Σε τροχιά βαθιών αλλαγών στο εκλογικό σύστημα εισέρχεται η κυβέρνηση, η οποία ετοιμάζεται να παρουσιάσει εντός Μαΐου το νέο μεικτό μοντέλο εκλογής βουλευτών, βασισμένο στο γερμανικό σύστημα αλλά προσαρμοσμένο στα ελληνικά δεδομένα. Το σχέδιο προβλέπει εκλογή των μισών βουλευτών από μονοεδρικές περιφέρειες, αναδιάρθρωση της χώρας σε επτά μεγάλες εκλογικές περιφέρειες και πιθανή μείωση του συνολικού αριθμού των εδρών της Βουλής από 300 σε 250 ή ακόμη και 200.

Πολιτικό πλαίσιο και λόγοι επίσπευσης
Η πρωτοβουλία, που φέρει την υπογραφή του υπουργού Εσωτερικών Θοδωρή Λιβάνιου, βρισκόταν σε επεξεργασία εδώ και μήνες, ωστόσο επιταχύνθηκε μετά το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, το οποίο, σύμφωνα με κυβερνητικά στελέχη, ανέδειξε την ανάγκη για θεσμικές τομές που θα περιορίσουν την πελατειακή λογική και το ρουσφέτι. Η κυβέρνηση επιδιώκει οι αλλαγές να συζητηθούν στην παρούσα Βουλή, ενώ το σχετικό νομοσχέδιο θα τεθεί προς ψήφιση μετά τις εθνικές εκλογές του 2027, όπως προβλέπεται για την εφαρμογή νέων εκλογικών νόμων χωρίς αυξημένη πλειοψηφία.

Η αρχιτεκτονική του νέου μεικτού συστήματος
Το νέο σύστημα προβλέπει ότι η χώρα θα χωριστεί σε επτά μεγάλες εκλογικές περιφέρειες αντί των 60 σημερινών. Σε κάθε μία από αυτές θα δημιουργηθούν επιμέρους μονοεδρικές εκλογικές ενότητες, από τις οποίες θα εκλέγεται ο υποψήφιος που συγκεντρώνει σχετική πλειοψηφία, υπό την προϋπόθεση ότι το κόμμα του ξεπερνά το 3% πανελλαδικά. Η κατανομή των εδρών ανάμεσα σε μονοεδρικές και λίστα εξετάζεται σε δύο εκδοχές: είτε τα τρία πέμπτα των εδρών να προέρχονται από μονοεδρικές και τα δύο πέμπτα από λίστα, είτε η κατανομή να γίνει ισόποσα 50-50, ώστε να μην αποκτήσει το σύστημα πλειοψηφικά χαρακτηριστικά.

Μείωση εδρών και ρόλος των βουλευτών Επικρατείας
Παράλληλα, το σχέδιο προβλέπει μείωση του συνολικού αριθμού των βουλευτών. Στο τραπέζι βρίσκονται δύο σενάρια: Βουλή 250 εδρών ή Βουλή 200 εδρών. Σε κάθε περίπτωση, εξετάζεται η διατήρηση ενός μικρού αριθμού βουλευτών Επικρατείας, πιθανότατα 10 ή 12, με αντίστοιχη μείωση των εδρών λίστας. Η πρόβλεψη αυτή αποσκοπεί στη διατήρηση θεσμικής ευελιξίας για πολιτικά πρόσωπα, όπως πρώην πρωθυπουργοί, που δεν επιθυμούν να διεκδικήσουν έδρα σε μονοεδρική περιφέρεια.

Οι νέες υπερ-περιφέρειες και η χάραξη των μονοεδρικών
Για την κατανομή των εδρών στα κόμματα εξετάζονται διάφορα μοντέλα, με βασικό σενάριο για Βουλή 250 εδρών την παροχή μπόνους 25 έως 30 εδρών στο πρώτο κόμμα, κατά αναλογία του ισχύοντος εκλογικού νόμου. Το όριο εισόδου στη Βουλή παραμένει στο 3%, ενώ η τελική φόρμουλα υπολογισμού των εδρών θα οριστικοποιηθεί στο τελικό κείμενο του νομοσχεδίου.

Οι επτά νέες εκλογικές περιφέρειες που προτείνει η Νέα Δημοκρατία είναι οι εξής: Η Περιφέρεια Αττικής, που θα περιλαμβάνει όλες τις σημερινές περιφέρειες της πρωτεύουσας και του Πειραιά. Η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας – Ηπείρου, που θα ενώνει Κοζάνη, Γρεβενά, Καστοριά, Φλώρινα, Ιωάννινα, Άρτα, Πρέβεζα και Θεσπρωτία. Η Περιφέρεια Αιγαίου, που θα περιλαμβάνει Λέσβο, Χίο, Σάμο, Κυκλάδες και Δωδεκάνησα. Η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας – Θράκης, με Έβρο, Ροδόπη, Ξάνθη, Δράμα, Σέρρες, Κιλκίς, Α΄ και Β΄ Θεσσαλονίκης, Χαλκιδική, Πέλλα, Πιερία και Ημαθία. Η Περιφέρεια Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίων Νήσων, που θα περιλαμβάνει Αιτωλοακαρνανία, Αχαΐα, Ηλεία, Κορινθία, Αργολίδα, Αρκαδία, Μεσσηνία, Κέρκυρα, Λευκάδα, Κεφαλονιά και Ζάκυνθο. Η Περιφέρεια Κρήτης, με Ηράκλειο, Χανιά, Λασίθι και Ρέθυμνο. Και η Περιφέρεια Θεσσαλίας – Στερεάς Ελλάδας, με Λάρισα, Μαγνησία, Τρίκαλα, Φθιώτιδα, Βοιωτία, Εύβοια, Ευρυτανία και Φωκίδα.

Τα όρια των μονοεδρικών εκλογικών ενοτήτων θα καθορίζονται από ανεξάρτητη επιτροπή, η οποία θα εκλέγεται από τη Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής με αυξημένη πλειοψηφία τριών πέμπτων. Η επιτροπή θα έχει την ευθύνη να χαράξει τις νέες εκλογικές ενότητες με κριτήρια πληθυσμιακής ισορροπίας και γεωγραφικής συνοχής.

Το νέο σύστημα, αν και εμπνέεται από το γερμανικό μοντέλο, διαφοροποιείται σε κρίσιμα σημεία, όπως ο αριθμός των εδρών, η ύπαρξη μπόνους στο πρώτο κόμμα και η δομή των περιφερειών. Η κυβέρνηση επιδιώκει να ενισχύσει την τοπική εκπροσώπηση μέσω των μονοεδρικών, διατηρώντας παράλληλα την αναλογικότητα μέσω της λίστας.

Το αν οι αλλαγές θα συγκεντρώσουν ευρύτερη πολιτική συναίνεση παραμένει ανοιχτό. Οι διαβουλεύσεις που θα ακολουθήσουν τους επόμενους μήνες θα καθορίσουν τόσο την τελική μορφή του νομοσχεδίου όσο και τον χρόνο εφαρμογής του νέου εκλογικού συστήματος.

Πηγή φωτογραφίας 1: naftemporiki.gr
Πηγή φωτογραφίας 2: grevenamedia.gr
Πηγή φωτογραφίας 3: aftodioikisi.gr