Η στρατιωτική επιχείρηση των Ηνωμένων Πολιτειών στη Βενεζουέλα και η ανατροπή του Νικολάς Μαδούρο από την εξουσία προκάλεσαν διεθνή πολιτικό σεισμό, με τον ΟΗΕ να συγκαλεί έκτακτη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας και κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο να τοποθετούνται δημόσια, άλλες με έντονη καταδίκη και άλλες με προσεκτική ή ανοιχτή στήριξη της εξέλιξης.

Η έκτακτη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ
Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ αναμένεται να συνεδριάσει εκτάκτως τη Δευτέρα 5 Ιανουαρίου, στις 10 το πρωί (17.00 ώρα Ελλάδας), με αντικείμενο την κατάσταση στη Βενεζουέλα μετά τη στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ στη χώρα. Η συνεδρίαση προγραμματίστηκε κατόπιν αιτήματος της Βενεζουέλας και της Κολομβίας, η οποία μόλις ανέλαβε τη θητεία της ως μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας, με τη στήριξη δύο μόνιμων μελών, της Κίνας και της Ρωσίας.

Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, αναμένεται να ενημερώσει το Συμβούλιο για τις εξελίξεις στην περιοχή, σε μια συνεδρίαση που έρχεται σε συνέχεια της κλιμάκωσης των εντάσεων ανάμεσα στις ΗΠΑ και τη Βενεζουέλα και των αυξανόμενων ανησυχιών για τις επιπτώσεις στην περιφερειακή ασφάλεια.

Η στάση του ΟΗΕ: «Επικίνδυνο προηγούμενο» και παραβίαση του διεθνούς δικαίου
Δια του εκπροσώπου του, Στεφάν Ντουζαρίκ, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ εξέφρασε «τη βαθιά ανησυχία του για την πρόσφατη κλιμάκωση στη Βενεζουέλα, η οποία κορυφώθηκε με την στρατιωτική ενέργεια των Ηνωμένων Πολιτειών στη χώρα», εξέλιξη που, όπως τόνισε, «ενδέχεται να έχει ανησυχητικές επιπτώσεις για την περιοχή». Σύμφωνα με τη δήλωση, «ανεξαρτήτως της κατάστασης στη Βενεζουέλα, οι εξελίξεις αυτές συνιστούν ένα επικίνδυνο προηγούμενο». Ο Γενικός Γραμματέας «συνεχίζει να υπογραμμίζει τη σημασία του πλήρους σεβασμού – από όλους – του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένου του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών».

Στο ίδιο πλαίσιο, ο Γκουτέρες εξέφρασε την έντονη ανησυχία του «ότι οι κανόνες του διεθνούς δικαίου δεν έχουν τηρηθεί» και κάλεσε «όλους τους εμπλεκόμενους στη Βενεζουέλα να συμμετάσχουν σε έναν χωρίς αποκλεισμούς διάλογο, με πλήρη σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου».

Σκληρή καταδίκη από Κίνα και Ρωσία

Κίνα: «Ηγεμονική συμπεριφορά» και κατάφωρη παραβίαση

Το υπουργείο Εξωτερικών της Κίνας καταδίκασε με ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα την ενέργεια των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα, χαρακτηρίζοντάς την παραβίαση του διεθνούς δικαίου.

Δήλωση του κινεζικού ΥΠΕΞ:
«Η Κίνα είναι βαθιά σοκαρισμένη και καταδικάζει έντονα τη χρήση βίας από τις ΗΠΑ εναντίον μιας κυρίαρχης χώρας και τη χρήση βίας εναντίον του προέδρου μιας χώρας. Η Κίνα αντιτίθεται σθεναρά σε μια τέτοια ηγεμονική συμπεριφορά από τις ΗΠΑ, η οποία παραβιάζει κατάφωρα το διεθνές δίκαιο, παραβιάζει την κυριαρχία της Βενεζουέλας και απειλεί την ειρήνη και την ασφάλεια στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική. Προτρέπουμε τις ΗΠΑ να τηρούν το διεθνές δίκαιο και τους σκοπούς και τις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και να σταματήσουν να παραβιάζουν την κυριαρχία και την ασφάλεια άλλων χωρών».

Η στάση αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη γραμμή της Κίνας στον ΟΗΕ, όπου τα τελευταία χρόνια έχει επανειλημμένα κατηγορήσει τις ΗΠΑ για μονομερείς ενέργειες και παραβίαση της κυριαρχίας της Βενεζουέλας, ιδίως σε συνεδριάσεις που αφορούσαν κυρώσεις, κατασχέσεις πετρελαϊκών φορτίων και στρατιωτική παρουσία στην Καραϊβική.

