Το φετινό καλοκαίρι, με τους αλλεπάλληλους καύσωνες, την ξηρασία και τις πυρκαγιές, έχει ήδη προκαλέσει προβλήματα στην παραγωγή ενέργειας, στη ναυσιπλοΐα, στη γεωργία και στον τουρισμό, ενώ οι οικονομικές απώλειες μετρώνται πλέον σε δισεκατομμύρια ευρώ.
Η κλιματική κρίση παύει πλέον να αποτελεί μια αφηρημένη περιβαλλοντική απειλή και μετατρέπεται σε έναν σκληρό, μετρήσιμο οικονομικό παράγοντα που πλήττει την Ευρώπη σε πολλαπλά επίπεδα.
Γράφει η συντακτική ομάδα moneypress Insideworld
Η κλιματική κρίση ως νέος οικονομικός παράγοντας
Πολλαπλά ακραία φαινόμενα – πολλαπλασιαστικό πλήγμα
Η οικονομολόγος του Πανεπιστημίου Μάνχαϊμ, Sehrish Usman, επισημαίνει ότι το 2026 είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό διότι τα ακραία φαινόμενα – καύσωνες, ξηρασίες, πυρκαγιές – εκδηλώνονται ταυτόχρονα και στις ίδιες περιοχές, ενισχύοντας το ένα το άλλο. Η ίδια εξηγεί ότι η ταυτόχρονη εκδήλωση πολλαπλών ακραίων φαινομένων δημιουργεί ένα πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα που επιβαρύνει την οικονομία σε βάθος χρόνου, ακόμη και μετά την υποχώρηση των θερμοκρασιών.
Οι θερμοκρασίες-ρεκόρ του Ιουνίου και του Ιουλίου έχουν ήδη προκαλέσει σοβαρούς περιορισμούς στη ναυσιπλοΐα στον Ρήνο και τον Δούναβη, δύο από τις σημαντικότερες ποτάμιες αρτηρίες της Ευρώπης, καθώς η στάθμη του νερού έχει υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Η διακοπή της ναυσιπλοΐας στον Ρήνο, σύμφωνα με την ING, αφαιρεί 0,3 ποσοστιαίες μονάδες από το γερμανικό ΑΕΠ για το 2026, ενώ η ουγγρική MBH Bank υπολογίζει ότι κάθε εβδομάδα εκτός λειτουργίας της μεγαλύτερης πυρηνικής μονάδας της χώρας αφαιρεί 0,1 ποσοστιαία μονάδα από το ΑΕΠ. Παράλληλα, περισσότερες από έξι πυρηνικές μονάδες σε όλη την Ευρώπη έχουν μειώσει ή διακόψει την παραγωγή τους λόγω δυσκολιών στην ψύξη των αντιδραστήρων, καθώς η θερμοκρασία των ποταμών δεν επιτρέπει την ασφαλή λειτουργία τους.
Αγροτική παραγωγή και ανθρώπινο κόστος
Στον αγροτικό τομέα, οι εκτιμήσεις για τις αποδόσεις έχουν ήδη υποβαθμιστεί. Καλλιέργειες όπως το καλαμπόκι και ο ηλίανθος, των οποίων η συγκομιδή καθυστέρησε, εμφάνιζαν απώλειες 6%-7% ήδη από τον Ιούλιο. Η υψηλή θερμοκρασία μειώνει την παραγωγικότητα των εργαζομένων και έχει συνδεθεί με δεκάδες χιλιάδες θανάτους, ενώ μόνο στη Γερμανία έχουν καταγραφεί περισσότερα από 10.000 περιστατικά θανάτων που σχετίζονται με τη ζέστη. Την ίδια στιγμή, οι κυβερνήσεις καλούνται να αυξήσουν τις δαπάνες για την αντιμετώπιση πυρκαγιών και άλλων έκτακτων αναγκών, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο τους προϋπολογισμούς.
Νότια Ευρώπη: Τουρισμός, τρόφιμα και πληθωρισμός
Η κατάσταση στη Νότια Ευρώπη είναι ακόμη πιο έντονη. Ο οικονομολόγος της ING, Carsten Brzeski, δηλώνει ότι η μορφή του τουρισμού θα αλλάξει, καθώς οι θερμοκρασίες των 45°C καθιστούν δυσκολότερη την παραμονή επισκεπτών σε περιοχές όπως η Νότια Ιταλία και η Ισπανία. Η εκτίμηση είναι ότι η Νότια Ευρώπη θα προσελκύει περισσότερους επισκέπτες όλο τον χρόνο, αλλά θα χάσει μέρος της παραδοσιακής θερινής αιχμής, καθώς οι τουρίστες θα μετακινούνται προς βορειότερους προορισμούς.
