Η «ανδρόσφαιρα» (manosphere) αποτελεί ένα εκτεταμένο δίκτυο διαδικτυακών κοινοτήτων, ιστολογίων και πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης, όπου κυριαρχούν αντιφεμινιστικές και μισογυνιστικές αντιλήψεις. Σύμφωνα με το Cambridge Dictionary, ο όρος περιγράφει χώρους ψηφιακής επικοινωνίας στους οποίους άνδρες συζητούν θέματα που τους αφορούν, συχνά με αρνητικές ή εχθρικές στάσεις απέναντι στις γυναίκες. Στην Ελλάδα, όπως και διεθνώς, το φαινόμενο έχει λάβει διαστάσεις που απασχολούν ερευνητές, θεσμούς και οργανισμούς, καθώς συνδέεται με την κανονικοποίηση στερεοτύπων, την ενίσχυση της έμφυλης ανισότητας και την εξάπλωση μισογυνιστικού λόγου σε νεανικά ακροατήρια.

Οι Υπο-κοινότητες της Ανδρόσφαιρας
Η ανδρόσφαιρα συγκροτείται από διαφορετικές υπο-κοινότητες με κοινό παρονομαστή την εχθρότητα απέναντι στις γυναίκες. Οι Men’s Rights Activists (MRA) επικεντρώνονται σε ζητήματα που παρουσιάζονται ως «δικαιώματα ανδρών», συχνά σε αντιπαράθεση με φεμινιστικές κατακτήσεις, προβάλλοντας την ιδέα ότι οι άνδρες είναι «θύματα» ενός κοινωνικού συστήματος που ευνοεί τις γυναίκες. Οι MGTOW (Men Going Their Own Way) προωθούν την αποχή από σχέσεις με γυναίκες, παρουσιάζοντάς τες ως «πηγή κινδύνου» και ενισχύοντας μια κουλτούρα απομόνωσης. Οι Pick-up Artists (PUA) διδάσκουν τεχνικές «κατάκτησης» μέσω χειραγώγησης και προσβολής, αντιμετωπίζοντας τις γυναίκες ως αντικείμενα. Οι Incels (Involuntary Celibates) καλλιεργούν κουλτούρα μισογυνισμού και μοιρολατρίας, με συχνές συνδέσεις σε βίαιες ιδεολογίες και πραγματικά περιστατικά επιθέσεων.

Η Εξάπλωση μέσω Διαδικτύου
Η εξάπλωση της ανδρόσφαιρας συνδέεται με την ευρεία χρήση των κοινωνικών δικτύων. Σήμερα, περισσότεροι από 5,5 δισεκατομμύρια άνθρωποι είναι συνδεδεμένοι στο διαδίκτυο, με την πλειοψηφία ενεργή σε πλατφόρμες όπως το Facebook, το Instagram και το TikTok. Αυτό επιτρέπει την ταχεία διάδοση μισογυνιστικών αντιλήψεων. Έρευνες δείχνουν ότι οι κοινότητες incels αριθμούν πλέον χιλιάδες ενεργά μέλη σε forums και πλατφόρμες όπως Reddit και Discord, ενώ από το 2016 και μετά, οι ιδέες της ανδρόσφαιρας έχουν ευθυγραμμιστεί με ακροδεξιές διαδικτυακές κοινότητες, ενισχύοντας την πολιτική ριζοσπαστικοποίηση. Ο ΟΗΕ έχει προειδοποιήσει ότι η ανδρόσφαιρα αποτελεί σοβαρή απειλή για την ισότητα των φύλων, καθώς οι διαδικτυακές πρακτικές μίσους μεταφέρονται στην πραγματική ζωή, επηρεάζοντας σχέσεις, σχολεία και εργασιακούς χώρους. Στην ελληνική δημόσια σφαίρα, δημοσιεύματα καταγράφουν την παρουσία μισογυνιστικού λόγου σε μέσα ενημέρωσης και πολιτισμικές εκφράσεις, όπου συχνά παρουσιάζεται ως «χιούμορ» ή «αστεϊσμός».