Ρωσία: Απαίτηση για απελευθέρωση Μαδούρο
Η Ρωσία, από την πλευρά της, προέτρεψε τις ΗΠΑ να απελευθερώσουν τον πρόεδρο της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο και τη σύζυγό του.

Δήλωση του ρωσικού ΥΠΕΞ:
«Βάσει επιβεβαιωμένων αναφορών ότι ο πρόεδρος της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο και η σύζυγός του βρίσκονται στις ΗΠΑ, προτρέπουμε εντόνως την αμερικανική ηγεσία να επανεξετάσει τη θέση της και να απελευθερώσει τον νόμιμα εκλεγμένο πρόεδρο μιας κυρίαρχης χώρας και τη σύζυγό του».

Η Μόσχα έχει εδώ και χρόνια στηρίξει πολιτικά και οικονομικά το καθεστώς Μαδούρο και σε προηγούμενες συνεδριάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας είχε καταγγείλει τις αμερικανικές πιέσεις ως «παράνομες μονομερείς κυρώσεις» και «απόπειρα αλλαγής καθεστώτος».

Δυτικός κόσμος: ανάμεσα σε ανακούφιση για το τέλος Μαδούρο και επιφυλάξεις για τη νομιμότητα

Ισραήλ: Χαιρετισμός για την «απομάκρυνση του δικτάτορα»
Ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ χαιρέτισε ανοιχτά την ανατροπή του Νικολάς Μαδούρο από τις ΗΠΑ.

Δήλωση Γκίντεον Σάαρ
«Το Ισραήλ χαιρετίζει την απομάκρυνση του δικτάτορα που ηγήθηκε ενός δικτύου ναρκωτικών και τρομοκρατίας και ελπίζει στην επιστροφή της δημοκρατίας στη χώρα και σε φιλικές σχέσεις μεταξύ των κρατών».

Δήλωση του Εμανουέλ Μακρόν
«Η μετάβαση της Βενεζουέλας προς μία νέα πολιτική κατάσταση θα πρέπει να γίνει κατά τρόπο ειρηνικό, δημοκρατικό και με σεβασμό στη θέληση του λαού της. Ο λαός της Βενεζουέλας απαλλάχτηκε από τη δικτατορία του Νικολάς Μαδούρο και αυτό είναι μία θετική εξέλιξη. Ο εκλεγείς το 2024 πρόεδρος της Βενεζουέλας Εδμούνδο Γκονσάλες Ουρούτια θα πρέπει να εξασφαλίσει το ταχύτερο δυνατό τη μεταπολίτευση στη χώρα».

Ισπανία: «Δεν αναγνωρίζουμε επέμβαση που παραβιάζει το διεθνές δίκαιο»

Δήλωση Πέδρο Σάντσεθ
«Η Ισπανία δεν αναγνώριζε το καθεστώς Μαδούρο. Αλλά ούτε θα αναγνωρίσει μια επέμβαση που παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και ωθεί την περιοχή προς έναν ορίζοντα αβεβαιότητας και επιθετικότητας. Καλούμε όλα τα μέρη να σκεφτούν τον άμαχο πληθυσμό, να σεβαστούν τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, καλώντας σε μια δίκαιη και με διάλογο μετάβαση».

Γερμανία: Έκκληση για αποφυγή κλιμάκωσης και σεβασμό του διεθνούς δικαίου
Το γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών κάλεσε «όλα τα εμπλεκόμενα μέρη» να απόσχουν από ενέργειες που θα μπορούσαν να κλιμακώσουν την κατάσταση και να αναζητήσουν πολιτική λύση. Ανακοίνωση του γερμανικού ΥΠΕΞ:
«Η γερμανική κυβέρνηση συνεχίζει να παρακολουθεί την κατάσταση στη χώρα με ανησυχία, συνεχώς και πολύ στενά. Βρισκόμαστε σε στενή επαφή με τους εταίρους μας. Καλούμε όλα τα εμπλεκόμενα μέρη να απόσχουν από οποιεσδήποτε ενέργειες που θα μπορούσαν να κλιμακώσουν την κατάσταση και να αναζητήσουν τρόπους για την επίτευξη πολιτικής λύσης. Το διεθνές δίκαιο πρέπει να γίνει σεβαστό. Ο λαός της Βενεζουέλας αξίζει ένα ειρηνικό και δημοκρατικό μέλλον».

