Τα τελευταία χρόνια, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και σε ορισμένα ενημερωτικά sites κυκλοφορούν ισχυρισμοί ότι «στη Δανία τα παιδιά λευκών και χριστιανικών οικογενειών πηγαίνουν σε τζαμιά για να συνηθίσουν το Ισλάμ» και ότι «μαθητές δημοτικού και λυκείου αναγκάζονται να μαθαίνουν το Κοράνι». Οι αναφορές αυτές έχουν προκαλέσει έντονη συζήτηση γύρω από το κατά πόσο η Ευρώπη ακολουθεί μια «αυτοκαταστροφική» – όπως χαρακτηρίζεται από ορισμένους – πορεία υπερβολικής πολυπολιτισμικότητας.

Τι πραγματικά συμβαίνει στα σχολεία της Δανίας
Οι επισκέψεις μαθητών σε τζαμιά αποτελούν μέρος εκπαιδευτικών προγραμμάτων θρησκευτικού γραμματισμού, τα οποία εφαρμόζονται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Στόχος τους είναι η γνωριμία των μαθητών με διαφορετικές θρησκείες και χώρους λατρείας, όπως εκκλησίες, συναγωγές, ναούς και τζαμιά. Το πλαίσιο αυτό εντάσσεται στο μάθημα των Θρησκευτικών ή της Κοινωνικής Αγωγής και δεν αφορά αποκλειστικά το Ισλάμ, αλλά μια συνολική προσέγγιση κατανόησης πολλών θρησκευτικών παραδόσεων.

Οι ισχυρισμοί περί «εξαναγκασμού»
Ορισμένα viral βίντεο που παρουσιάζουν παιδιά να εκτελούν κινήσεις ισλαμικής προσευχής έχουν χαρακτηριστεί παραπλανητικά, καθώς έρευνες έδειξαν ότι ορισμένα από αυτά τα στιγμιότυπα ήταν αποσπασματικά και χρησιμοποιήθηκαν εκτός πλαισίου. Παρ’ όλα αυτά, έχουν υπάρξει πραγματικά περιστατικά όπου σχολεία ενέταξαν στο πρόγραμμα δραστηριότητες που περιλάμβαναν εκμάθηση στοιχείων ισλαμικής προσευχής, στο πλαίσιο πολυπολιτισμικών δράσεων. Αυτές οι πρακτικές προκάλεσαν αντιδράσεις από γονείς και πολιτικούς κύκλους, οι οποίοι θεώρησαν ότι ξεπερνούν τα όρια της απλής γνωριμίας με μια θρησκεία.

Η πολιτική διάσταση στη Δανία
Η συζήτηση για τον ρόλο του Ισλάμ στα σχολεία συνδέεται με ευρύτερες πολιτικές εξελίξεις στη χώρα. Η δανέζικη κυβέρνηση έχει υιοθετήσει τα τελευταία χρόνια σκληρότερη στάση απέναντι σε θρησκευτικές πρακτικές στα σχολεία, με την πρωθυπουργό να δηλώνει ότι «η δημοκρατία προηγείται της θρησκείας». Αυτό δείχνει ότι η χώρα δεν ακολουθεί μια μονοδιάστατη πολιτική προώθησης του Ισλάμ, αλλά βρίσκεται σε μια έντονη εσωτερική διαμάχη για το πώς πρέπει να διαχειριστεί τη θρησκευτική ποικιλομορφία και τις κοινωνικές εντάσεις που αυτή δημιουργεί.

Γιατί δεν πηγαίνουν και τα παιδιά μουσουλμάνων σε χριστιανικές εκκλησίες;
Στο πλαίσιο της θρησκευτικής εκπαίδευσης στη Δανία, οι επισκέψεις σε χριστιανικούς ναούς αποτελούν μέρος του επίσημου προγράμματος, όπως και οι επισκέψεις σε άλλους χώρους λατρείας. Οι μαθητές, ανεξαρτήτως θρησκευτικού υπόβαθρου, συμμετέχουν σε δραστηριότητες που αποσκοπούν στη γνωριμία με διαφορετικές θρησκευτικές παραδόσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν καταγραφεί αντιδράσεις από γονείς μουσουλμανικής καταγωγής σχετικά με τη συμμετοχή των παιδιών τους σε επισκέψεις σε εκκλησίες, όπως αντίστοιχες αντιδράσεις έχουν εκφραστεί και από χριστιανούς γονείς για επισκέψεις σε τζαμιά. Οι διαφοροποιημένες στάσεις των οικογενειών επηρεάζουν την εικόνα που διαμορφώνεται στη δημόσια συζήτηση για την εφαρμογή των εκπαιδευτικών αυτών προγραμμάτων.

Γιατί η Ευρώπη φαίνεται να «βυθίζεται» σε τέτοια φαινόμενα;
Η συζήτηση γύρω από τις επισκέψεις μαθητών σε χώρους λατρείας εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο πολιτικών πολυπολιτισμικής εκπαίδευσης. Πολλά εκπαιδευτικά συστήματα επιδιώκουν την ενίσχυση της κατανόησης διαφορετικών θρησκευτικών και πολιτισμικών παραδόσεων, με στόχο τη μείωση κοινωνικών εντάσεων και την προώθηση της συνύπαρξης. Παράλληλα, σε αρκετές χώρες παρατηρούνται αντιδράσεις από ομάδες πολιτών που εκφράζουν ανησυχίες για τον τρόπο εφαρμογής αυτών των πολιτικών. Η δημόσια συζήτηση συχνά επηρεάζεται από μεμονωμένα περιστατικά, αποσπασματικό υλικό και διαφορετικές ερμηνείες των εκπαιδευτικών πρακτικών.

Πηγή φωτογραφίας 1: colehamprimary.co.uk
Πηγή φωτογραφίας 2: washington.edu