Παράλληλα, οι ακραίες θερμοκρασίες αυξάνουν την πίεση στις τιμές των τροφίμων. Ο ερευνητής Maximilian Kotz αναφέρει ότι ο καύσωνας του 2022 αύξησε τον πληθωρισμό της Ευρωζώνης κατά 0,34 ποσοστιαίες μονάδες μέσω των υψηλότερων τιμών τροφίμων, με τις χώρες του Νότου να δέχονται δυσανάλογα ισχυρότερο πλήγμα.
Το μέγεθος του προβλήματος αποτυπώνεται και στο κόστος των πυρκαγιών. Ανάλυση των Financial Times υπολόγισε ότι οι πυρκαγιές στην Ευρώπη έχουν προκαλέσει φέτος οικονομικές ζημιές άνω των 3 δισ. ευρώ, με την Πορτογαλία, την Ελλάδα και τη Ρουμανία να περιλαμβάνονται μεταξύ των πέντε χωρών της Ευρωζώνης που έχουν πληγεί περισσότερο. Η εκτίμηση αφορά το κόστος αποκατάστασης των καμένων εκτάσεων, ενώ οι απώλειες για τον τουρισμό αναμένεται να αποτυπωθούν με μεγαλύτερη καθυστέρηση. Ταυτόχρονα, οι επιχειρήσεις βλέπουν τα περιθώρια κέρδους να συμπιέζονται, περιορίζοντας τις επενδύσεις και εντείνοντας τις οικονομικές απώλειες.
Δημοσιονομική πίεση και ο νέος ρόλος της ΕΚΤ
Η Allianz εκτιμά ότι ακόμη και ένα κύμα καύσωνα δύο εβδομάδων τον Ιούνιο θα μπορούσε να μειώσει το ΑΕΠ της Ευρώπης κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες. Για τις περισσότερο εκτεθειμένες οικονομίες, όπως η Ισπανία, η Γαλλία και η Ιταλία, η κλιματική αλλαγή θα μπορούσε να αφαιρέσει 5%-7% από την ανάπτυξη έως το 2030. Ο οικονομολόγος της Allianz, Hazem Krichene, επισημαίνει ότι ο συνολικός λογαριασμός για φέτος θα είναι πολύ μεγαλύτερος, καθώς οι σχετικές εκτιμήσεις δεν περιλαμβάνουν τις πυρκαγιές, τις ξηρασίες, τις πλημμύρες και τις επιπτώσεις από το αναμενόμενο El Niño.
Η Heather Grabbe, ανώτερη συνεργάτιδα του Bruegel, προειδοποιεί ότι οι χώρες εξακολουθούν να βασίζονται υπερβολικά σε αποσπασματικές αντιδράσεις έκτακτης ανάγκης, οι οποίες είναι ακριβές και συχνά αναποτελεσματικές. Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο καθώς οι κυβερνήσεις πρέπει ταυτόχρονα να χρηματοδοτήσουν την άμυνα, την πράσινη μετάβαση και τις επενδύσεις για την προσαρμογή των υποδομών στην κλιματική αλλαγή. Ο Brzeski προειδοποιεί ότι με έναν τόσο μεγάλο κατάλογο αναγκών για δαπάνες, η τάση θα είναι προς υψηλότερο δημόσιο χρέος, ενώ μια απότομη αναταραχή στις αγορές ομολόγων θα μπορούσε να αυξήσει την πίεση προς την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να παρέμβει ξανά με αγορές τίτλων.
Έτσι, η κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί πλέον μόνο περιβαλλοντικό ή ενεργειακό ζήτημα. Μετατρέπεται σε παράγοντα που επηρεάζει την ανάπτυξη, τον πληθωρισμό, τα δημόσια οικονομικά και τελικά τη νομισματική πολιτική της Ευρώπης. Ο «λογαριασμός» του καύσωνα δεν είναι απλώς υψηλός· είναι διαρκής, αυξανόμενος και ενσωματώνεται πλέον στις οικονομικές προβλέψεις, στις δημοσιονομικές στρατηγικές και στις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών.
Πηγή φωτογραφίας 1: msn.com
Πηγή φωτογραφίας 2: dnews.gr
Πηγή φωτογραφίας 3: mononews.gr
