Το διαρκώς αυξανόμενο κόστος ενοικίασης κατοικίας, σε συνδυασμό με τις δαπάνες διαβίωσης και μετακίνησης, μετατρέπει τη φοίτηση μακριά από τον τόπο κατοικίας σε δυσβάσταχτο οικονομικό βάρος για χιλιάδες οικογένειες. Τα τελευταία στοιχεία της αγοράς ακινήτων, αλλά και οι εξελίξεις στα πανεπιστημιακά ιδρύματα της χώρας, αποτυπώνουν μια κατάσταση που λαμβάνει πλέον χαρακτηριστικά εκπαιδευτικής και κοινωνικής κρίσης.

Εκατοντάδες επιτυχόντες εκτός πανεπιστημίων λόγω κόστους

Το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα καταγράφεται στο Πανεπιστήμιο Πατρών, όπου σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε ο πρύτανης Χρήστος Μπούρας, περίπου 400 επιτυχόντες δεν προχώρησαν φέτος στην εγγραφή τους, παρά το γεγονός ότι είχαν εξασφαλίσει θέση μέσω των Πανελλαδικών Εξετάσεων. Οι καταγραφές κάνουν λόγο για 372 έως 418 μη εγγραφές, ανάλογα με την επεξεργασία των δεδομένων, γεγονός που αναδεικνύει τη σοβαρότητα του προβλήματος.

Από τους 4.881 επιτυχόντες που είχαν δικαίωμα εισαγωγής στο ίδρυμα, ολοκλήρωσαν τη διαδικασία εγγραφής 4.463 φοιτητές, με αποτέλεσμα εκατοντάδες θέσεις να παραμείνουν ουσιαστικά ανενεργές. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι το φαινόμενο δεν περιορίζεται σε τμήματα χαμηλής ζήτησης αλλά επεκτείνεται ακόμη και σε σχολές κορυφαίου ακαδημαϊκού κύρους. Στην Ιατρική Σχολή εγγράφηκαν 166 από τους 175 επιτυχόντες, αφήνοντας εννέα θέσεις κενές. Στο Τμήμα Φαρμακευτικής δεν εγγράφηκαν 11 από τους 174 επιτυχόντες, στο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών δεν εγγράφηκαν 22 από τους 332 επιτυχόντες, ενώ στο Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών τέσσερις από τους 181 επιτυχόντες δεν ολοκλήρωσαν την εγγραφή τους. Ο μεγαλύτερος αριθμός μη εγγραφών καταγράφηκε στο Τμήμα Αλιείας και Υδατοκαλλιεργειών στο Μεσολόγγι, όπου 26 επιτυχόντες δεν προχώρησαν στη διαδικασία εγγραφής.

Ο παράγοντας των ενοικίων και του κόστους διαβίωσης

Ο Χρήστος Μπούρας απέδωσε την εικόνα αυτή κυρίως στις οικονομικές δυσκολίες των οικογενειών, στο υπέρογκο κόστος στέγασης και μετακίνησης, αλλά και στο γενικότερο κόστος ζωής που αντιμετωπίζουν οι φοιτητές. Παράλληλα, έκανε ειδική αναφορά στο κόστος του φοιτητικού εισιτηρίου για τις μετακινήσεις, το οποίο χαρακτήρισε ως ένα από τα ακριβότερα της χώρας, επισημαίνοντας ότι οι πανεπιστημιουπόλεις οφείλουν να γίνουν περισσότερο φιλικές προς τους φοιτητές.

Η δημογραφική απειλή για τα πανεπιστήμια

Ο πρύτανης συνέδεσε επίσης το φαινόμενο με ευρύτερες δημογραφικές εξελίξεις, προειδοποιώντας ότι έως το 2040 οι νέοι φοιτητές ενδέχεται να περιοριστούν στις 30.000 έως 32.000 ετησίως, έναντι περίπου 60.000 σήμερα, ενώ οι διαθέσιμες θέσεις παραμένουν περίπου 70.000. Παράλληλα, υποστήριξε ότι απαιτείται αναδιάρθρωση του ακαδημαϊκού χάρτη της χώρας, καθώς οι επιπτώσεις του δημογραφικού προβλήματος θα γίνουν ακόμη πιο έντονες τα επόμενα χρόνια.

Αύξηση 5,3% στα φοιτητικά ενοίκια πανελλαδικά

Την ίδια στιγμή, τα στοιχεία του Spitogatos Insights επιβεβαιώνουν ότι η αγορά της φοιτητικής κατοικίας συνεχίζει να κινείται σε έντονα ανοδική τροχιά. Οι Μέσες Ζητούμενες Τιμές (ΜΖΤ) ενοικίασης φοιτητικών κατοικιών σε ολόκληρη τη χώρα κατέγραψαν αύξηση 5,3% τον Αύγουστο του 2026 σε σύγκριση με τον Αύγουστο του 2025, επιβεβαιώνοντας ότι το στεγαστικό κόστος παραμένει ένας από τους βασικούς παράγοντες πίεσης για τα νοικοκυριά.