Παράλληλα, το Βερολίνο εξέδωσε ταξιδιωτική οδηγία για τους Γερμανούς που βρίσκονται στη χώρα, ένδειξη της ανησυχίας για την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην περιοχή.

Βρετανία: Ανακούφιση για το τέλος του καθεστώτος Μαδούρο
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ δήλωσε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο «δεν θα χύσει ούτε ένα δάκρυ» για το τέλος του καθεστώτος Μαδούρο. Δήλωση Κιρ Στάρμερ:
«Το Ηνωμένο Βασίλειο υποστηρίζει εδώ και καιρό μια μετάβαση της εξουσίας στη Βενεζουέλα. Θεωρούμε ότι ο Μαδούρο είναι ένας παράνομος πρόεδρος και δεν θα χύσουμε ούτε ένα δάκρυ για το τέλος του καθεστώτος του. […] Θα ήθελα μια ομαλή μετάβαση σε μια κυβέρνηση που θα αντανακλά καλύτερα τη βούληση των Βενεζουελάνων».

Η Λονδίνο, όπως και η Ουάσινγκτον, δεν αναγνώριζε τη νομιμότητα του Μαδούρο, ωστόσο τώρα καλεί σε «ομαλή μετάβαση», αναγνωρίζοντας εμμέσως την ανάγκη σταθεροποίησης μετά την επέμβαση.

Ιταλία: Κατά της εξωτερικής στρατιωτικής επιχείρησης, αλλά με «παράθυρο» για αμυντική παρέμβαση

Η ιταλική κυβέρνηση, σε γραπτή ανακοίνωση, υπενθύμισε ότι «στήριζε ανέκαθεν τις προσδοκίες του λαού της Βενεζουέλας για μια δημοκρατική μετάβαση», καταδικάζοντας τις πράξεις καταστολής του καθεστώτος Μαδούρο, του οποίου η «αυτοδιακηρυγμένη νίκη δεν αναγνωρίσθηκε ποτέ από την Ιταλία και από τους κύριους διεθνείς εταίρους». Στη συνέχεια όμως σημειώνει: «Με συνενοχή με την στάση που τήρησε πάντα η Ιταλία, η κυβέρνηση εκτιμά ότι η εξωτερική στρατιωτική επιχείρηση δεν είναι η οδός που πρέπει να ακολουθηθεί, για να τεθεί τέλος στα απολυταρχικά καθεστώτα, αλλά θεωρεί συγχρόνως νόμιμη μια παρέμβαση αμυντικού χαρακτήρα, κατά υβριδικών επιθέσεων σε βάρος της ασφάλειας, όπως στην περίπτωση κρατικών οντοτήτων που ευνοούν και τροφοδοτούν την διακίνηση ναρκωτικών».

Η Ρώμη, έτσι, διαφοροποιείται από την απροκάλυπτη στήριξη της επέμβασης, αλλά αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο «αμυντικών» επιχειρήσεων σε ειδικές περιπτώσεις.

Στο κέντρο όλων αυτών, ο ΟΗΕ προσπαθεί να κρατήσει τον ρόλο του ως θεματοφύλακας του διεθνούς δικαίου, προειδοποιώντας ότι η επέμβαση «συνιστά επικίνδυνο προηγούμενο» και καλώντας σε διάλογο, αποκλιμάκωση και σεβασμό του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.

Αυτό που μένει ανοιχτό, και θα κριθεί τόσο στην αίθουσα του Συμβουλίου Ασφαλείας όσο και στους δρόμους της Βενεζουέλας, είναι αν η «νέα ελπίδα» που πολλοί επικαλούνται θα μεταφραστεί σε μια πραγματικά ειρηνική, δημοκρατική και νομιμοποιημένη μετάβαση εξουσίας ή αν η χώρα θα βυθιστεί σε έναν νέο κύκλο αστάθειας, με την διεθνή κοινότητα να παραμένει βαθιά διχασμένη.

Πηγή φωτογραφίας 1: foxnews.com
Πηγή φωτογραφίας 2: caribbeannewsglobal.com
Πηγή φωτογραφίας 3: zdfheute.de
Πηγή φωτογραφίας 4: dailysabah.com
Πηγή φωτογραφίας 5: newsukraine.rbc.ua
Πηγή φωτογραφίας 6: japannews.yomiuri.co.jp