Το τελεσίγραφο του Ντόναλντ Τραμπ προς την Τεχεράνη, με διορία 48 ωρών για την πλήρη επαναλειτουργία των Στενών, ανεβάζει κατακόρυφα τον γεωπολιτικό κίνδυνο και τροφοδοτεί φόβους για μια νέα «Μαύρη Δευτέρα» στα χρηματιστήρια.
Η κλιμάκωση της αντιπαράθεσης ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, με επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ και τις ενεργειακές υποδομές στον Κόλπο, έχει μετατραπεί σε μια πραγματική «ωρολογιακή βόμβα» για τις διεθνείς αγορές, όπως προειδοποιούν αναλυτές. Το τελεσίγραφο του Ντόναλντ Τραμπ προς την Τεχεράνη, με διορία 48 ωρών για την πλήρη επαναλειτουργία των Στενών, ανεβάζει κατακόρυφα τον γεωπολιτικό κίνδυνο και τροφοδοτεί φόβους για μια νέα «Μαύρη Δευτέρα» στα χρηματιστήρια.
Το τελεσίγραφο Τραμπ και η απειλή «αφανισμού» των ιρανικών υποδομών
Με ανάρτησή του στο Truth Social, λίγο πριν τις 2 τα ξημερώματα ώρα Ελλάδας, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έστειλε ένα από τα πιο σκληρά μηνύματα της μέχρι τώρα σύγκρουσης:
«Εάν το Ιράν δεν ανοίξει πλήρως, χωρίς απειλή, τα Στενά του Ορμούζ εντός 48 ωρών από αυτή ακριβώς τη χρονική στιγμή, οι ΗΠΑ θα πλήξουν και θα αφανίσουν τους διάφορους σταθμούς παραγωγής ενέργειάς τους, ξεκινώντας από τον μεγαλύτερο».
Η διατύπωση αυτή δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών: η Ουάσινγκτον απειλεί ευθέως κρίσιμες ενεργειακές υποδομές του Ιράν, επιχειρώντας να καταστήσει τον αποκλεισμό των Στενών «οικονομικά και πολιτικά αφόρητο» για την Τεχεράνη, χωρίς όμως—όπως εκτιμούν αναλυτές—να καταστρέψει τα ίδια τα πετρελαϊκά πεδία, ώστε να μην υπάρξουν μακροπρόθεσμες βλάβες στον παγκόσμιο εφοδιασμό.
Η απάντηση της Τεχεράνης: στόχευση ενεργειακών, τεχνολογικών και υδάτινων υποδομών
Η αντίδραση του Ιράν ήταν άμεση και εξίσου σκληρή. Το αρχηγείο της στρατιωτικής διοίκησης Khatam al-Anbiya προειδοποίησε ότι, εάν οι ΗΠΑ επιτεθούν στις υποδομές καυσίμων και ενέργειας του Ιράν, η Τεχεράνη θα στοχεύσει όλες τις υποδομές ενέργειας, τεχνολογίας πληροφοριών και αφαλάτωσης νερού των ΗΠΑ και των συμμάχων τους στην περιοχή.
Παράλληλα, ιρανικές πηγές αφήνουν να εννοηθεί ότι πιθανές επιθέσεις θα μπορούσαν να στραφούν σε ενεργειακές εγκαταστάσεις στον Κόλπο, στη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ—χώρες-κλειδιά για την παγκόσμια παραγωγή και εξαγωγή πετρελαίου και LNG. Μια τέτοια εξέλιξη, όπως προειδοποιεί ο αναλυτής της IG, Τόνι Σικάμορ, «θα επιδεινώσει και θα παρατείνει τον πόνο των υψηλότερων τιμών ενέργειας και θα σύρει τη σύγκρουση σε μια ευρύτερη περιφερειακή κρίση».
Τα Στενά του Ορμούζ: ο «λαιμός της φιάλης» της παγκόσμιας ενέργειας
Οι ιρανικές επιθέσεις έχουν ουσιαστικά κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα πιο στρατηγικά σημεία του πλανήτη. Από εκεί διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και LNG, καθιστώντας το πέρασμα αυτό «λαιμό της φιάλης» για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια.
Το σχεδόν κλείσιμο των Στενών έχει ήδη προκαλέσει τη χειρότερη πετρελαϊκή κρίση από τη δεκαετία του 1970, με τις τιμές του πετρελαίου να εκτοξεύονται στα υψηλότερα επίπεδα σχεδόν τεσσάρων ετών. Στην Ευρώπη, οι τιμές του φυσικού αερίου κατέγραψαν άνοδο έως και 35%, καθώς οι αγορές προεξοφλούν παρατεταμένη διαταραχή στις ροές LNG από τον Κόλπο.
Την ίδια στιγμή, η Τεχεράνη διαμηνύει ότι τα Στενά παραμένουν «ανοιχτά για όλους, εκτός από τους εχθρούς», επιχειρώντας να εμφανιστεί ως δύναμη που ελέγχει την κατάσταση, αλλά και να στείλει μήνυμα αποτροπής προς τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους.
Επιθέσεις σε κοιτάσματα και εγκαταστάσεις: Ισραήλ, Ιράκ και ο κίνδυνος γενικευμένης ανάφλεξης
Η ένταση δεν περιορίζεται στα Στενά. Το Ισραήλ έχει ήδη επιτεθεί σε σημαντικό κοίτασμα φυσικού αερίου στο Ιράν, ενώ η Τεχεράνη απάντησε με επιθέσεις σε γειτονικές χώρες, μεταξύ των οποίων η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και το Κουβέιτ, πλήττοντας κρίσιμες ενεργειακές υποδομές.
Παράλληλα, το Ιράκ κήρυξε «ανωτέρα βία» σε όλα τα πετρελαϊκά πεδία που αναπτύσσονται από ξένες εταιρείες, κίνηση που ενίσχυσε περαιτέρω την αβεβαιότητα για την προσφορά πετρελαίου στις διεθνείς αγορές. Η συσσώρευση αυτών των γεγονότων έχει οδηγήσει τις τιμές του πετρελαίου σε άνοδο, με τους επενδυτές να φοβούνται μια παρατεταμένη περίοδο υψηλών τιμών και έντονων διακυμάνσεων.
Οι ευάλωτες ιρανικές ενεργειακές και ηλεκτρικές υποδομές
Το ηλεκτρικό δίκτυο της Ισλαμικής Δημοκρατίας είναι βαθιά συνυφασμένο με τον ενεργειακό της τομέα. Μια επίθεση σε μεγάλα εργοστάσια παραγωγής ενέργειας θα μπορούσε να προκαλέσει εκτεταμένες διακοπές ρεύματος, παραλύοντας κρίσιμες λειτουργίες: από αντλίες και διυλιστήρια έως τερματικούς σταθμούς εξαγωγών και στρατιωτικά κέντρα διοίκησης.
Μεταξύ των μεγαλύτερων σταθμών παραγωγής ενέργειας του Ιράν συγκαταλέγονται:
Οι μονάδες αυτές έχουν πολύ μεγαλύτερη παραγωγική ικανότητα από το μοναδικό πυρηνικό εργοστάσιο του Ιράν στο Bushehr, στη νότια ακτή, γεγονός που τις καθιστά ιδιαίτερα ελκυστικούς στόχους σε ένα σενάριο στρατιωτικής κλιμάκωσης.
