Ένταση στο Αιγαίο στον απόηχο των εξελίξεων στη Λιβύη

Νέα κλιμάκωση της τουρκικής αεροπορικής δραστηριότητας στο Αιγαίο καταγράφηκε την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου, μόλις μία ημέρα μετά την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης να εγκρίνει το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, μια εξέλιξη που έχει προκαλέσει έντονες διπλωματικές αντιδράσεις από την Αθήνα και ευρύτερη ανησυχία στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η εικόνα της τουρκικής αεροπορικής δραστηριότητας

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας, συνολικά 14 τουρκικά αεροσκάφη εισήλθαν στο FIR Αθηνών και στον Εθνικό Εναέριο Χώρο. Η δύναμη αυτή αποτελούνταν από έξι μαχητικά αεροσκάφη F-16, οργανωμένα σε δύο σχηματισμούς, καθώς και οκτώ μη επανδρωμένα αεροσκάφη (UAV), τα οποία ανέπτυξαν δραστηριότητα στο βορειοανατολικό, κεντρικό και νοτιοανατολικό Αιγαίο.

Κατά τη διάρκεια της ημέρας καταγράφηκαν συνολικά 11 παραβάσεις των Κανόνων Εναέριας Κυκλοφορίας στο FIR Αθηνών, εκ των οποίων δύο αποδόθηκαν στα F-16 και εννέα στα μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Παράλληλα σημειώθηκαν 17 παραβιάσεις του Εθνικού Εναέριου Χώρου, με πέντε να προέρχονται από τα τουρκικά μαχητικά και δώδεκα από τα UAV. Δεν καταγράφηκαν εμπλοκές μεταξύ ελληνικών και τουρκικών αεροσκαφών. Όλα τα τουρκικά ίχνη αναγνωρίστηκαν και αναχαιτίστηκαν από ελληνικά μέσα αεράμυνας και μαχητικά αεροσκάφη σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες και την πάγια επιχειρησιακή πρακτική των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.

Τα αναλυτικά στοιχεία του ΓΕΕΘΑ

Τα αναλυτικά στοιχεία της ημερήσιας δραστηριότητας αποτυπώνουν δύο σχηματισμούς τουρκικών F-16, έναν τετράδα και έναν ζεύγος μαχητικών, οκτώ μεμονωμένα UAV, συνολικά 14 αεροσκάφη, χωρίς οπλισμένα αεροσκάφη και χωρίς καταγεγραμμένες εμπλοκές.

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο και η ελληνική αντίδραση

Η νέα έξαρση των τουρκικών παραβιάσεων καταγράφεται σε μία ιδιαίτερα ευαίσθητη συγκυρία για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Η δραστηριότητα εκδηλώθηκε στον απόηχο της έγκρισης του τουρκολιβυκού μνημονίου από το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης, εξέλιξη που η Αθήνα θεωρεί ότι δεν μεταβάλλει τον «παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα» της συμφωνίας. Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών επανέλαβε ότι το μνημόνιο παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και θίγει κυριαρχικά δικαιώματα κρατών της περιοχής.

Οι γεωπολιτικές προεκτάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο

Παράλληλα, η Ελλάδα παρακολουθεί με αυξημένη προσοχή τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς το τουρκολιβυκό ζήτημα συνδέεται άμεσα με ευρύτερους γεωπολιτικούς και ενεργειακούς σχεδιασμούς στην περιοχή. Στο επίκεντρο βρίσκονται το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου (Great Sea Interconnector), οι έρευνες υδρογονανθράκων νοτίως της Κρήτης, αλλά και οι συνεχιζόμενες διαφωνίες για τις θαλάσσιες ζώνες και την εφαρμογή του Δικαίου της Θάλασσας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Διπλωματικές πηγές στην Αθήνα υποστηρίζουν ότι η κύρωση του μνημονίου από το λιβυκό κοινοβούλιο δεν παράγει νέα διεθνή νομικά αποτελέσματα, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επανειλημμένα διατυπώσει τη θέση ότι η συμφωνία Τουρκίας και Λιβύης δεν συνάδει με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να δημιουργήσει έννομα αποτελέσματα εις βάρος τρίτων κρατών. Αντίστοιχα, η Αίγυπτος εξέφρασε απορριπτική στάση απέναντι στις τελευταίες εξελίξεις, ενώ η Τουρκία χαιρέτισε επισήμως την απόφαση της λιβυκής Βουλής, υποστηρίζοντας ότι το μνημόνιο παραμένει σε ισχύ από το 2019.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αυξημένης γεωπολιτικής έντασης, οι 17 παραβιάσεις και οι 11 παραβάσεις που καταγράφηκαν στο Αιγαίο αποτελούν την πλέον άμεση επιχειρησιακή αποτύπωση των εξελίξεων που διαμορφώνονται στην Ανατολική Μεσόγειο, με τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις να διατηρούν σε καθημερινή βάση αυξημένη ετοιμότητα για την παρακολούθηση και αντιμετώπιση κάθε τουρκικής αεροπορικής δραστηριότητας εντός του FIR Αθηνών και του Εθνικού Εναέριου Χώρου.