Την 31η Δεκεμβρίου 2025 ολοκληρώθηκε η πρώτη φάση της εκκαθάρισης των φοιτητικών μητρώων στα ελληνικά πανεπιστήμια, με τη διαγραφή 308.605 μη ενεργών φοιτητών. Η διαδικασία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο εφαρμογής του Ν. 4957/2022, όπως τροποποιήθηκε με τον Ν. 5224/2025, και αφορά φοιτητές που είχαν εισαχθεί σε τετραετή προγράμματα σπουδών πριν το 2017 και δεν πληρούσαν τα προβλεπόμενα κριτήρια για παράταση της φοίτησης. Σύμφωνα με το Υπουργείο Παιδείας, πρόκειται αποκλειστικά για φοιτητές που δεν είχαν καμία ενεργή ακαδημαϊκή δραστηριότητα και δεν εντάσσονταν σε καμία από τις εξαιρέσεις του νόμου.

Το νέο θεσμικό πλαίσιο και οι εξαιρέσεις
Το νέο θεσμικό πλαίσιο εισάγει ανώτατη διάρκεια φοίτησης, με δυνατότητα παράτασης μόνο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Παρέχει ευελιξία για εργαζόμενους φοιτητές, για όσους αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα υγείας, καθώς και για φοιτητές με τεκμηριωμένες οικογενειακές ή κοινωνικές υποχρεώσεις. Παράλληλα, προβλέπει μια «δεύτερη ευκαιρία» για όσους είχαν ολοκληρώσει σημαντικό μέρος των σπουδών τους ή βρίσκονταν σε διαδικασία πρακτικής άσκησης, πτυχιακής εργασίας ή εργαστηριακών υποχρεώσεων. Τα αναλυτικά στοιχεία για το πόσοι αξιοποίησαν αυτή τη δυνατότητα αναμένεται να δημοσιευθούν τις επόμενες ημέρες.

Πόσοι ήταν συνολικά οι εγγεγραμμένοι φοιτητές πριν τη διαγραφή
Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν δημοσιευθεί τα προηγούμενα χρόνια από τα ίδια τα ΑΕΙ και την ΕΛΣΤΑΤ, ο συνολικός αριθμός εγγεγραμμένων φοιτητών στα ελληνικά πανεπιστήμια ξεπερνούσε το 1 εκατομμύριο, με τους μη ενεργούς φοιτητές να αποτελούν ένα ιδιαίτερα μεγάλο ποσοστό του συνόλου. Σε ορισμένα τμήματα, οι ανενεργοί φοιτητές υπερέβαιναν ακόμη και τον αριθμό των ενεργών, δημιουργώντας στρεβλώσεις στον προγραμματισμό μαθημάτων, εξετάσεων και αναγκών προσωπικού. Η διαγραφή των 308.605 φοιτητών αντιπροσωπεύει ένα σημαντικό ποσοστό του συνολικού μητρώου, αποτυπώνοντας το μέγεθος του φαινομένου που είχε συσσωρευτεί επί δεκαετίες.

Οι δηλώσεις της υπουργού Σοφίας Ζαχαράκη
Η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, δήλωσε ότι η φοιτητική ιδιότητα «δεν ισχύει εφ’ όρου ζωής σε κανένα σύγχρονο ευρωπαϊκό πανεπιστήμιο», υπογραμμίζοντας ότι στόχος της πολιτείας είναι «πτυχία με αξία, που αντανακλούν προσπάθεια, ικανότητες και μεράκι». Τόνισε επίσης ότι «δεν κλείνουμε πόρτες, αλλά ανοίγουμε δρόμους σε σπουδές με προοπτική, αξιοπιστία και θεσμική συνέπεια», ενώ αναφερόμενη στο νέο πλαίσιο σημείωσε πως «δεν είναι άκαμπτο», καθώς προβλέπει εξαιρέσεις και ευελιξία για όσους το έχουν πραγματικά ανάγκη. «Δεν αντιμετωπίζουμε όλους το ίδιο, αλλά τον καθένα δίκαια. Χιλιάδες φοιτητές μας αξιοποίησαν τη “δεύτερη ευκαιρία” που θεσπίσαμε, κι αυτό λέει πολλά για το πόσο αναγκαία ήταν αυτή η παρέμβαση», κατέληξε.

Η τοποθέτηση του υφυπουργού Νίκου Παπαϊωάννου
Από την πλευρά του, ο υφυπουργός Παιδείας αρμόδιος για την Ανώτατη Εκπαίδευση, Νίκος Παπαϊωάννου, χαρακτήρισε την εκκαθάριση των φοιτητικών καταλόγων «αναγκαίο και ουσιαστικό βήμα εξορθολογισμού» του ακαδημαϊκού συστήματος. Όπως ανέφερε, με επικαιροποιημένα μητρώα τα πανεπιστήμια μπορούν να προγραμματίζουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τις ανάγκες τους σε ανθρώπινο δυναμικό, υποδομές και πόρους, γεγονός που συμβάλλει στην αναβάθμιση της ποιότητας των σπουδών και της καθημερινής ακαδημαϊκής λειτουργίας. Υπογράμμισε επίσης ότι ο ορθολογικός σχεδιασμός αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη βελτίωση των ποιοτικών κριτηρίων που λαμβάνονται υπόψη στις διεθνείς αξιολογήσεις των ελληνικών πανεπιστημίων. «Με σχέδιο, οργάνωση και συντονισμένη δράση, υλοποιούμε τον στόχο της κυβέρνησης και του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, για ένα δημόσιο πανεπιστήμιο πιο σύγχρονο, λειτουργικό και ποιοτικό», σημείωσε.

Αντιδράσεις φοιτητών και πανεπιστημιακών
Η απόφαση έχει προκαλέσει αντιδράσεις σε μέρος της ακαδημαϊκής κοινότητας. Φοιτητικές παρατάξεις κάνουν λόγο για «τιμωρητική» ρύθμιση που δεν λαμβάνει υπόψη κοινωνικές ανισότητες, οικονομικές δυσκολίες ή τις επιπτώσεις της πανδημίας στις σπουδές. Ορισμένοι πανεπιστημιακοί εκφράζουν ανησυχία ότι η μαζική διαγραφή ενδέχεται να αποκόψει ορισμένους φοιτητές που βρίσκονταν κοντά στην ολοκλήρωση των σπουδών τους, ενώ άλλοι υποστηρίζουν ότι η εκκαθάριση ήταν απαραίτητη για να αποτυπωθεί η πραγματική εικόνα των τμημάτων. Παράλληλα, υπάρχουν φωνές που ζητούν πιο στοχευμένες κοινωνικές προβλέψεις και μεγαλύτερη διαφάνεια στα κριτήρια της «δεύτερης ευκαιρίας».

Η συζήτηση παραμένει ανοιχτή, καθώς αναμένονται τα στοιχεία για όσους αξιοποίησαν τη «δεύτερη ευκαιρία» και μένει να φανεί πώς θα διαμορφωθεί το νέο τοπίο της φοιτητικής ιδιότητας στην Ελλάδα.

Πηγή φωτογραφίας 1: thepressproject.gr
Πηγή φωτογραφίας 2: lifo.gr
Πηγή φωτογραφίας 3: politic.gr