Η αλιεία στην Ελλάδα δεν είναι απλώς ένας παραγωγικός κλάδος. Είναι τρόπος ζωής, πολιτισμική κληρονομιά και πηγή ταυτότητας για τις παράκτιες κοινότητες. Από τα μικρά ψαροχώρια του Αιγαίου μέχρι τα λιμάνια του Ιονίου, οι αλιείς αποτελούν τους φύλακες μιας παράδοσης που χάνεται στα βάθη των αιώνων. Ωστόσο, σήμερα, αυτός ο κόσμος βρίσκεται αντιμέτωπος με μια σειρά από προκλήσεις που απειλούν τη βιωσιμότητα και τη λειτουργικότητα του κλάδου, ενώ οι γεωπολιτικές εντάσεις με την Τουρκία προσθέτουν ένα επιπλέον στρώμα αβεβαιότητας και πίεσης.

Η υπεραλίευση των τελευταίων δεκαετιών έχει οδηγήσει σε σημαντική μείωση των αλιευμάτων. Πολλά είδη ψαριών έχουν μειωθεί δραματικά, ενώ η ρύπανση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και η κλιματική αλλαγή επιδεινώνουν την κατάσταση. Οι αλιείς συχνά επιστρέφουν με άδεια δίχτυα, ενώ η ποιότητα και η ποσότητα των αλιευμάτων δεν επαρκούν για να καλύψουν ούτε τα βασικά έξοδα. Η εξάρτηση του κλάδου από τα ορυκτά καύσιμα αποτελεί έναν ακόμη κρίσιμο παράγοντα. Οι αυξήσεις στις τιμές του ντίζελ έχουν καταστήσει τις εξορμήσεις στη θάλασσα οικονομικά ασύμφορες. Πολλοί επαγγελματίες αλιείς αναγκάζονται να περιορίσουν τις δραστηριότητές τους ή να εγκαταλείψουν εντελώς το επάγγελμα, αδυνατώντας να ανταποκριθούν στο αυξανόμενο λειτουργικό κόστος.

Παράλληλα, η έλλειψη τεχνολογικής αναβάθμισης και η περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία δυσχεραίνουν την προσαρμογή του κλάδου στις απαιτήσεις της σύγχρονης εποχής. Οι μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής αλιείας, συχνά δεν διαθέτουν τα μέσα για να επενδύσουν σε βιώσιμες πρακτικές ή σε ενεργειακά αποδοτικά σκάφη. Ένα ακόμη σοβαρό πρόβλημα είναι η γήρανση του εργατικού δυναμικού. Η αλιεία δεν προσελκύει πλέον νέους ανθρώπους, οι οποίοι στρέφονται σε άλλους επαγγελματικούς τομείς. Η έλλειψη διαδοχής απειλεί τη συνέχιση της δραστηριότητας, ενώ η απουσία οργανωμένων εκπαιδευτικών δομών για την επαγγελματική κατάρτιση νέων αλιέων επιτείνει το πρόβλημα.

Πέρα από τις εσωτερικές δυσκολίες, η ελληνική αλιεία βρίσκεται αντιμέτωπη με εξωτερικές απειλές, κυρίως λόγω των εντάσεων με την Τουρκία στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Οι παραβιάσεις των ελληνικών χωρικών υδάτων από τουρκικά αλιευτικά σκάφη είναι συχνές και προκαλούν ένταση, ανασφάλεια και αθέμιτο ανταγωνισμό. Οι Έλληνες αλιείς βρίσκονται συχνά αντιμέτωποι με παρενοχλήσεις, απειλές και περιστατικά καταπάτησης ναυτικών μιλίων. Η τουρκική πλευρά προωθεί την ιδέα της συνεκμετάλλευσης των θαλάσσιων πόρων, χωρίς όμως να υπάρχει σαφές πλαίσιο συνεργασίας ή σεβασμός των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας. Η συνεκμετάλλευση, όπως προτείνεται, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή χωρίς διαφάνεια, αμοιβαία εμπιστοσύνη και σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο.

Η ελληνική πολιτεία καλείται να ενισχύσει την παρουσία της στις θαλάσσιες ζώνες, να επενδύσει σε τεχνολογίες επιτήρησης και να προστατεύσει τους επαγγελματίες του κλάδου. Η αλιεία δεν είναι απλώς οικονομική δραστηριότητα· είναι ζήτημα εθνικής κυριαρχίας και ασφάλειας.

Η αλιεία στην Ελλάδα βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Η βιωσιμότητα του κλάδου απαιτεί άμεσες και συντονισμένες δράσεις. Χρειάζεται στρατηγικός σχεδιασμός, επενδύσεις σε πράσινες τεχνολογίες, ενίσχυση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και δημιουργία κινήτρων για την προσέλκυση νέων εργαζομένων. Παράλληλα, η αντιμετώπιση των γεωπολιτικών προκλήσεων απαιτεί ενίσχυση της διπλωματικής παρουσίας, συνεργασία με διεθνείς φορείς και αποφασιστικότητα στην υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων. Η προστασία των θαλάσσιων πόρων και των επαγγελματιών της αλιείας είναι ευθύνη όλων μας.

Η αλιεία δεν είναι απλώς ένα επάγγελμα. Είναι μια μορφή ζωής, μια σχέση με τη φύση, μια έκφραση πολιτισμού. Αν χαθεί, δεν θα χαθεί μόνο ένας κλάδος· θα χαθεί ένα κομμάτι της ελληνικής ψυχής.

Πηγή φωτογραφίας 1: unsplash.com
Πηγή φωτογραφίας 2: