Οι φετινές γιορτές βρίσκουν την κυβέρνηση αντιμέτωπη με ένα αγροτικό κίνημα που όχι μόνο δεν κάνει «χριστουγεννιάτικη εκεχειρία», αλλά επιμένει να χαλάει την εικόνα «κανονικότητας» και ευημερίας που επιχειρεί να προβάλει το Μαξίμου μέσα από τα στολισμένα κέντρα των πόλεων και τις κάμερες των δελτίων ειδήσεων. Τα μπλόκα των αγροτών και κτηνοτρόφων στους δρόμους έχουν μετατραπεί σε σκηνικό κοινωνικής συμπαράστασης, με κόρνες και χειροκροτήματα από διερχόμενους οδηγούς, την ώρα που ένα κομμάτι των ΜΜΕ προσπαθεί να καλλιεργήσει κλίμα κοινωνικού αυτοματισμού, παρουσιάζοντας τους παραγωγούς ως «εκβιαστές» που παρεμποδίζουν την οικονομική δραστηριότητα.

Τα αστυνομικά μπλόκα και η μάχη της εικόνας
Στον επιχειρησιακό σχεδιασμό των αρχών, οι κλούβες των ΜΑΤ και τα αστυνομικά μπλόκα δεν στήνονται τυχαία. Αγρότες και οδηγοί καταγγέλλουν ότι πολλές φορές το μπλόκο της αστυνομίας τοποθετείται αμέσως μετά τα διόδια, ώστε οι εκδρομείς να έχουν ήδη πληρώσει, πριν εκτραπούν σε παρακαμπτήριες οδούς. Ο χειρισμός αυτός ενισχύει το κυβερνητικό αφήγημα ότι για την ταλαιπωρία φταίνε οι αγρότες, ενώ στην πράξη είναι η αστυνομική διαχείριση που κλείνει τους κεντρικούς άξονες. Ταυτόχρονα, η φυσική απομάκρυνση των διερχόμενων αυτοκινήτων από τα μπλόκα περιορίζει τις άμεσες εικόνες αλληλεγγύης – κορναρίσματα, στάσεις συμπαράστασης, ακόμη και απλές χειραψίες με τους αγρότες. Στον επικοινωνιακό πόλεμο, η εικόνα έχει βαρύτητα: όσο λιγότερα πλάνα συμπαράστασης, τόσο ευκολότερα «στέκει» το αφήγημα περί «μειοψηφίας που κρατά όμηρο την κοινωνία».

Η υπόθεση Ανεστίδη και ο πολιτικός πανικός
Το πιο χαρακτηριστικό επεισόδιο του πολιτικού πανικού ήταν η υπόθεση του αγροτοσυνδικαλιστή Κώστα Ανεστίδη από τα Μάλγαρα, ενός από τα πιο αναγνωρίσιμα πρόσωπα των φετινών κινητοποιήσεων. Ο Ανεστίδης έχει αναδειχθεί σε βασικό οργανωτή των μπλόκων, με ισχυρή επιρροή σε παραγωγούς της Βόρειας Ελλάδας, και έχει στοχοποιηθεί πολλές φορές από φιλοκυβερνητικούς κύκλους ως «σκληρός» συνδικαλιστής που «δεν κάνει πίσω». Αρχικά κυκλοφόρησαν πληροφορίες για άσκηση ποινικής δίωξης σε βάρος του και δύο ακόμη αγροτών, για απάτη σε βάρος ευρωπαϊκών κονδυλίων και ψευδείς δηλώσεις. Στη συνέχεια, οι ίδιες πληροφορίες τροποποιήθηκαν, αναφέροντας ότι οι τρεις «φέρονται να ελέγχονται» για υπόθεση παράνομων επιδοτήσεων, χωρίς να υπάρχει τελεσίδικη δικαστική κρίση. Αναφορές σε συγκεκριμένους εισαγγελικούς λειτουργούς που υποτίθεται είχαν κινήσει διαδικασίες επίσης εξαφανίστηκαν, γεγονός που ενίσχυσε τις υπόνοιες για βεβιασμένη και πολιτικά καθοδηγούμενη διαρροή.

