Ιστορικός εκλογικός θρίαμβος για την ακροδεξιά «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) καταγράφηκε στη Σαξονία-Άνχαλτ, κρατίδιο της πρώην Ανατολικής Γερμανίας, προκαλώντας πολιτικό σεισμό στο εσωτερικό της χώρας και έντονο προβληματισμό σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Γράφει η Άννα Αμαλίδου

Σύμφωνα με τα exit poll της Infratest Dimap για την ARD και τις πρώτες προβλέψεις της Forschungsgruppe Wahlen για το ZDF, η AfD αναδεικνύεται πρώτη δύναμη με ποσοστό που κινείται γύρω από το 44%–44,5%, σχεδόν διπλασιάζοντας την εκλογική της επιρροή σε σχέση με τις προηγούμενες εκλογές και αφήνοντας σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (CDU). Τα αναθεωρημένα στοιχεία της βραδιάς επιβεβαίωσαν την εικόνα του σαρωτικού προβαδίσματος: η AfD εκτιμάται στο 44% με 39 έδρες, ενώ το CDU υποχωρεί στο 17,8% με 16 έδρες, καταγράφοντας απώλειες σχεδόν 19 ποσοστιαίων μονάδων σε σύγκριση με την προηγούμενη αναμέτρηση.

Η μάχη της αυτοδυναμίας – Το όριο των 42 εδρών
Το κοινοβούλιο της Σαξονίας-Άνχαλτ αριθμεί 83 έδρες και για την απόλυτη πλειοψηφία απαιτούνται τουλάχιστον 42. Με βάση τις προβλέψεις και στη συνέχεια τα επίσημα αποτελέσματα, η AfD εξασφαλίζει 39 έδρες, τρεις λιγότερες από το όριο της αυτοδυναμίας, γεγονός που την φέρνει για πρώτη φορά τόσο κοντά στην ανάληψη της διακυβέρνησης ενός γερμανικού κρατιδίου, χωρίς ωστόσο να της επιτρέπει άμεση μονοκομματική κυβέρνηση. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν από τις δημόσιες τηλεοπτικές υπηρεσίες και εξειδικευμένες πλατφόρμες εκλογικών δεδομένων, η AfD συγκεντρώνει περίπου 43,8%–44,5% των ψήφων και 39 έδρες, το CDU κινείται γύρω στο 17,2%–18,5% με 15–16 έδρες, η SPD καταγράφει περί το 9,1%–9,3% με 8 έδρες, η Αριστερά (Linke) περίπου 8,6%–9,5% με 8 έδρες, οι Πράσινοι 8,7%–9% επίσης με 8 έδρες, ενώ το κόμμα «Λογική και Δικαιοσύνη» της Σάρα Βάγκενκνεχτ (BSW) κινείται γύρω από το εκλογικό όριο του 5%–5,3%, εξασφαλίζοντας 4–5 έδρες. Η συμμετοχή των ψηφοφόρων έφτασε σε επίπεδο-ρεκόρ, περίπου 77%–80%, σημαντικά αυξημένη σε σχέση με την προηγούμενη εκλογική αναμέτρηση, όπου είχε κινηθεί γύρω στο 60%.

