Ένα σκοτεινό –αλλά πλέον μετρήσιμο– τοπίο στην αγορά καυσίμων αποκαλύπτει η νέα έρευνα του Εργαστηρίου Τεχνολογίας Καυσίμων και Λιπαντικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (ΕΜΠ), που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό του Συνδέσμου Εταιρειών Εμπορίας Πετρελαιοειδών Ελλάδος (ΣΕΕΠΕ). Τα στοιχεία δείχνουν ότι σχεδόν ένα στα τέσσερα πρατήρια σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη παραδίδει λιγότερο καύσιμο από αυτό που πληρώνει ο καταναλωτής, με την ετήσια επιβάρυνση να υπολογίζεται στα 400 εκατομμύρια ευρώ.

Η έρευνα του ΕΜΠ πραγματοποιήθηκε από την 1η Μαρτίου έως το τέλος Απριλίου 2026, με μυστική δειγματοληψία σε 200 ανεφοδιασμούς οχημάτων με αμόλυβδη βενζίνη 95 οκτανίων: 130 στην Αττική και 70 στη Θεσσαλονίκη. Για τις ανάγκες της μελέτης χρησιμοποιήθηκαν ειδικά διαμορφωμένα οχήματα, τα οποία κατέγραφαν με ακρίβεια τη διαφορά μεταξύ της ποσότητας που χρεώθηκε και της ποσότητας που παραδόθηκε, μέσω ζύγισης του καυσίμου και αναγωγής του όγκου με βάση την πυκνότητα και τη θερμοκρασία.

Όπως διευκρίνισε ο υπεύθυνος της έρευνας, καθηγητής του ΕΜΠ Φανούριος (Φάνης) Ζαννίκος, η μελέτη δεν αξιολογεί πρατήρια ή επιχειρήσεις, αλλά αποκλειστικά τη συμπεριφορά των αντλιών, ενώ τηρήθηκαν αυστηρά οι κανόνες προστασίας προσωπικών δεδομένων ώστε να μην είναι δυνατή η ταυτοποίηση συγκεκριμένων πρατηρίων. Ο ίδιος σημείωσε ότι, παρά τη μείωση των εκτροπών σε σχέση με προηγούμενες χρονιές, «οι καταναλωτές συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν ακόμη μεγάλο πλήθος εκτροπών».

Τα ποσοστά παραβατικότητας σε Αττική και Θεσσαλονίκη
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, στην Αττική το 76,9% των παραδόσεων βρέθηκε εντός των νόμιμων ή ανεκτών ορίων, ενώ 12,3% παρουσίασε μικρές αποκλίσεις και 10,8% χαρακτηρίστηκε ως ελλειμματική παράδοση. Σε επίπεδο πρατηρίων, το ποσοστό παραβατικότητας διαμορφώνεται στο 23,1%, δηλαδή σχεδόν ένα στα τέσσερα πρατήρια. Το ποσοστό αυτό είναι μειωμένο σε σχέση με το 33,1% το 2025, το 27% το 2023, το 20% το 2020 και το 14,5% το 2017, δείχνοντας μια σταδιακή αλλά αργή βελτίωση. Η μέγιστη απόκλιση στην ποσότητα –η «κλοπή» στην αντλία– έφτασε το 14,99%, μειωμένη από το 18,2% το 2025, το 24% το 2023, το 17% το 2020 και το 9,5% το 2017.

Στη Θεσσαλονίκη, το 81,4% των παραδόσεων ήταν εντός των προβλεπόμενων ορίων, ενώ 7,1% εμφάνισε μικρές αποκλίσεις και 11,4% ήταν ελλειμματικές. Το ποσοστό παραβατικότητας διαμορφώθηκε στο 18,6%, έναντι 20% το 2025, ενώ η μέγιστη απόκλιση από την κανονική ποσότητα αυξήθηκε στο 14%, από 12,7% το 2025 και 7% το 2017.

Συνολικά, περίπου το 77% της αγοράς λειτουργεί εντός των προβλεπόμενων ορίων, ενώ οι προβληματικές παραδόσεις περιορίζονται στο 23%, έναντι περίπου 33% που είχαν καταγραφεί σε προηγούμενες μετρήσεις. Η έρευνα ανέδειξε επίσης έξι ακραίες και αμφισβητήσιμες περιπτώσεις, είτε επειδή παραδόθηκε ακριβότερο καύσιμο από αυτό που ζητήθηκε είτε επειδή εκδόθηκαν μη νόμιμα παραστατικά.

Από το λαθρεμπόριο στην «πειραγμένη» αντλία
Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που παρουσίασε ο πρόεδρος του ΣΕΕΠΕ, Γιάννης Αληγιζάκης, η παραβατικότητα στην αγορά έχει μετατοπιστεί από το παραδοσιακό λαθρεμπόριο στην απευθείας κλοπή του καταναλωτή στην αντλία, μέσω εξελιγμένων τεχνολογικά «πειραγμένων» συστημάτων. Ο ΣΕΕΠΕ υπολογίζει ότι οι ελλειμματικές παραδόσεις κοστίζουν στους οδηγούς περίπου 400 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, ποσό που αφορά αποκλειστικά την απώλεια των καταναλωτών και όχι διαφυγόντα έσοδα του κράτους. Ο υπολογισμός βασίζεται στην υπόθεση ότι ένας μέσος οδηγός διανύει 30.000 χιλιόμετρα ετησίως, με μέση τιμή καυσίμου στα 1,90 ευρώ/λίτρο.

