Η αυστραλιανή κυβέρνηση ανακοίνωσε την εφαρμογή ενός νέου μέτρου που απαγορεύει τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους κάτω των 16 ετών. Η απόφαση αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο πολιτικών για την προστασία των νέων χρηστών από διαδικτυακούς κινδύνους, όπως ο εκφοβισμός, η έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο και οι αρνητικές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία. Το μέτρο συνοδεύεται από υποχρεώσεις για τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, οι οποίες καλούνται να εφαρμόσουν μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας και να διασφαλίσουν την τήρηση των νέων κανόνων. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέα δεδομένα στη συζήτηση για την ασφάλεια των ανηλίκων στο διαδίκτυο και θέτει στο επίκεντρο ζητήματα τεχνολογικής εφαρμογής, νομικής συμμόρφωσης και κοινωνικών επιπτώσεων.

Τι προβλέπει η απόφαση
Η νέα ρύθμιση προβλέπει την πλήρη απαγόρευση δημιουργίας λογαριασμών ή πρόσβασης σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης για άτομα κάτω των 16 ετών. Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της Υπουργού Επικοινωνιών, Μισέλ Ρόουλαντ, η απαγόρευση θα τεθεί σε ισχύ στις 10 Δεκεμβρίου 2025. Οι εταιρείες καλούνται να εφαρμόσουν αυστηρούς μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι χρήστες πληρούν το ηλικιακό όριο. Εκτιμάται ότι περισσότεροι από 1 εκατομμύριο λογαριασμοί σε πλατφόρμες όπως TikTok, YouTube, Snapchat, Instagram και Facebook θα κλείσουν.

Κοινωνικές και ψυχολογικές διαστάσεις
Η απαγόρευση αναμένεται να έχει επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των νέων χρηστών. Από τη μία πλευρά, εκτιμάται ότι μπορεί να μειώσει το άγχος και την έκθεση σε συγκριτικό περιεχόμενο που συχνά οδηγεί σε χαμηλή αυτοεκτίμηση. Από την άλλη, υπάρχει ο κίνδυνος οι ανήλικοι να στραφούν σε λιγότερο ορατά και ανεξέλεγκτα κανάλια επικοινωνίας, όπως εφαρμογές μηνυμάτων ή εναλλακτικά sites, όπου η εποπτεία είναι δυσκολότερη. Οι γονείς και τα σχολεία καλούνται να αναλάβουν ενεργό ρόλο στην ψηφιακή παιδεία, θέτοντας όρια και προσφέροντας εναλλακτικές κοινωνικές δραστηριότητες. Η νεολαία εκφράζει ανησυχία για πιθανό αποκλεισμό από ψηφιακές κοινότητες και περιορισμό της δημιουργικής έκφρασης, καθώς και για την απώλεια πρόσβασης σε εκπαιδευτικό ή πολιτιστικό περιεχόμενο.

Αντιδράσεις
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η προστασία των ανηλίκων αποτελεί προτεραιότητα και τονίζει την ανάγκη για σαφή ηλικιακά όρια. Παράλληλα, ανακοινώνει χρηματοδότηση προγραμμάτων ψηφιακής αγωγής και συνεργασίες με σχολεία για την ενημέρωση γονέων και μαθητών. Οι τεχνολογικές εταιρείες δηλώνουν δέσμευση στην ασφάλεια, αλλά ζητούν σαφή και εφαρμόσιμα πρότυπα επαλήθευσης ηλικίας, καθώς και εγγυήσεις για την προστασία της ιδιωτικότητας των χρηστών. Οργανώσεις δικαιωμάτων, όπως το Digital Freedom Project, προσέφυγαν στο Ανώτατο Δικαστήριο της Αυστραλίας με στόχο να εμποδίσουν την εφαρμογή του νόμου. Στην προσφυγή συμμετέχουν δύο 15χρονοι, ο Νόα Τζόουνς και η Μέισι Νέιλαντ, οι οποίοι εμφανίζονται ως ενάγοντες.

Παρασκήνιο
Η απόφαση αποτέλεσε αντικείμενο έντονων συζητήσεων στο ομοσπονδιακό κοινοβούλιο. Ο Πρωθυπουργός Άντονι Αλμπανέζε στήριξε δημόσια το μέτρο, τονίζοντας ότι «η προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο είναι ζήτημα εθνικής προτεραιότητας». Αντίθετα, ο ηγέτης της αντιπολίτευσης Πίτερ Ντάτον εξέφρασε επιφυλάξεις, υπογραμμίζοντας ότι η απαγόρευση μπορεί να οδηγήσει σε «παράπλευρες απώλειες» και να ενισχύσει τη χρήση ανεξέλεγκτων εφαρμογών.

Πρόσθετες δηλώσεις

Η Υπουργός Επικοινωνιών Μισέλ Ρόουλαντ δήλωσε ότι «η απαγόρευση δεν είναι τιμωρητική αλλά προστατευτική» και ότι θα συνοδευτεί από εκπαιδευτικές καμπάνιες για γονείς και μαθητές. Η Τζούλι Ινμαν Γκραντ, eSafety Commissioner, ανέφερε ότι «οι πλατφόρμες θα πρέπει να αποδείξουν με στοιχεία ότι εφαρμόζουν αξιόπιστους μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας». Εκπρόσωπος του TikTok Αυστραλίας δήλωσε ότι η εταιρεία «θα συνεργαστεί με τις αρχές», αλλά προειδοποίησε για «τεχνικές δυσκολίες και πιθανές παρακάμψεις».

Πρόσθετα αριθμητικά δεδομένα
Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Επικοινωνιών, το 82% των παιδιών ηλικίας 13-15 ετών στην Αυστραλία διαθέτει λογαριασμό σε τουλάχιστον μία πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης. Έρευνα του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ έδειξε ότι το 35% των ανηλίκων έχει βιώσει διαδικτυακό εκφοβισμό, ενώ το 27% έχει εκτεθεί σε επιβλαβές περιεχόμενο. Η κυβέρνηση εκτιμά ότι η εφαρμογή του μέτρου θα κοστίσει περίπου 45 εκατομμύρια δολάρια Αυστραλίας σε τεχνολογικές επενδύσεις και ελέγχους συμμόρφωσης. Παράλληλα, οι πλατφόρμες θα πρέπει να καταθέτουν τριμηνιαίες εκθέσεις με στοιχεία για τον αριθμό των αποκλεισμένων λογαριασμών· οι πρώτες εκθέσεις αναμένονται τον Μάρτιο του 2026.

Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει ότι θα πραγματοποιεί τακτικούς ελέγχους και θα δημοσιεύει εκθέσεις διαφάνειας, ενώ οι πλατφόρμες θα υποχρεούνται να καταθέτουν στοιχεία για τον αριθμό των χρηστών που αποκλείονται λόγω ηλικίας. Στόχος είναι να υπάρξει σαφής εικόνα για την αποτελεσματικότητα του μέτρου και να εντοπιστούν έγκαιρα οι αδυναμίες στην εφαρμογή του.

Πηγή φωτογραφίας 1: mediapost.com
Πηγή φωτογραφίας 2: reuters.com
Πηγή φωτογραφίας 3: reuters.com