Το θρίλερ του BSW – Ο παράγοντας Βάγκενκνεχτ
Η δυναμική της AfD αποτυπώνεται και στη σύγκριση με τις προηγούμενες εκλογές: η άνοδος της φτάνει περίπου τις 23 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ το CDU χάνει σχεδόν τη μισή του δύναμη, με πτώση που προσεγγίζει τις 18–20 μονάδες. Στις πρώτες προβλέψεις, η AfD εμφανίστηκε στο 44,5% (+23,7%) με 39 έδρες, το CDU στο 18,5% (-18,6%) με 16 έδρες, η Linke στο 9,5% (-1,5%) με 8 έδρες, οι Πράσινοι στο 9% (+3,1%) με 8 έδρες, η SPD στο 8% (-0,4%) με 7 έδρες και το BSW στο 5% (+5%) με 5 έδρες. Στις αναθεωρημένες εκτιμήσεις αργότερα το βράδυ, η AfD υπολογίστηκε στο 44% (+23,2%) με 39 έδρες, το CDU στο 17,8% (-19,3%) με 16 έδρες, η SPD στο 9,1% (+0,7%) με 8 έδρες, η Linke στο 8,8% (-2,2%) με 8 έδρες, οι Πράσινοι στο 8,7% (+2,8%) με 8 έδρες και το BSW στο 5,1% (+5,1%) με 4 έδρες. Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνουν ότι στο νέο κοινοβούλιο θα εκπροσωπούνται έξι κόμματα, με την AfD να κυριαρχεί και τα υπόλοιπα να αναζητούν δύσκολες ισορροπίες για τον σχηματισμό κυβέρνησης.

Οι πρώτες αντιδράσεις – Ζίγκμουντ και Βάιντελ πανηγυρίζουν, το CDU σε κατάρρευση
Η είσοδος ή μη του BSW στη Βουλή αποδείχθηκε κρίσιμος παράγοντας για τη διαμόρφωση των συσχετισμών. Στις πρώτες προβλέψεις, το κόμμα της Σάρα Βάγκενκνεχτ βρισκόταν ακριβώς στο όριο του 5%, με εκτίμηση για 5 έδρες. Σε αυτό το σενάριο, η AfD περιορίζεται στις 39 έδρες, ενώ οι υπόλοιπες δυνάμεις (CDU, SPD, Πράσινοι, Linke, BSW) συγκεντρώνουν συνολικά 44 έδρες, σχηματίζοντας τη μοναδική αριθμητικά εναλλακτική πλειοψηφία χωρίς τη συμμετοχή της AfD. Σε περίπτωση μη εισόδου του BSW, οι έδρες θα ανακατανέμονταν μεταξύ των άλλων κομμάτων, φέρνοντας την AfD πιο κοντά στην αυτοδυναμία, εξέλιξη που αποτέλεσε ένα από τα κεντρικά «θρίλερ» της εκλογικής βραδιάς. Τελικά, με βάση τα νεότερα στοιχεία, το BSW φαίνεται να περνά το όριο, εξασφαλίζοντας παρουσία στο κοινοβούλιο και καθιστώντας αναγκαίες ευρύτερες συναινέσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης.

Η εικόνα στα εκλογικά κέντρα της AfD ήταν πανηγυρική από την πρώτη στιγμή ανακοίνωσης των exit poll. Στις 18.00, όταν οι δημοσιογράφοι των δημόσιων σταθμών μετέδιδαν τις πρώτες προβλέψεις, ο υποψήφιος της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ, Ούλριχ Ζίγκμουντ, μαζί με το επιτελείο του, υποδέχθηκαν το ποσοστό 44,5% με ζητωκραυγές, αγκαλιές, γέλια και δάκρυα χαράς. Ο 35χρονος Ζίγκμουντ, επικεφαλής του ακροδεξιού αντιμεταναστευτικού κόμματος στο κρατίδιο, είχε θέσει ως στόχο ένα ποσοστό άνω του 40% και την ανάδειξη της AfD σε πρώτη πολιτική δύναμη, στόχος που επετεύχθη με ευρεία διαφορά. «Γράψαμε ιστορία, πρέπει να το πούμε ξεκάθαρα», δήλωσε στο ARD, χαρακτηρίζοντας το αποτέλεσμα «μήνυμα» προς την ομοσπονδιακή κυβέρνηση υπό τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς. Σε άλλες δηλώσεις του, τόνισε ότι η AfD είναι ανοιχτή σε συνεργασίες, αλλά «με τους δικούς της όρους», υπογραμμίζοντας ότι το κόμμα δεν προτίθεται να παραχωρήσει τις βασικές του θέσεις «για χάρη της εξουσίας».