Η εικόνα στην Αττική: Από το Κολωνάκι έως τη Νίκαια

Στην Αττική, τις υψηλότερες Μέσες Ζητούμενες Τιμές καταγράφει το Κολωνάκι-Λυκαβηττός με 17 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, ακολουθούμενο από το Κουκάκι-Μακρυγιάννη με 16,1 ευρώ ανά τετραγωνικό και το Μετς-Καλλιμάρμαρο με 15,6 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Στον αντίποδα, η Νίκαια εμφανίζει ΜΖΤ 11 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, η περιοχή Πατησίων-Αχαρνών 11,5 ευρώ και οι περιοχές Κυψέλη και Γκύζη-Πεδίον του Άρεως 12,2 ευρώ ανά τετραγωνικό.

Σε επίπεδο ετήσιας μεταβολής, η μεγαλύτερη αύξηση εντοπίζεται στο Κέντρο της Αθήνας με 11,7%, ακολουθεί ο Ζωγράφος με 9,1% και η Κυψέλη με 8,6%. Αντίθετα, πτώση καταγράφεται στο Μετς-Καλλιμάρμαρο κατά 6,5%, στη Νέα Σμύρνη κατά 5,4% και στη Δάφνη κατά 4,7%. Σύμφωνα με την ανάλυση της αγοράς, η αύξηση στο κέντρο της Αθήνας συνδέεται και με την ολοένα μεγαλύτερη παρουσία νεόδμητων ακινήτων τα οποία διατίθενται σε υψηλότερες τιμές μίσθωσης.

Ταυτόχρονα, τα στοιχεία των αναζητήσεων κατοικιών από γονείς και φοιτητές αποτυπώνουν το πραγματικό οικονομικό βάρος που αναλαμβάνουν τα ελληνικά νοικοκυριά. Στο Κολωνάκι-Λυκαβηττό η μέση τιμή αναζήτησης έφθασε τα 635 ευρώ τον μήνα, στο Γουδί τα 616 ευρώ, στο Παγκράτι τα 596 ευρώ, στους Αμπελόκηπους-Πεντάγωνο τα 586 ευρώ, στο Κέντρο της Αθήνας τα 585 ευρώ και στα Ιλίσια τα 576 ευρώ. Ακόμη και οι θεωρούμενες οικονομικότερες περιοχές, όπως η Νίκαια, η Κυψέλη και η Πατησίων-Αχαρνών, κινούνται στα 496, 495 και 429 ευρώ αντίστοιχα.

Θεσσαλονίκη και περιφέρεια σε ανοδική τροχιά

Αντίστοιχη είναι η εικόνα και στη Θεσσαλονίκη. Το κέντρο της πόλης καταγράφει τις υψηλότερες Μέσες Ζητούμενες Τιμές με 12,9 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, ακολουθούμενο από τις 40 Εκκλησιές-Ευαγγελίστρια με 12 ευρώ και την Τριανδρία-Δόξα-Κρυονέρι με 11,7 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Οι οικονομικότερες περιοχές είναι η Σταυρούπολη με 8,7 ευρώ ανά τετραγωνικό, ο Εύοσμος με 9,8 ευρώ και η Χαριλάου με 10 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο

Οι μεγαλύτερες ετήσιες αυξήσεις στη συμπρωτεύουσα καταγράφονται στον Εύοσμο με 7,6%, στην Άνω Πόλη με 7,5% και στη Σταυρούπολη με 4,8%, ενώ η Χαριλάου παρουσιάζει μείωση 14,6%. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι περιοχές οι οποίες παραμένουν μεταξύ των οικονομικότερων της πόλης εμφανίζουν παράλληλα και από τους ταχύτερους ρυθμούς αύξησης των ενοικίων, γεγονός που αποδεικνύει ότι η στεγαστική πίεση επεκτείνεται πλέον και στις λαϊκότερες συνοικίες.

Στις αναζητήσεις φοιτητικών κατοικιών, το κέντρο της Θεσσαλονίκης εμφανίζει μέση τιμή 550 ευρώ, η Χαριλάου 487 ευρώ και η περιοχή Ανάληψη-Μπότσαρη-Νέα Παραλία 475 ευρώ. Ακολουθούν η Άνω Πόλη με 449 ευρώ και ο Εύοσμος με 425 ευρώ, ενώ η χαμηλότερη μέση τιμή αναζήτησης καταγράφεται στη Σταυρούπολη με 398 ευρώ.

