αλλαγές περιλάμβαναν την κατάργηση των «like» για χρήστες κάτω των 18 ετών, την απαγόρευση αποστολής ή λήψης γυμνού περιεχομένου από εφήβους και τον περιορισμό των push ειδοποιήσεων σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας.

Ο δικαστής χαρακτήρισε τη Meta «δημόσια όχληση», παρομοιάζοντάς την με ένα εργοστάσιο που ρυπαίνει τον αέρα που αναπνέουν οι άνθρωποι, προκαλώντας «επιβλαβείς επιπτώσεις» που επηρεάζουν έναν ολόκληρο πληθυσμό. Η Meta δήλωσε ότι θα ασκήσει έφεση κατά της απόφασης. Αν και η διαταγή του Biedscheid αφορά μόνο το Νέο Μεξικό, εάν οι 30 πολιτείες επικρατήσουν στη δική τους αγωγή, η Meta θα χρειαστεί να εφαρμόσει αλλαγές σε ολόκληρες τις ΗΠΑ. Οι πολιτείες που συμμετέχουν στην αγωγή αντιπροσωπεύουν σχεδόν τα δύο τρίτα του πληθυσμού της χώρας.

Η κρίση των “like” και η ψυχική υγεία των νέων
Οι μετρήσεις των «like» αποτελούν μέρος της Meta από τα πρώτα χρόνια του Facebook. Σήμερα, είναι πανταχού παρούσες στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης και αποτελούν τον κύριο τρόπο αλληλεπίδρασης με περιεχόμενο. Ωστόσο, σύμφωνα με ελληνικά μέσα, τα «like» θεωρούνται ολοένα και περισσότερο ως μηχανισμός που ενισχύει αρνητικά συναισθήματα, ιδιαίτερα μεταξύ των νέων.

Η υπόθεση της Kaley, μιας νεαρής γυναίκας που δικαιώθηκε στη μήνυσή της κατά της Meta, έχει αναδειχθεί ως χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η Kaley περιέγραψε στο δικαστήριο ότι σε ηλικία 9 ετών δημιούργησε δεκάδες λογαριασμούς στο YouTube και το Instagram για να κάνει like στις δικές της αναρτήσεις, επιδιώκοντας να ενισχύσει την αλληλεπίδραση και την αυτοεκτίμησή της. Σε ηλικία 10 ετών διαγνώστηκε με κατάθλιψη.

Στη μήνυση των πολιτειών κατά της Meta, οι δικηγόροι αναφέρθηκαν σε εσωτερική έρευνα της εταιρείας που έδειξε ότι ο αριθμός των likes προκαλούσε «κοινωνική σύγκριση», δηλαδή τη νοητική πράξη του να μετρά κανείς την αυτοαξία του σε σχέση με τις εικόνες άλλων. Η κοινωνική σύγκριση συνδεόταν με «αυξημένη μοναξιά, χειρότερη εικόνα σώματος και αρνητική διάθεση», σύμφωνα με την εσωτερική έρευνα της Meta.

30 πολιτείες απέναντι στη Meta
Όπως το έθεσε ο δικαστής Biedscheid στην απόφασή του –η πρώτη φορά που μια εταιρεία μέσων κοινωνικής δικτύωσης χαρακτηρίστηκε «δημόσια όχληση»– ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούν οι πλατφόρμες της Meta για πάνω από μια δεκαετία έχει αποτελέσει μέρος μιας αυξανόμενης «κρίσης ψυχικής υγείας των νέων». Τώρα, δικηγόροι από 30 ακόμη πολιτείες θα πιέσουν τη δικαστή Gonzalez Rogers να καταλήξει στο ίδιο συμπέρασμα.

Η δίκη αυτή, σε συνδυασμό με τη μεγάλη ομοσπονδιακή δίκη κατά Meta, Google, TikTok και Snapchat, όπου εκκρεμούν πάνω από 3.000 αγωγές και συμμετέχουν 29 γενικοί εισαγγελείς, αποτελεί την κορύφωση μιας πολυετούς αντιπαράθεσης γύρω από τον ρόλο των social media στην ψυχική υγεία των νέων.

Πηγή φωτογραφίας 1: ieidiseis.gr
Πηγή φωτογραφίας 2: ieidiseis.gr
Πηγή φωτογραφίας 3: ieidiseis.gr
Πηγή φωτογραφίας 4: thetoc.gr