Παλαιότερη έρευνα του ΕΜΠ για το 2023 είχε δείξει ότι 1 στα 4 πρατήρια υγρών καυσίμων στην Αττική (27%) «κλέβει» στην αντλία, με ελλειμματικές ποσότητες έως 24% και ετήσιο κόστος για τους καταναλωτές περί τα 120 εκατομμύρια ευρώ, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική τάση ενίσχυσης της παραβατικότητας τόσο σε αριθμό πρατηρίων όσο και σε ύψος αποκλίσεων.

Η νομοθεσία για σφράγιση πρατηρίων και ο ρόλος της ΑΑΔΕ
Καθοριστικό σημείο καμπής αποτέλεσε η νομοθεσία για τη «δέουσα επιμέλεια» και τη διετή σφράγιση παραβατικών πρατηρίων, που θεσπίστηκε το 2023. Μέχρι σήμερα έχουν κλείσει 92 πρατήρια, εκ των οποίων 66 στην Αττική, γεγονός που –όπως εκτιμά ο κλάδος– έχει αρχίσει να λειτουργεί αποτρεπτικά για τους παραβάτες. Ο πρόεδρος του ΣΕΕΠΕ σημείωσε ότι «για πρώτη φορά έγινε ουσιαστική δουλειά» και ότι η προσπάθεια πρέπει να συνεχιστεί.

Ο διοικητής της ΑΑΔΕ, Γιώργος Πιτσιλής, υπογράμμισε ότι οι χρηματικές κυρώσεις δεν ήταν επαρκείς, καθώς πολλές επιχειρήσεις άλλαζαν ιδιοκτησία και συνέχιζαν να λειτουργούν. Για τον λόγο αυτό επιλέχθηκε η οριστική σφράγιση του σημείου λειτουργίας. «Για πρώτη φορά βλέπουμε αντιστροφή της τάσης. Έχουμε ακόμη πολύ δρόμο μπροστά μας, αλλά είμαστε αποφασισμένοι να φτάσουμε μέχρι το τέλος για να πατάξουμε το φαινόμενο», δήλωσε.

Παρά τη βελτίωση, ο ΣΕΕΠΕ προειδοποιεί ότι η Πολιτεία δεν πρέπει να θεωρήσει πως το πρόβλημα έχει λυθεί, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές εστίες παραβατικότητας. Ήδη προετοιμάζεται νέα έρευνα που θα επεκταθεί και στην περιφέρεια.

Παράλληλα, ο Σύνδεσμος έχει αιτηθεί από την ΑΑΔΕ να δημοσιοποιούνται οι εταιρείες εμπορίας κάτω από το σήμα των οποίων λειτουργούν τα παραβατικά πρατήρια. Η ΑΑΔΕ απαντά ότι κάτι τέτοιο δεν είναι νομικά δυνατό, καθώς απαιτείται τροποποίηση του νόμου περί δέουσας επιμέλειας.

Ακρίβεια, πτώση κατανάλωσης και προοπτικές τιμών
Η γενικευμένη ακρίβεια και η πίεση στα εισοδήματα έχουν οδηγήσει σε σαφή επιβράδυνση της ζήτησης στην αγορά καυσίμων. Παρότι το 2026 ξεκίνησε με οριακή άνοδο 0,7%, τους τελευταίους μήνες η κατανάλωση σημειώνει πτώση. Τον Απρίλιο καταγράφηκε μείωση 5% στη βενζίνη και 1% στο diesel κίνησης, ενώ τον Μάιο η βενζίνη υποχώρησε κατά 4,9% και το diesel κατά 4%. Ανάλογη πτωτική εικόνα αναμένεται να καταγραφεί και για τον Ιούλιο.

Απαντώντας στο πάγιο ερώτημα των καταναλωτών γιατί οι τιμές στην αντλία δεν πέφτουν αμέσως όταν υποχωρεί το πετρέλαιο Brent, ο κ. Αληγιζάκης διευκρίνισε ότι η λιανική επηρεάζεται από τις διεθνείς τιμές των έτοιμων προϊόντων (βενζίνης/ντίζελ) και όχι του αργού. Η μείωση φτάνει στην αντλία μετά από περίπου τέσσερις ημέρες, λόγω του χρόνου αναπλήρωσης αποθεμάτων.

Εκτίμησε ότι, εφόσον δεν υπάρξει νέα ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου θα σταθεροποιηθούν στην περιοχή των 70–80 δολαρίων το βαρέλι, ανοίγοντας «παράθυρο» για περαιτέρω αποκλιμάκωση της λιανικής.

Παρά τις θεσμικές παρεμβάσεις και τη μείωση των ποσοστών παραβατικότητας σε σχέση με προηγούμενα χρόνια, η Ελλάδα εξακολουθεί να συγκαταλέγεται μαζί με Βουλγαρία και Ρουμανία στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τα υψηλότερα επίπεδα παραβατικότητας στην αγορά καυσίμων. Οι οδηγοί συνεχίζουν να πληρώνουν εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ για καύσιμο που δεν φτάνει ποτέ στο ρεζερβουάρ τους, ενώ η Πολιτεία και ο κλάδος προετοιμάζουν νέες παρεμβάσεις και ελέγχους για την πλήρη αντιμετώπιση του φαινομένου.

Πηγή φωτογραφίας 1: kosmoslarissa.gr
Πηγή φωτογραφίας 2: drive.gr
Πηγή φωτογραφίας 3: topontiki.gr
Πηγή φωτογραφίας 4: kavalapost.gr