Θεματικοί Άξονες της Συνάντησης
Η συζήτηση οργανώθηκε γύρω από ένα ευρύ και απαιτητικό πλαίσιο θεμάτων, το οποίο περιλάμβανε την κρίση που αντιμετωπίζει ο πρωτογενής τομέας, το αυξημένο ενεργειακό κόστος και το κόστος παραγωγής, τις παράνομες ελληνοποιήσεις και τις επιπτώσεις της συμφωνίας Mercosur, την ανάλυση της νέας ΚΑΠ 2028–2034, το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ και τις καθυστερημένες επιδοτήσεις, καθώς και την πρώτη εικόνα για το 2026 σε σχέση με τις αγορές, τις εκτιμήσεις και τις μελλοντικές προβλέψεις για τον αγροτικό κλάδο. Παράλληλα, συζητήθηκαν τα επόμενα βήματα και οι στόχοι που πρέπει να τεθούν για την ενίσχυση και αναβάθμιση του πρωτογενή τομέα.

Η κρίση στον πρωτογενή τομέα – Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και η δημογραφική κατάρρευση
Στο πλαίσιο της συζήτησης για την κρίση στον πρωτογενή τομέα, παρουσιάστηκαν τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ από τις απογραφές γεωργίας και κτηνοτροφίας των ετών 2009 και 2021. Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν μια σταθερά φθίνουσα πορεία του πρωτογενή τομέα, με σημαντική μείωση τόσο του αγροτικού πληθυσμού όσο και των αγροτικών εκμεταλλεύσεων, η οποία σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνει το 40%–50%. Η εικόνα αυτή δεν παρουσιάζει σημάδια ανάκαμψης μέχρι σήμερα, γεγονός που εντείνει την ανησυχία για το μέλλον του κλάδου. Παράλληλα, επισημάνθηκε το σοβαρό πρόβλημα της έλλειψης εργατικών χεριών, το οποίο επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την παραγωγική διαδικασία. Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στο ζήτημα της εγκατάλειψης της υπαίθρου, καθώς η σταδιακή μείωση του αγροτικού πληθυσμού οδηγεί σε δημογραφική συρρίκνωση, ιδιαίτερα σε ακριτικές περιοχές της χώρας. Η κατάσταση αυτή δημιουργεί τον κίνδυνο πλήρους ερημοποίησης ολόκληρων περιφερειών, εάν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα από την Πολιτεία. Τονίστηκε η ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις, πολιτικές αποκέντρωσης και ενίσχυσης της περιφερειακής ανάπτυξης, ώστε να ανακοπεί η συνεχής υποβάθμιση της υπαίθρου.

Ενεργειακό κόστος και κόστος παραγωγής – Η πίεση στους παραγωγούς
Στη συνέχεια παρουσιάστηκαν στοιχεία που αποτυπώνουν τη διαχρονική αύξηση του ενεργειακού κόστους, τόσο στο πετρέλαιο όσο και στην ηλεκτρική ενέργεια, καθώς και την άνοδο των τιμών των αγροεφοδίων, των φυτοφαρμάκων και του πολλαπλασιαστικού υλικού. Η ενεργειακή κρίση, η οποία επιδεινώθηκε από τις γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, έχει οδηγήσει τους παραγωγούς σε αναθεώρηση των καλλιεργητικών τους σχεδίων. Πολλοί αγρότες αναγκάζονται να μειώσουν τα καλλιεργούμενα στρέμματα κατά 30%–40%, ενώ περιορίζουν και τις καλλιεργητικές παρεμβάσεις, γεγονός που οδηγεί σε μειωμένη προσφορά αγροτικών προϊόντων.Επιπλέον, επισημάνθηκε ο κίνδυνος νέου κύματος ανατιμήσεων στην εφοδιαστική αλυσίδα, καθώς το αυξημένο κόστος παραγωγής των προϊόντων που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη ενδέχεται να μετακυλιστεί στις τελικές τιμές. Η κατάσταση αυτή αναμένεται να επηρεάσει τόσο τα καλοκαιρινά όσο και τα χειμερινά προϊόντα, εφόσον δεν υπάρξει αποκλιμάκωση στις τιμές ενέργειας.

Παράνομες ελληνοποιήσεις και Mercosur – Απειλή για την εγχώρια παραγωγή
Η συζήτηση επεκτάθηκε στο φαινόμενο των παράνομων ελληνοποιήσεων, το οποίο λαμβάνει ολοένα και μεγαλύτερες διαστάσεις. Καθημερινά εισάγονται στη χώρα προϊόντα αμφιβόλου ποιότητας και προέλευσης, τα οποία βαφτίζονται ως ελληνικά, πλήττοντας τόσο τους παραγωγούς όσο και τους καταναλωτές. Στο πλαίσιο αυτό, εκφράστηκαν έντονες ανησυχίες για τις επιπτώσεις που θα έχει η επικύρωση της συμφωνίας Mercosur, καθώς ενδέχεται να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερο όγκο εισαγωγών από τρίτες χώρες. Η εξέλιξη αυτή θεωρείται ότι μπορεί να προκαλέσει περαιτέρω συρρίκνωση του πρωτογενή τομέα, ενώ παράλληλα εγείρει σοβαρά ζητήματα διατροφικής ασφάλειας για τους πολίτες, λόγω των διαφορετικών υγειονομικών προτύπων που εφαρμόζονται σε τρίτες χώρες.