Πρόσωπα-Κλειδιά και Επιρροή
Ένα από τα πιο γνωστά πρόσωπα που συνδέονται με την ανδρόσφαιρα είναι ο Andrew Tate, πρώην αθλητής kickboxing και influencer. Στο YouTube είχε περίπου 185.000 συνδρομητές και πάνω από 4,4 εκατομμύρια προβολές, ενώ στο TikTok συγκέντρωνε πάνω από 206.000 ακολούθους και 380.000 likes. Παρά τις απαγορεύσεις σε πολλές πλατφόρμες, συνεχίζει να έχει εκατομμύρια ακόλουθους παγκοσμίως, με ιδιαίτερη απήχηση σε νεανικά ακροατήρια. Το 2023 αντιμετώπισε ποινικές κατηγορίες για οργανωμένο έγκλημα και σεξουαλική εκμετάλλευση, γεγονός που ενίσχυσε τη συζήτηση γύρω από την ευθύνη των πλατφορμών και την ασφάλεια των χρηστών. Η επιρροή του δείχνει πώς η ανδρόσφαιρα μπορεί να αποκτήσει μαζική απήχηση και να επηρεάσει νεανικά ακροατήρια σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η Ελληνική Πραγματικότητα
Στην Ελλάδα, η ανδρόσφαιρα εμφανίζεται μέσα από διαδικτυακές ομάδες, forums και περιεχόμενο που διαδίδεται στα κοινωνικά δίκτυα. Έρευνα του Παντείου Πανεπιστημίου (2025) καταγράφει την περίπτωση της σελίδας «No, You Are Not a Misogynist» στο Facebook, ως χαρακτηριστικό παράδειγμα της ελληνικής ανδρόσφαιρας. Η μελέτη δείχνει ότι οι ελληνικές κοινότητες υιοθετούν παρόμοια ρητορική με τις διεθνείς, με έμφαση στην «ανδρική ταυτότητα» και την αντίθεση στον φεμινισμό. Η ελληνική κοινωνία βρίσκεται αντιμέτωπη με την πρόκληση να αναγνωρίσει το φαινόμενο και να αναπτύξει μηχανισμούς πρόληψης και αντιμετώπισης, ιδιαίτερα σε επίπεδο εκπαίδευσης και ενημέρωσης των νέων.

Από τον Ψηφιακό στον Πραγματικό Κόσμο
Η επιρροή της ανδρόσφαιρας δεν περιορίζεται στο διαδίκτυο αλλά καταγράφεται και στην κοινωνική πραγματικότητα. Έρευνες δείχνουν αύξηση περιστατικών έμφυλης βίας και παρενόχλησης που συνδέονται με διαδικτυακές κοινότητες, ενώ εκπαιδευτικοί αναφέρουν διάδοση μισογυνιστικών αντιλήψεων σε σχολεία και πανεπιστήμια. Στον εργασιακό χώρο παρατηρούνται συμπεριφορές που επηρεάζουν την ισότητα στις ευκαιρίες και την επαγγελματική εξέλιξη. Παράλληλα, διεθνείς οργανισμοί και κυβερνήσεις προχωρούν σε πρωτοβουλίες για αυστηρότερη εποπτεία των πλατφορμών, διαφάνεια στους αλγορίθμους και ενίσχυση της ψηφιακής παιδείας, ενώ κοινωνικές οργανώσεις ζητούν ασφαλείς μηχανισμούς αναφοράς και στήριξη των θυμάτων.

Η συζήτηση γύρω από την ανδρόσφαιρα και τις επιπτώσεις της στην ισότητα των φύλων έχει πλέον μεταφερθεί από τον ψηφιακό χώρο στον δημόσιο διάλογο. Διεθνείς οργανισμοί, κυβερνήσεις και κοινωνικές οργανώσεις καταγράφουν την ανάγκη για ενίσχυση της ψηφιακής παιδείας, αυστηρότερη εποπτεία των πλατφορμών και στήριξη των θυμάτων διαδικτυακής παρενόχλησης. Τα στοιχεία δείχνουν ότι το φαινόμενο επηρεάζει την εκπαίδευση, τον εργασιακό χώρο και την κοινωνική συνοχή, γεγονός που οδηγεί σε πρωτοβουλίες σε θεσμικό και πολιτικό επίπεδο. Η αντιμετώπιση του ζητήματος παρουσιάζεται ως πολυεπίπεδη πρόκληση, με στόχο τον περιορισμό της επιρροής της ανδρόσφαιρας και την ενίσχυση της ισότητας των φύλων σε όλα τα πεδία της κοινωνικής ζωής.