Ο ίδιος ο Ανεστίδης έκανε λόγο για «σκευωρία» και ανακοίνωσε ότι προσφεύγει στη Δικαιοσύνη για διαρροές και ισχυρισμούς που του αποδίδουν «χρυσές επιδοτήσεις» και ποινικές διώξεις πριν ολοκληρωθεί ο έλεγχος. Ήδη έχουν κατατεθεί αναφορές για παραβίαση απορρήτου και για διάδοση ανακριβών στοιχείων που επηρεάζουν την κοινή γνώμη εν μέσω κινητοποιήσεων. Το περιστατικό πλήττει το αφήγημα της κυβέρνησης περί «στρατηγικής αναβάθμισης» της ενημέρωσης και «αντιμετώπισης της παραπληροφόρησης». Για την αντιπολίτευση, η υπόθεση λειτουργεί ως υπόδειγμα πολιτικής εργαλειοποίησης και ως μήνυμα εκφοβισμού προς συνδικαλιστές, ακόμη και προερχόμενους από τη δεξιά πολυκατοικία.

Πολιτικές αναταράξεις και εσωτερικές κρίσεις
Τα αγροτικά μπλόκα δεν ανατρέπουν μόνο επικοινωνιακούς σχεδιασμούς, αλλά και προσωπικά προγράμματα. Ο πρωθυπουργός είχε αρχικά σχεδιάσει να περάσει τις γιορτές στην Πίνδο, ωστόσο επέλεξε τελικά τα Χανιά, μακριά από τις εστίες έντασης στα εθνικά οδικά δίκτυα. Η αλλαγή αυτή ερμηνεύεται ως προσπάθεια αποφυγής συμβολικών εικόνων «αντίθετων» προς το κλίμα κοινωνικής δυσαρέσκειας – εικόνες ενός άνετου, χιονισμένου διαλείμματος, την ώρα που οι αγρότες κοιμούνται στα τρακτέρ και στα μπλόκα. Στον αντίποδα, οι ηγεσίες της αντιπολίτευσης μοιράζονται γεωγραφικά: ο Νίκος Ανδρουλάκης στην Αθήνα, ο Σωκράτης Φάμελλος στη Θεσσαλονίκη, σε ένα φόντο όπου όλοι αναγκάζονται να τοποθετηθούν απέναντι στα αιτήματα των παραγωγών για κόστος παραγωγής, φορολογία, ασφαλιστικές εισφορές και αποζημιώσεις.

Την ίδια στιγμή που το αγροτικό κίνημα πιέζει την κυβέρνηση, ο χώρος της αντιπολίτευσης βράζει από εσωτερικές ανακατατάξεις. Ο Στέφανος Κασσελάκης, που επιχειρεί να χτίσει πολιτικό φορέα με τον τίτλο «Κίνημα Δημοκρατίας», βρίσκεται αντιμέτωπος με αποχωρήσεις, εχθρικό κλίμα από πρώην συντρόφους και ερωτήματα για τη φυσιογνωμία του εγχειρήματος. Η αποχώρηση της βουλεύτριας Κυριακής Μάλαμα, με επιστολή όπου δηλώνει ότι περίμενε «μια άλλη Αριστερά, σύγχρονη, πληθυντική», φωτίζει τη βαθιά απόσταση μεταξύ προσδοκιών ενός τμήματος της βάσης και των επιλογών της ηγεσίας. Η Μάλαμα, όπως καταγγέλλει το περιβάλλον της, δέχτηκε σκληρές επιθέσεις από υποστηρικτές του Κασσελάκη. Την πολιτική «ασπίδα» προσπάθησε να προσφέρει ο ανεξάρτητος βουλευτής Αλέξανδρος Αυλωνίτης, ζητώντας από την ηγεσία να καταδικάσει τέτοιες συμπεριφορές και να κινήσει τις «δέουσες ενέργειες».

