Ο φονικός καύσωνας που σαρώνει την Ευρώπη αφήνει πίσω του βαρύ ανθρώπινο τίμημα, με τη Γαλλία να βρίσκεται στο επίκεντρο της τραγωδίας και τα νεκροτομεία της γαλλικής πρωτεύουσας να έχουν φτάσει στα όρια της κατάρρευσης.

Στο Παρίσι, ο ιδιοκτήτης νεκροτομείου Ζουχάιρ Χερτέλι περιγράφει μια πρωτοφανή κατάσταση: το τηλέφωνό του χτυπάει ανά λίγα λεπτά, με γραφεία τελετών και οικογένειες να ρωτούν απεγνωσμένα αν υπάρχει «χώρος για έναν ακόμη». Οι 32 διαθέσιμες θέσεις στην ψυκτική αίθουσα είναι πλήρως κατειλημμένες και ο ίδιος αναγκάζεται να απαντά συνεχώς «όχι», μιλώντας για «μια πραγματικά καταστροφική κατάσταση» και «εκατοντάδες κλήσεις» που δεν μπορεί να ικανοποιήσει.

Η εικόνα στα νεκροτομεία της γαλλικής πρωτεύουσας είναι ενδεικτική της έκτασης του προβλήματος. Ο Δήμος του Παρισιού έχει ήδη εγκαταστήσει δύο προσωρινές ψυκτικές μονάδες, χωρητικότητας 20 σορών η καθεμία, ενώ τα νοσοκομεία της πόλης έχουν δημιουργήσει επιπλέον 50 θέσεις φύλαξης. Παρ’ όλα αυτά, αρκετά γραφεία τελετών αναγκάζονται να μεταφέρουν σορούς μέχρι και στη Σαρτρ, περίπου 80 χιλιόμετρα μακριά, αλλά και σε άλλες περιοχές γύρω από την πρωτεύουσα, καθώς οι διαθέσιμοι χώροι εξαντλούνται.

Ο Χερτέλι έχει ζητήσει από τις αρμόδιες αρχές άδεια για την προσωρινή εγκατάσταση ψυκτικών κοντέινερ έξω από το νεκροτομείο του, κοντά στο αεροδρόμιο Ορλί, όμως μέχρι στιγμής παραμένει σε αναμονή. Στο μεταξύ, πολλά γραφεία τελετών αναγκάζονται να τοποθετούν άμεσα τις σορούς σε φέρετρα, ώστε να τις διατηρήσουν μέχρι να βρεθεί διαθέσιμος χώρος. «Οι οικογένειες υποφέρουν. Δεν έχουμε λύση να τους προσφέρουμε, γιατί όλα τα γραφεία τελετών είναι γεμάτα. Συμμεριζόμαστε τον πόνο τους, αλλά πραγματικά δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι. Αντιμετωπίζουμε ένα πολύ μεγάλο πρόβλημα», δηλώνει χαρακτηριστικά.

Τα επίσημα στοιχεία της Δημόσιας Υγείας της Γαλλίας αποτυπώνουν τη δραματική αύξηση της θνησιμότητας. Σύμφωνα με την πρώτη προκαταρκτική εκτίμηση, την περασμένη Τετάρτη –ημέρα κατά την οποία καταγράφηκε η υψηλότερη θερμοκρασία στην ιστορία της χώρας– σημειώθηκαν περισσότεροι από 1.200 θάνατοι. Την Πέμπτη οι θάνατοι ξεπέρασαν τους 1.400, ενώ αντίστοιχος αριθμός καταγράφηκε και την Παρασκευή. Για λόγους σύγκρισης, τους μήνες Απρίλιο και Μάιο, πριν από το κύμα καύσωνα, ο ημερήσιος αριθμός θανάτων κυμαινόταν μεταξύ 900 και 1.000.

Η υπηρεσία Δημόσιας Υγείας εκτιμά ότι τουλάχιστον 1.000 επιπλέον άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους μόνο μέσα σε αυτές τις τρεις ημέρες, επισημαίνοντας ότι ο αριθμός αναμένεται να αυξηθεί καθώς καταχωρούνται ακόμη πιστοποιητικά θανάτου από κατοικίες και μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων, όπου πολλά περιστατικά δεν καταγράφονται ακόμη ηλεκτρονικά. «Η τελική θνησιμότητα θα είναι υψηλότερη από αυτήν που δείχνουν τα πρώτα στοιχεία», αναφέρει η υπηρεσία, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για μια «τεράστια έξαρση θανάτων» που συνδέεται άμεσα με τον καύσωνα.

Σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, το 85% των ανθρώπων που πέθαναν ήταν ηλικίας 65 ετών και άνω. Παράλληλα, καταγράφηκε αύξηση περίπου 40% στους θανάτους που σημειώθηκαν μέσα σε κατοικίες, κυρίως στην ευρύτερη περιοχή του Παρισιού, γεγονός που ενισχύει την ανησυχία για ηλικιωμένους που ζουν μόνοι και απομονωμένοι.

