Ραγδαία κλιμάκωση καταγράφεται στη διεθνή ναυτιλιακή και ασφαλιστική αγορά μετά τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα κατά του Ιράν, με τους Financial Times να αποκαλύπτουν ότι ασφαλιστικές εταιρείες πολεμικού κινδύνου προχωρούν σε μαζικές ακυρώσεις συμβολαίων και σε απότομες αυξήσεις ασφαλίστρων για πλοία που διέρχονται από τον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ. Η κατάσταση επιβαρύνεται περαιτέρω από τον αποκλεισμό των Στενών από τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης, γεγονός που έχει ήδη επηρεάσει τη ναυσιπλοΐα και τις διεθνείς ενεργειακές ροές.

Ασυνήθιστες ακυρώσεις πριν ανοίξουν οι αγορές
Σύμφωνα με μεσίτες που επικαλούνται οι FT, οι ασφαλιστές πολεμικού κινδύνου απέστειλαν από το Σάββατο ειδοποιήσεις ακύρωσης για συμβόλαια που καλύπτουν πλοία τα οποία κινούνται μέσω του κρίσιμου πετρελαϊκού διαύλου, πριν ακόμη ανοίξουν οι αγορές τη Δευτέρα. Η κίνηση αυτή χαρακτηρίζεται εξαιρετικά ασυνήθιστη και αποτυπώνει την ταχύτητα με την οποία επιδεινώθηκε η κατάσταση. Οι ακυρώσεις δεν συνεπάγονται διακοπή της ασφάλισης, αλλά οδηγούν σε επαναδιαπραγμάτευση των όρων με σημαντικά υψηλότερα ασφάλιστρα για κάθε ταξίδι στην περιοχή.

Εκτίναξη ασφαλίστρων έως 50% – Χαρακτηριστικά παραδείγματα
Μέχρι πρόσφατα, το ασφάλιστρο πολεμικού κινδύνου για πλοία που διέρχονταν από τον Περσικό Κόλπο διαμορφωνόταν στο 0,25% της αξίας αντικατάστασης του πλοίου. Όπως δήλωσε στους Financial Times ο Ντίλαν Μόρτιμερ, επικεφαλής ασφάλισης πολεμικού κινδύνου στον μεσίτη Marsh, το ποσοστό αυτό μπορεί να αυξηθεί έως και κατά το ήμισυ, φτάνοντας στο 0,375%. Για πλοίο αξίας 100 εκατ. δολαρίων, το κόστος ασφάλισης ανά ταξίδι θα μπορούσε να ανέβει από 250.000 σε 375.000 δολάρια.

Αντίστοιχη άνοδος καταγράφεται και για πλοία που προσεγγίζουν ισραηλινά λιμάνια, όπου τα ασφάλιστρα από το 0,1% της αξίας του πλοίου ενδέχεται να αυξηθούν έως και 50%, καθώς οι ασφαλιστές ενσωματώνουν τον κίνδυνο ιρανικών αντιποίνων. Παράλληλα, ασφαλιστές πολεμικού κινδύνου φορτίου που καλύπτουν προϊόντα όπως σιτηρά, πετρέλαιο και άλλα εμπορεύματα προετοιμάζονται να αποστείλουν αντίστοιχες ειδοποιήσεις ακύρωσης, με στόχο νέα συμβόλαια σε πολύ υψηλότερα επίπεδα τιμών.

Αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ και αυξημένος κίνδυνος καταλήψεων πλοίων
Οι εξελίξεις στην περιοχή κλιμακώθηκαν περαιτέρω μετά τις αναφορές ότι οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης έχουν ήδη προχωρήσει σε αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, ενός από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαύλους παγκοσμίως. Σύμφωνα με εταιρείες ναυτιλιακού κινδύνου, ορισμένα πλοία έλαβαν ραδιοφωνικά μηνύματα στα οποία γινόταν αναφορά σε περιορισμό ή διακοπή της διέλευσης, γεγονός που έχει οδηγήσει αρκετούς πλοιοκτήτες σε άμεση αναθεώρηση των δρομολογίων τους.