Η νέα ΚΑΠ 2028–2034 – Προκλήσεις και αβεβαιότητες
Αναλύθηκαν διεξοδικά οι απαιτήσεις της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής για την περίοδο 2028–2034. Η νέα ΚΑΠ διαθέτει μειωμένα κονδύλια σε σχέση με την προηγούμενη, ενώ θέτει αυστηρότερους όρους για την ανταγωνιστικότητα, την παραγωγικότητα και την περιβαλλοντική συμμόρφωση. Παράλληλα, απαιτεί σημαντικό βαθμό ψηφιοποίησης και εκσυγχρονισμού των αγροτικών εκμεταλλεύσεων.Τονίστηκε ότι η καθυστέρηση στην έγκριση του Action Plan 2 από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ως αποτέλεσμα την καθυστέρηση των πληρωμών των επιδοτήσεων, δημιουργώντας έλλειψη ρευστότητας και αβεβαιότητα για τους παραγωγούς. Επιπλέον, επισημάνθηκε η ανάγκη για ένα πιο στοχευμένο και ολοκληρωμένο Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο, το οποίο θα περιλαμβάνει επενδύσεις σε υποδομές, καινοτομία, σύγχρονες εγκαταστάσεις και τεχνολογικές εφαρμογές, όπως απαιτεί η νέα ΚΑΠ 2028 – 2034.Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ – Οι συνέπειες για τον αγροτικό κόσμο
Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφιερώθηκε στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, το οποίο προκάλεσε μεγάλη οικονομική ζημία επί σειρά ετών και έχει αφήσει βαθύ αποτύπωμα στον πρωτογενή τομέα. Το σκάνδαλο αυτό έχει δημιουργήσει κλίμα απαξίωσης και δυσπιστίας τόσο στους αγρότες όσο και στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο. Τονίστηκε η δίκαιη απαίτηση των παραγωγών για πλήρη διαφάνεια, απονομή δικαιοσύνης και επιστροφή των χρημάτων στους πραγματικούς δικαιούχους, καθώς τα κονδύλια αυτά προορίζονταν για την ενίσχυση της ελληνικής παραγωγής και την αναβάθμιση του πρωτογενή τομέα.Παράλληλα, το σκάνδαλο έχει δημιουργήσει σημαντικές καθυστερήσεις στις πληρωμές επιδοτήσεων προηγούμενων ετών, ενώ επηρεάζει και τις αποζημιώσεις των κτηνοτρόφων που έχουν πληγεί από ζωονόσους όπως η ευλογιά και ο αφθώδης πυρετός. Οι συνέπειες για τους κτηνοτρόφους είναι ολέθριες, καθώς πολλοί έχουν υποστεί ολική καταστροφή του ζωικού τους κεφαλαίου και αντιμετωπίζουν ένα αβέβαιο μέλλον.Εκτιμήσεις για το 2026 και μελλοντικές προοπτικές
Η συζήτηση ολοκληρώθηκε με ανταλλαγή απόψεων σχετικά με την πορεία του πρωτογενή τομέα, τόσο υπό το πρίσμα των υφιστάμενων προκλήσεων όσο και των αναμενόμενων εξελίξεων.Κατόπιν και της σύμφωνης γνώμης του Αντιδήμαρχου Περιβάλλοντος και Αστικού Πρασίνου του Δήμου Θεσσαλονίκης κ. Βασίλη Διαμαντάκη, τέθηκε εκτενώς στη συζήτηση η ανάγκη για μια νέα, πιο σύγχρονη και αποτελεσματική συνεταιριστική στρατηγική στον πρωτογενή τομέα. Τονίστηκε ότι η δημιουργία νέων αγροτικών συνεταιρισμών σε όλες τις περιφέρειες της χώρας αποτελεί βασικό πυλώνα για την αναβάθμιση της παραγωγικής διαδικασίας, τη μείωση του κόστους και την ενίσχυση της διαπραγματευτικής δύναμης των παραγωγών απέναντι στην αγορά και τις μεγάλες αλυσίδες διακίνησης.Παράλληλα, αναδείχθηκε η σημασία ίδρυσης συνεταιριστικών αλυσίδων λιανικού εμπορίου, οι οποίες θα λειτουργούν ως οργανωμένα δίκτυα διάθεσης ελληνικών αγροτικών προϊόντων υψηλής διατροφικής αξίας και ποιότητας. Ένα τέτοιο μοντέλο θα μπορούσε να συμβάλει ουσιαστικά στην τόνωση των τοπικών οικονομιών, δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας και αξιοποιώντας το διαθέσιμο εργατικό δυναμικό κάθε περιοχής. Επιπλέον, θα προσέφερε στην κοινωνία οικονομικότερες λύσεις αγοράς τροφίμων, σε μια περίοδο όπου ο πληθωρισμός επιβαρύνει σημαντικά τα νοικοκυριά.Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στη δυνατότητα που θα παρείχε ένα ισχυρό συνεταιριστικό δίκτυο στους νέους που επιθυμούν να ασχοληθούν με τον πρωτογενή τομέα. Μέσα από σταθερότερες δομές, καλύτερη οργάνωση και πιο δίκαιη κατανομή του κέρδους, οι νέοι θα αποκτούσαν ουσιαστικά κίνητρα να επενδύσουν στην αγροτική παραγωγή, συμβάλλοντας τόσο στη δυναμική του κλάδου όσο και στην αναγέννηση της υπαίθρου, η οποία σήμερα απειλείται από εγκατάλειψη και δημογραφική συρρίκνωση.