Η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Ελλάδα παρουσιάζει σημαντική επιδείνωση, σύμφωνα με την 8η ετήσια έκθεση της διεθνούς πλατφόρμας IQAir για το 2025. Η έκθεση, που βασίζεται σε δεδομένα από 9.446 πόλεις σε 143 χώρες, καταγράφει ότι μόλις το 14% των πόλεων παγκοσμίως πληρούν τις κατευθυντήριες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για τα μικροσωματίδια PM2.5. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που δεν καταφέρνουν να προσεγγίσουν τα ασφαλή όρια, ενώ η συνολική εικόνα δείχνει επιδείνωση σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.

Αύξηση άνω του 30% στα PM2.5 – Η Ελλάδα στις πιο επιβαρυμένες χώρες της Ευρώπης
Στην Ευρώπη, 23 χώρες κατέγραψαν αύξηση στις μέσες ετήσιες συγκεντρώσεις PM2.5, ενώ 18 σημείωσαν μείωση. Η Ελλάδα βρίσκεται ανάμεσα στις χώρες με τη μεγαλύτερη άνοδο, ξεπερνώντας το 30% σε σχέση με το 2024. Η αύξηση αυτή αποδίδεται σε εξωγενείς παράγοντες, όπως ο διασυνοριακός καπνός από τις μεγάλες πυρκαγιές της Βόρειας Αμερικής και η συχνότερη μεταφορά σαχαριανής σκόνης από την Αφρική. Αυτοί οι παράγοντες επιβαρύνουν μια ήδη προβληματική κατάσταση, η οποία επιδεινώνεται από χρόνιες ενδογενείς πηγές ρύπανσης.

PM2.5: Τα μικροσωματίδια που απειλούν τη δημόσια υγεία
Τα PM2.5 είναι σωματίδια με διάμετρο μικρότερη από 2,5 μικρόμετρα, περίπου τριάντα φορές λεπτότερα από μια ανθρώπινη τρίχα. Το μικροσκοπικό τους μέγεθος επιτρέπει τη βαθιά διείσδυση στους πνεύμονες και την είσοδο στην κυκλοφορία του αίματος. Παράγονται από την καύση ορυκτών καυσίμων, τις βιομηχανικές διεργασίες, τις πυρκαγιές και την αιωρούμενη σκόνη. Η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί την κορυφαία περιβαλλοντική αιτία πρόωρων θανάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ευθυνόμενη για περίπου 300.000 θανάτους ετησίως. Η μακροχρόνια έκθεση έχει συνδεθεί με καρδιαγγειακές παθήσεις, εγκεφαλικά επεισόδια, χρόνιες πνευμονοπάθειες και αποτελεί τη δεύτερη κύρια αιτία καρκίνου του πνεύμονα μετά το κάπνισμα.

Το κέντρο της Αθήνας στην κορυφή – Η πιο μολυσμένη περιοχή της χώρας
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, η περιοχή με τον πιο μολυσμένο αέρα στην Ελλάδα είναι το κέντρο της Αθήνας, με μέση ετήσια συγκέντρωση PM2.5 στα 14,7 μg/m³. Η τιμή αυτή παρουσιάζει σημαντική αύξηση σε σχέση με τα 11 μg/m³ του 2024 και είναι σχεδόν τριπλάσια του ορίου των 5 μg/m³ που θέτει ο ΠΟΥ ως ασφαλές. Η άνοδος αυτή κατατάσσει το κέντρο της πρωτεύουσας ανάμεσα στις πιο επιβαρυμένες αστικές περιοχές της Ευρώπης.\

Οι πιο ρυπασμένες περιοχές της Αττικής
Η Λυκόβρυση ακολουθεί με 13,8 μg/m³, ενώ το Χαλάνδρι και το Περιστέρι μοιράζονται την τρίτη θέση με 12,8 μg/m³. Οι Αχαρνές καταγράφουν 12,6 μg/m³, ενώ η Πετρούπολη και ο Πειραιάς βρίσκονται στα 12,4 μg/m³. Τα Άνω Λιόσια εμφανίζουν 12,1 μg/m³, το Παλαιό Φάληρο 10,8 μg/m³ και το Αιγάλεω 10,7 μg/m³. Λίγο εκτός της πρώτης δεκάδας βρίσκεται η Ελευσίνα με 10,6 μg/m³, ενώ ακολουθούν τα Βριλήσσια με 10,3 μg/m³ και το Κερατσίνι με 10,1 μg/m³.

Οι περιοχές με τις χαμηλότερες τιμές – Αλλά όχι κάτω από τα όρια του ΠΟΥ
Στον αντίποδα, περιοχές όπως ο Χολαργός, ο Κορυδαλλός, οι Θρακομακεδόνες, ο Βύρωνας, το Παπάγου και η Βουλιαγμένη καταγράφουν τιμές κάτω από τα 10 μg/m³. Παρότι εμφανίζονται λιγότερο επιβαρυμένες, εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω από το ιδανικό όριο των 5 μg/m³, γεγονός που υπογραμμίζει ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί πρόβλημα σε ολόκληρη την Αττική.

Η επιδείνωση τον χειμώνα – Οι παράγοντες που εγκλωβίζουν τη ρύπανση
Η ποιότητα του αέρα στην Αθήνα επιδεινώνεται σημαντικά τους χειμερινούς μήνες. Οι χαμηλές θερμοκρασίες, η αυξημένη χρήση θέρμανσης και οι θερμοκρασιακές αναστροφές, ιδιαίτερα σε περιοχές με γεωμορφολογικό εγκλωβισμό όπως το λεκανοπέδιο, συμβάλλουν στην αύξηση των ρύπων. Η καύση ξύλου σε τζάκια και σόμπες, που εντάθηκε κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης, παραμένει σημαντική πηγή ρύπανσης. Παράλληλα, η βιομηχανική δραστηριότητα, η ναυτιλία μέσω του Πειραιά και ο παλαιός στόλος οχημάτων επιβαρύνουν περαιτέρω την ατμόσφαιρα.

Η Ελλάδα στις διεθνείς κατατάξεις – Η θέση της χώρας σε παγκόσμιο επίπεδο
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η Ελλάδα κατατάσσεται στην 67η θέση μεταξύ 143 χωρών ως προς τα επίπεδα PM2.5. Η πιο ρυπασμένη πόλη της χώρας εκτός Αττικής είναι η Λαμία, με 20,9 μg/m³, ενώ η καθαρότερη είναι ο Άγιος Νικόλαος Κρήτης, με 5,8 μg/m³ — τιμή που αγγίζει το όριο του ΠΟΥ αλλά δεν το υπερβαίνει σημαντικά.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτεί ανανέωση του στόλου οχημάτων, ενίσχυση των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς, περιορισμό της καύσης ξύλου και αυστηρότερους ελέγχους στις βιομηχανικές εκπομπές. Παρά το γεγονός ότι οι λύσεις είναι γνωστές, η εφαρμογή τους παραμένει ζητούμενο.

Πηγή: newsauto.gr
Πηγή φωτογραφίας 1: tanea.gr
Πηγή φωτογραφίας 2: newsauto.gr
Πηγή φωτογραφίας 3: newsauto.gr