Ο γρίφος της επόμενης ημέρας – Ακυβερνησία και ευρωπαϊκή ανησυχία
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκαν και οι δηλώσεις της συμπροέδρου της AfD, Άλις Βάιντελ, η οποία έκανε λόγο για «ιστορικό αποτέλεσμα» και «πολύ σαφή εντολή για διακυβέρνηση». Μιλώντας σε γερμανικά τηλεοπτικά δίκτυα, ανέφερε ότι «ας δούμε τι άλλο θα φέρει η βραδιά», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο είτε αυτοδύναμης κυβέρνησης, αν το τελικό αποτέλεσμα το επέτρεπε, είτε σχηματισμού κυβέρνησης με εταίρο ή με ψήφο ανοχής. Σε δηλώσεις της στο RTL/ntv, χαρακτήρισε την επίδοση της AfD ως «ιστορική ήττα» για τη Χριστιανοδημοκρατία, ενώ άπλωσε «χέρι συνεργασίας» προς το CDU, προτείνοντας σχηματισμό κυβέρνησης AfD–CDU σε περίπτωση που η AfD δεν εξασφαλίσει την απόλυτη πλειοψηφία.

Στον αντίποδα, το κλίμα στο CDU ήταν βαρύ. Τοπικοί βουλευτές και στελέχη του κόμματος στη Σαξονία-Άνχαλτ έκαναν λόγο για «καταστροφή», επισημαίνοντας ότι, αν και ανέμεναν ένα «άσχημο αποτέλεσμα», η τελική εικόνα ξεπέρασε τις πιο δυσοίωνες προβλέψεις. Ο πρωθυπουργός του κρατιδίου και επικεφαλής υποψήφιος του CDU, Σβεν Σούλτζε, δήλωσε ότι «αυτή είναι η δημοκρατία, ο λαός έστειλε ένα μήνυμα», συνεχάρη την AfD και τόνισε ότι δεν πρόκειται για «μαύρη ημέρα για τη δημοκρατία», αλλά για μια πραγματικότητα που το CDU οφείλει να αντιμετωπίσει πολιτικά. Παράλληλα, αναγνώρισε ότι η προεκλογική εκστρατεία ήταν «η πιο σκληρή» στα 25 χρόνια της πολιτικής του διαδρομής. Στο εσωτερικό του CDU, καταγράφονται αιχμές τόσο για την τοπική ηγεσία όσο και για την ομοσπονδιακή πολιτική γραμμή, με το κόμμα σε εθνικό επίπεδο να βρίσκεται 7–8 μονάδες πίσω από την AfD στις δημοσκοπήσεις.

Η γενική γραμματέας της CDU, Φραντσίσκα Χόπερμαν, απέκλεισε κατηγορηματικά κάθε συνεργασία με την AfD, δηλώνοντας σε δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα ότι «δεν θα συνεργαστούμε με ριζοσπάστες, και ειδικά όχι με ακροδεξιούς ριζοσπάστες». Παράλληλα, απέρριψε το ενδεχόμενο το αποτέλεσμα στη Σαξονία-Άνχαλτ να επηρεάσει άμεσα το μέλλον του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, αν και αναλυτές επισημαίνουν ότι η εκλογική κατάρρευση του CDU στο κρατίδιο αποτελεί σοβαρή πολιτική δοκιμασία για την ομοσπονδιακή κυβέρνηση και την στρατηγική της απέναντι στην AfD.

Το εκλογικό σύστημα της Σαξονίας-Άνχαλτ, μικτό αναλογικό κατά το πρότυπο των ομοσπονδιακών εκλογών, προβλέπει δύο ψήφους: μία για τον άμεσο υποψήφιο σε κάθε μία από τις 41 εκλογικές περιφέρειες (Erststimme) και μία για το κόμμα (Zweitstimme), η οποία καθορίζει την τελική κατανομή των εδρών. Η AfD, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, κέρδισε 38 από τις 41 περιφέρειες, με τη Linke να διατηρεί τρεις έδρες σε αστικά κέντρα όπως η Χάλε και το Μαγδεμβούργο, ενώ το CDU δεν εξασφάλισε καμία άμεση έδρα. Η εικόνα αυτή ενισχύει την εντύπωση μιας βαθιάς μετατόπισης του εκλογικού σώματος προς την AfD, ιδίως σε περιοχές της πρώην Ανατολικής Γερμανίας, όπου το κόμμα εμφανίζει σταθερά υψηλές επιδόσεις.