Η Βερονίκ Μπερτράν, διευθύντρια γραφείου τελετών στο Παρίσι, περιγράφει την πίεση που δέχεται ο κλάδος: συνήθως εξυπηρετούν 3–4 οικογένειες σε διάστημα δύο ημερών, ενώ τώρα κλήθηκαν να διαχειριστούν περίπου 15 θανάτους στο ίδιο χρονικό πλαίσιο, χωρίς δυνατότητα άμεσης μεταφοράς των νεκρών λόγω έλλειψης χώρου. Εκφράζει την ανησυχία της ότι η κοινωνία έχει ξεχάσει τα διδάγματα του καύσωνα του 2003, όταν είχαν καταγραφεί περίπου 15.000 θάνατοι στη Γαλλία, γεγονός που είχε οδηγήσει σε ριζικές αλλαγές στον τρόπο φροντίδας των ηλικιωμένων.

«Οι περισσότεροι άνθρωποι που θάβουμε αυτές τις ημέρες ζούσαν μόνοι τους, απομονωμένοι στα σπίτια τους. Από τις συνθήκες κάτω από τις οποίες βρέθηκαν, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι πρόκειται για θανάτους που προκλήθηκαν από τον καύσωνα», σημειώνει η Μπερτράν, καλώντας σε αλληλεγγύη και επαγρύπνηση για την προστασία ηλικιωμένων και μοναχικών ατόμων.

Το ιστορικό κύμα καύσωνα, που ξεκίνησε στα μέσα Ιουνίου, άρχισε να μετακινείται προς την ανατολική Ευρώπη, αφήνοντας πίσω του τη Γαλλία να αποτιμά το ανθρώπινο κόστος. Την ίδια ώρα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για ολόκληρη την ήπειρο. Ο επικεφαλής του ΠΟΥ, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, ανέφερε ότι η ακραία ζέστη έχει ήδη στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερους από 1.300 ανθρώπους από τις 20 Ιουνίου, σε ένα κύμα καύσωνα που οι επιστήμονες χαρακτηρίζουν το χειρότερο που έχει ποτέ καταγραφεί στην Ευρώπη.

«Η Ευρώπη είναι η ήπειρος που θερμαίνεται ταχύτερα στη Γη, με ρυθμό δύο φορές ταχύτερο του παγκόσμιου μέσου όρου. Αυτή τη στιγμή 150 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν υπό ακραία ζέστη, εκατοντάδες έχουν πεθάνει, σχολεία έχουν κλείσει, δίκτυα ηλεκτροδότησης αδυνατούν να αντεπεξέλθουν», έγραψε σε ανάρτησή του, περιγράφοντας την κλίμακα της κρίσης.

Οι επιπτώσεις του καύσωνα καταγράφονται σε πολλές χώρες: στη Γερμανία, ο υδράργυρος έφτασε τους 41,7 βαθμούς Κελσίου, με τις αρχές να χρησιμοποιούν αντλίες νερού για να δροσίσουν πλήθη, όπως τους θαυμαστές του Μπρούνο Μαρς στο Βερολίνο. Στην Πολωνία, σε ορισμένες περιοχές η αισθητή θερμοκρασία έφτασε τους 53 βαθμούς, με την κυβέρνηση να αποστέλλει οδηγίες αντιμετώπισης του καύσωνα μέσω μηνυμάτων στα κινητά. Στην Τσεχία, ο υδράργυρος ξεπέρασε τους 41 βαθμούς, ενώ στην Ουγγαρία καταγράφηκαν πάνω από 40,7 βαθμούς Κελσίου, οδηγώντας τις αρχές να περιορίσουν την παραγωγή στον πυρηνικό σταθμό Πακς λόγω της υψηλής θερμοκρασίας του νερού στον Δούναβη.

Στα Βαλκάνια, η Ρουμανία βρίσκεται σε «κόκκινο συναγερμό», με θερμοκρασίες γύρω στους 40 βαθμούς υπό σκιά, ενώ στην Κροατία οι μετεωρολόγοι προειδοποιούν για τιμές που θα ξεπεράσουν τους 39 βαθμούς. Στην Ιταλία, ο παρατεταμένος καύσωνας στην κεντρική και βόρεια χώρα έχει θέσει σε υψηλό κίνδυνο τη δημόσια υγεία σε δεκάδες πόλεις, με το Υπουργείο Υγείας να παρακολουθεί στενά την κατάσταση. Ενδεικτικό της έντασης της ζέστης είναι το φαινόμενο στην κορυφή του όρους Μάτερχορν (Τσερβίνο), στα σύνορα Ιταλίας–Ελβετίας, όπου σε υψόμετρο σχεδόν 4.500 μέτρων σημειώθηκε καταιγίδα που εκδηλώθηκε ως βροχή και όχι ως χιόνι, με καταρράκτες να σχηματίζονται στο βόρειο τμήμα του βουνού – ένα γεγονός που συνδέεται με το «θερμικό μηδέν» να βρίσκεται στα 4.800 μέτρα, πολύ ψηλότερα από το κανονικό, προκαλώντας ανησυχία για τις συνέπειες στο εύθραυστο περιβάλλον των Άλπεων.