Οι Ευρωπαίοι ηγέτες κατέληξαν τα ξημερώματα σε συμφωνία για νέο κοινό δανεισμό ύψους 90 δισ. ευρώ, με στόχο τη χρηματοδότηση των δημοσιονομικών αναγκών της Ουκρανίας για την επόμενη διετία. Η συμφωνία επετεύχθη μετά από έντονες διαπραγματεύσεις στις Βρυξέλλες, με την Ουγγαρία του Βίκτορ Όρμπαν να απειλεί μέχρι την τελευταία στιγμή με βέτο, ενώ η Σλοβακία του Ρόμπερτ Φίτσο και η Τσεχία εξασφάλισαν πλήρη εξαίρεση από οποιαδήποτε οικονομική υποχρέωση.

Το δάνειο θα εκδοθεί μέσω κοινής ευρωπαϊκής έκδοσης χρέους, στο πρότυπο των εργαλείων που χρησιμοποιήθηκαν κατά την πανδημία. Η Κομισιόν θα αντλήσει τα κεφάλαια από τις διεθνείς αγορές, με την αποπληρωμή να επιμερίζεται στα κράτη‑μέλη που συμμετέχουν.

Ποιοι πληρώνουν και ποιοι εξαιρούνται
Από το σχήμα χρηματοδότησης εξαιρούνται πλήρως τρεις χώρες: η Ουγγαρία, η Σλοβακία και η Τσεχία. Η εξαίρεση αυτή ήταν αποτέλεσμα έντονων πολιτικών πιέσεων και διαπραγματεύσεων. Ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν, που έχει υιοθετήσει μια πιο φιλορωσική γραμμή, απαίτησε να μην επιβαρυνθεί η χώρα του με καμία οικονομική υποχρέωση. Η στάση του ανάγκασε τους υπόλοιπους ηγέτες να δεχθούν την εξαίρεση για να αποφευχθεί νέο βέτο.

Αντίστοιχα, ο Σλοβάκος πρωθυπουργός Ρόμπερτ Φίτσο, ο οποίος έχει δηλώσει ότι «η Ευρώπη δεν μπορεί να χρηματοδοτεί επ’ αόριστον έναν πόλεμο», πέτυχε να εξαιρεθεί και η Σλοβακία από το κοινό δάνειο. Η Τσεχία, επικαλούμενη δημοσιονομικές πιέσεις και πολιτικές ενστάσεις στο εσωτερικό της, ζήτησε επίσης να μην συμμετάσχει στο χρηματοδοτικό σχήμα — αίτημα που έγινε δεκτό.

Αντίθετα, οι υπόλοιπες 24 χώρες της ΕΕ θα επωμιστούν το σύνολο του οικονομικού βάρους. Αυτό σημαίνει ότι κράτη όπως η Ελλάδα υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη, η Γερμανία υπό τον Όλαφ Σολτς, η Γαλλία υπό τον Εμανουέλ Μακρόν, η Ισπανία υπό τον Πέδρο Σάντσεθ και η Ιταλία υπό την Τζόρτζια Μελόνι θα καλύψουν όχι μόνο το δικό τους μερίδιο, αλλά και το μερίδιο των τριών χωρών που εξαιρέθηκαν. Έτσι, το συνολικό βάρος επιμερίζεται αποκλειστικά στους πολίτες των 24 χωρών που συμμετέχουν.

Ο λογαριασμός για τους πολίτες και το πολιτικό στοίχημα
Για τον μέσο Ευρωπαίο —και φυσικά για τον μέσο Έλληνα— η συμφωνία μεταφράζεται σε μια λογιστική επιβάρυνση που θα ενσωματωθεί στις μελλοντικές εισφορές των κρατών‑μελών στον προϋπολογισμό της ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις, όπως της Ελλάδας υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη, της Γερμανίας υπό τον Όλαφ Σολτς και της Γαλλίας υπό τον Εμανουέλ Μακρόν, θα κληθούν να εξηγήσουν στους πολίτες γιατί η συμμετοχή τους σε αυτό το σχέδιο θεωρείται αναγκαία.

Την ίδια στιγμή, η πολιτική αντιπαράθεση γύρω από το πακέτο των 90 δισ. ευρώ εντείνεται. Η φον ντερ Λάιεν επιμένει ότι η στήριξη της Ουκρανίας αποτελεί «επένδυση στην ασφάλεια της Ευρώπης», ενώ ο Μακρόν υπογραμμίζει ότι «η Ευρώπη δεν μπορεί να επιτρέψει την ήττα της Ουκρανίας χωρίς να διακινδυνεύσει τη δική της σταθερότητα». Ο Σολτς σημειώνει ότι η οικονομική σταθερότητα του Κιέβου είναι «προϋπόθεση για οποιαδήποτε μελλοντική ειρηνευτική διαδικασία».

Στον αντίποδα, ο Όρμπαν κατηγορεί τις Βρυξέλλες ότι «παίζουν με τα χρήματα των Ευρωπαίων πολιτών χωρίς καμία εγγύηση επιστροφής», ενώ ο Φίτσο δηλώνει ότι «η Ευρώπη δεν μπορεί να χρηματοδοτεί επ’ αόριστον έναν πόλεμο που δεν δείχνει σημάδια λήξης».

Το πολιτικό στοίχημα για την Ευρώπη είναι πλέον ξεκάθαρο: αν θα καταφέρει να διατηρήσει την ενότητά της γύρω από τη στήριξη της Ουκρανίας και αν οι πολίτες θα αποδεχθούν ότι η οικονομική τους συμμετοχή αποτελεί αναγκαίο τίμημα για τη σταθερότητα της ηπείρου.

Παρά τη στήριξη που λαμβάνει από τις Βρυξέλλες, αρκετοί Ευρωπαίοι αναλυτές και διπλωμάτες εκφράζουν πλέον ανοιχτά επιφυλάξεις για τον τρόπο με τον οποίο ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι διαχειρίζεται την εξουσία και τα ευρωπαϊκά κονδύλια. Επισημαίνουν ότι η κυβέρνησή του λειτουργεί με περιορισμένη διαφάνεια, ενώ οι συνεχείς απαιτήσεις για νέα χρηματοδότηση δημιουργούν την εντύπωση ότι το Κίεβο θεωρεί δεδομένη την ευρωπαϊκή στήριξη. Ορισμένες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες προειδοποιούν ότι η Ουκρανία οφείλει να παρουσιάσει σαφές σχέδιο λογοδοσίας και μεταρρυθμίσεων, διαφορετικά η πολιτική ανοχή απέναντι στον Ζελένσκι θα αρχίσει να εξαντλείται.

Πηγή φωτογραφίας 1: topontiki.gr
Πηγή φωτογραφίας 2: lemonde.fr
Πηγή φωτογραφίας 3: france24.com