Στην υπόλοιπη Ελλάδα, οι ακριβότερες φοιτητουπόλεις παραμένουν τα Χανιά με Μέση Ζητούμενη Τιμή 13,3 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, το Ρέθυμνο με 13 ευρώ και η Κέρκυρα με 12,5 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Στον αντίποδα, οι πιο οικονομικές αγορές καταγράφονται στη Λαμία με 7 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, στην Κοζάνη με 7,3 ευρώ και στη Δράμα με 7,4 ευρώ ανά τετραγωνικό.

Ακόμη πιο ανησυχητική εμφανίζεται η εικόνα των ετήσιων μεταβολών. Το Αγρίνιο καταγράφει αύξηση 20,4%, η Χαλκίδα 14,3% και η Σάμος 12%, επιβεβαιώνοντας ότι η στεγαστική κρίση εξαπλώνεται πλέον και σε περιοχές που μέχρι πρότινος θεωρούνταν οικονομικότερες. Αντίθετα, μειώσεις καταγράφονται στο Ρίο κατά 8,6%, στη Ρόδο κατά 6,9% και στην Κατερίνη κατά 2,1%.

Οι μέσες τιμές αναζήτησης κατοικιών στην περιφέρεια αποτυπώνουν επίσης το μέγεθος της οικονομικής επιβάρυνσης. Στα Χανιά η μέση αναζήτηση φοιτητικής κατοικίας διαμορφώνεται στα 515 ευρώ, στο Ρέθυμνο στα 469 ευρώ, στο Ηράκλειο Κρήτης στα 431 ευρώ και στα Ιωάννινα στα 415 ευρώ μηνιαίως.

Οι περιοχές που συγκεντρώνουν τη μεγαλύτερη φοιτητική ζήτηση

Όσον αφορά τη ζήτηση, στην Αττική την πρώτη θέση καταλαμβάνει ο Ζωγράφος, ακολουθούν οι Αμπελόκηποι-Πεντάγωνο και το Αιγάλεω, ενώ τη δεκάδα συμπληρώνουν η Καλλιθέα, το Παγκράτι, ο Νέος Κόσμος, η Κυψέλη, το Περιστέρι, τα Ιλίσια και η Νέα Σμύρνη. Σημαντικό στοιχείο αποτελεί το γεγονός ότι ανάμεσα στις περιοχές υψηλής ζήτησης περιλαμβάνονται κατά κύριο λόγο πιο προσιτές επιλογές, γεγονός που υποδηλώνει τη μετατόπιση των οικογενειών σε οικονομικότερες λύσεις. Αντίθετα, περιοχές όπως το Κολωνάκι-Λυκαβηττός και το Κουκάκι-Μακρυγιάννη, παρότι συγκαταλέγονται στις ακριβότερες της χώρας, βρίσκονται εκτός της πρώτης δεκάδας προτίμησης.

Στη Θεσσαλονίκη, το μεγαλύτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει το κέντρο της πόλης και ακολουθούν η Τούμπα και το Φάληρο-Ιπποκράτειο. Στη λίστα των περιοχών υψηλής ζήτησης περιλαμβάνονται ακόμη η Ανάληψη-Μπότσαρη-Νέα Παραλία, οι 40 Εκκλησιές-Ευαγγελίστρια, η Καλαμαριά, η Τριανδρία-Δόξα-Κρυονέρι, ο Θερμαϊκός, η Βούλγαρη-Ντεπώ-Μαρτίου και η Άνω Πόλη.

Η στέγη μετατρέπεται σε εμπόδιο πρόσβασης στην εκπαίδευση

Η συνολική εικόνα αποτυπώνει μια πρωτοφανή πίεση στη φοιτητική στέγη σε ολόκληρη τη χώρα. Η περίπτωση του Πανεπιστημίου Πατρών, όπου εκατοντάδες επιτυχόντες δεν κατάφεραν να ξεκινήσουν τις σπουδές τους λόγω οικονομικών δυσκολιών, σε συνδυασμό με τη συνεχή άνοδο των ενοικίων σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και περιφέρεια, καταδεικνύει ότι το στεγαστικό ζήτημα έχει μετατραπεί σε κρίσιμο παράγοντα πρόσβασης στην ανώτατη εκπαίδευση. Για χιλιάδες οικογένειες, η εισαγωγή στο πανεπιστήμιο συνοδεύεται πλέον όχι από τον προγραμματισμό των σπουδών, αλλά από την αγωνία της εξεύρεσης μιας κατοικίας με κόστος που να μπορεί να υποστηριχθεί από τον οικογενειακό προϋπολογισμό.