Το κεντρικό ερώτημα μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων αφορά τον σχηματισμό κυβέρνησης. Με δεδομένο ότι όλα τα άλλα κόμματα έχουν, σε προεκλογικό και μετεκλογικό επίπεδο, αποκλείσει συνεργασία με την AfD, αλλά και ότι αριθμητικά είναι δύσκολο να σχηματιστεί κυβέρνηση χωρίς τη συμμετοχή της, η Σαξονία-Άνχαλτ εισέρχεται σε περίοδο πολιτικής αβεβαιότητας. Θεωρητικά, μια πλειοψηφία 44 εδρών μπορεί να προκύψει μόνο από έναν ευρύ συνασπισμό που θα εκτείνεται από το CDU έως τη Linke και το BSW, δηλαδή μια πεντακομματική συνεργασία, σχήμα πρωτοφανές για τα γερμανικά δεδομένα. Εναλλακτικά, αριθμητικά είναι δυνατή και μια συμμαχία AfD–BSW με επίσης 44 έδρες, αν και η πολιτική και προγραμματική απόσταση μεταξύ των δύο κομμάτων καθιστά ένα τέτοιο σενάριο εξαιρετικά αμφίβολο.

Η πρόεδρος του BSW, Αμίρα Μοχάμεντ Άλι, σε δηλώσεις της στο ZDF, τάχθηκε υπέρ της λύσης ενός «υπερκομματικού πρωθυπουργού» που θα κυβερνά με μεταβαλλόμενες πλειοψηφίες και με την ενεργό συμμετοχή ολόκληρου του κοινοβουλίου, προτείνοντας ουσιαστικά ένα μοντέλο διακυβέρνησης που υπερβαίνει τις κλασικές κομματικές γραμμές. Η πρόταση αυτή εντάσσεται σε ένα πλαίσιο αναζήτησης θεσμικών διεξόδων σε μια κατάσταση όπου η ισχυρότερη πολιτική δύναμη, η AfD, παραμένει απομονωμένη από τους υπόλοιπους, ενώ οι άλλοι σχηματισμοί δυσκολεύονται να συγκροτήσουν βιώσιμη πλειοψηφία.

Σε εθνικό επίπεδο, το αποτέλεσμα στη Σαξονία-Άνχαλτ θεωρείται κρίσιμη δοκιμασία για την ομοσπονδιακή κυβέρνηση του Φρίντριχ Μερτς, καθώς αποτελεί την πρώτη από τρεις διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις σε κρατίδια το φθινόπωρο του 2026, με τις εκλογές σε Βερολίνο και Μεκλεμβούργο-Πομερανία να ακολουθούν. Η AfD, ήδη πρώτο κόμμα στις εθνικές δημοσκοπήσεις, επιχειρεί να αξιοποιήσει την επιτυχία της στη Σαξονία-Άνχαλτ ως εφαλτήριο για περαιτέρω εδραίωση της επιρροής της, προωθώντας ατζέντα που περιλαμβάνει αυστηρούς περιορισμούς στη μετανάστευση, επαναπροσέγγιση με τη Ρωσία, μείωση της στήριξης προς την Ουκρανία και αμφισβήτηση της συμμετοχής της Γερμανίας στην ευρωζώνη.

Πηγή φωτογραφίας 1: tovima.gr
Πηγή φωτογραφίας 2: protothema.gr
Πηγή φωτογραφίας 3: tovima.gr
Πηγή φωτογραφίας 4: msn.com
Πηγή φωτογραφίας 5: protothema.gr