Παράλληλα, ασφαλιστικοί φορείς ενσωματώνουν πλέον στα μοντέλα κινδύνου το ενδεχόμενο επιβίβασης ή κατάληψης πλοίων από ιρανικές δυνάμεις ή παραστρατιωτικές ομάδες, καθώς παρόμοια περιστατικά έχουν καταγραφεί στο παρελθόν στην ίδια περιοχή. Ο αποκλεισμός των Στενών, μέσω των οποίων διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας ροής αργού πετρελαίου, έχει ήδη προκαλέσει αυξημένη κινητικότητα στη ναυτιλιακή και ασφαλιστική αγορά.

Πλοία αλλάζουν πορεία – Το 20% του παγκόσμιου αργού σε κίνδυνο
Η κατάσταση στη ναυσιπλοΐα επιδεινώνεται, καθώς ολοένα και περισσότεροι πλοιοκτήτες επιλέγουν να αποφύγουν τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με διαθέσιμες πληροφορίες, τουλάχιστον τρία πλοία άλλαξαν πορεία το Σάββατο και δεν πέρασαν από τον στενό θαλάσσιο διάδρομο, καθώς οι εταιρείες επανεκτιμούσαν τον κίνδυνο επίθεσης. Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους «λαιμούς μπουκαλιού» της παγκόσμιας ενέργειας, καθώς μέσω αυτών μεταφέρεται περίπου το 20% της διεθνούς ροής αργού πετρελαίου. Οποιαδήποτε διαταραχή στη λειτουργία τους, και ιδίως ένα παρατεταμένο κλείσιμο, μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις στις τιμές του πετρελαίου, στο κόστος μεταφοράς και στον διεθνή πληθωρισμό.

Πώς αντιδρούν οι ασφαλιστές και η ναυτιλιακή βιομηχανία
Η ασφαλιστική αγορά βρίσκεται σε διαδικασία συνολικής αναθεώρησης της στάσης της απέναντι στον κίνδυνο στη Μέση Ανατολή, καθώς οι ακυρώσεις συμβολαίων πολεμικού κινδύνου και οι αυξήσεις ασφαλίστρων έως 50% εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο επανατιμολόγησης. Οι ασφαλιστές επιδιώκουν να διαμορφώσουν υψηλότερα ασφάλιστρα ώστε να καλύψουν το αυξημένο ρίσκο από πιθανές επιθέσεις, καταλήψεις ή αποκλεισμούς πλοίων, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις εξετάζεται ακόμη και η μερική ή πλήρης απόσυρση της κάλυψης πολεμικού κινδύνου για συγκεκριμένες ζώνες, εφόσον η κατάσταση επιδεινωθεί περαιτέρω.

Παράλληλα, εξειδικευμένοι σύμβουλοι ναυτιλιακού κινδύνου και μεγάλοι ασφαλιστικοί όμιλοι εκδίδουν συστάσεις προς πλοιοκτήτες για αποφυγή συγκεκριμένων διαύλων, αλλαγές δρομολογίων και ενίσχυση των μέτρων ασφαλείας στα πλοία. Για τη ναυτιλιακή βιομηχανία, και ιδιαίτερα για τις εφοπλιστικές εταιρείες με έντονη παρουσία σε δεξαμενόπλοια και φορτηγά πλοία που δραστηριοποιούνται στη Μέση Ανατολή, η νέα πραγματικότητα συνεπάγεται αυξημένο λειτουργικό κόστος ανά ταξίδι λόγω της εκτίναξης των ασφαλίστρων. Επιπλέον, οι αλλαγές δρομολογίων και οι πιθανές καθυστερήσεις δημιουργούν ανατροπές σε χρονοδιαγράμματα και συμβόλαια μεταφοράς, ενώ το αυξημένο κόστος αναμένεται να μετακυλιστεί στους ναυλωτές και τελικά στις τιμές των εμπορευμάτων και της ενέργειας.