Το πολιτικό συμπέρασμα πίσω από τις εξελίξεις
Παράλληλα, ξανανοίγει η συζήτηση για τις πραγματικές ιδεολογικές θέσεις του Κασσελάκη. Δηλώσεις του υπέρ της «αποδαιμονοποίησης» του κεφαλαίου και επιλογές όπως η προσέγγιση ευρωπαϊκών πολιτικών χώρων έχουν οδηγήσει ένα τμήμα της παραδοσιακής αριστερής βάσης να αμφισβητεί αν ο νέος φορέας μπορεί όντως να εκφράσει «μια άλλη Αριστερά» ή αν κινείται προς έναν πιο κεντρώο προσανατολισμό. Στην Κουμουνδούρου, η πιθανότητα ίδρυσης νέου κόμματος από τον Αλέξη Τσίπρα αποτελεί μόνιμη πηγή αγωνίας. Κύκλοι του ΣΥΡΙΖΑ διαρρέουν ότι ο πρώην πρωθυπουργός «θα αναγκαστεί να κάνει πίσω», εκτιμώντας ότι τα δυνητικά ποσοστά του υπό διαμόρφωση σχήματος θα ξεφουσκώσουν, ιδίως αν εμφανιστεί και άλλο σχήμα με δυναμική. Ωστόσο, πληροφορίες από το περιβάλλον Τσίπρα αναφέρουν ότι βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη διαδικασία επιλογής στελεχών που θα πλαισιώσουν το νέο εγχείρημα.

Στο ΠΑΣΟΚ, η υπόθεση του βουλευτή Λέσβου Παναγιώτη Παρασκευαΐδη δείχνει τις λεπτές ισορροπίες ενός κόμματος που προσπαθεί να σταθεροποιήσει το προφίλ του ως δύναμης σοσιαλδημοκρατικής αντιπολίτευσης. Ο Παρασκευαΐδης έχει ήδη διαφοροποιηθεί αρκετές φορές από την κεντρική γραμμή και προκάλεσε ενόχληση η δήλωσή του: «εμείς έχουμε αρχηγό τον Ανδρουλάκη, έχουμε ένα συγκροτημένο κόμμα, αλλά δεν τον απορρίπτω τον Τσίπρα». Στο παρασκήνιο, κομματικές πηγές μεταδίδουν ότι η διαγραφή του θεωρείται «θέμα χρόνου», ιδιαίτερα μετά τις αναφορές του υπέρ συνεργασιών ακόμη και με την Ζωή Κωνσταντοπούλου. Δεν λείπουν και εκείνοι που ερμηνεύουν τη στάση του ως «πόλεμο νεύρων» προς την ηγεσία, με φόντο τις ισορροπίες στο ψηφοδέλτιο της Λέσβου και τις φιλοδοξίες άλλων προσώπων.

Αν κάτι αναδεικνύουν τα φετινά Χριστούγεννα, είναι ότι το κοινωνικό υπόβαθρο της δυσαρέσκειας δεν «σβήνει» με λαμπιόνια στην Ερμού. Τα αγροτικά μπλόκα λειτουργούν σαν επιταχυντής: υποχρεώνουν την κυβέρνηση να εκτίθεται στις αντιφάσεις της, αλλά ταυτόχρονα δοκιμάζουν και την αξιοπιστία της αντιπολίτευσης, που καλείται να απαντήσει αν μπορεί να σταθεί πειστικά στο πλευρό των παραγωγών ή αν εγκλωβίζεται στις δικές της εσωτερικές ρωγμές.

Πηγή φωτογραφίες 1: trikalaenimerosi.gr
Πηγή φωτογραφίες 2: eleftherostypos.gr
Πηγή φωτογραφίες 3: mononews.gr
Πηγή φωτογραφίες 4: fimes.gr
Πηγή φωτογραφίες 5: stonisi.gr