Η κυβέρνηση της Κίνας ανακοίνωσε την επαναφορά φορολογίας στα προφυλακτικά, έπειτα από τριάντα χρόνια απαλλαγής, με στόχο την ενίσχυση των γεννήσεων. Το μέτρο προβλέπει την επιβολή ΦΠΑ 13% από το 2026, εντάσσοντας τα προϊόντα αντισύλληψης στο γενικό φορολογικό πλαίσιο καταναλωτικών αγαθών. Η απόφαση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλέγμα πολιτικών που εφαρμόζει το Πεκίνο για την αντιμετώπιση της υπογεννητικότητας, καθώς οι δείκτες γεννήσεων έχουν υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Η εξέλιξη αυτή προκαλεί έντονες αντιδράσεις και συζητήσεις τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και διεθνώς, με επίκεντρο τις κοινωνικές και υγειονομικές επιπτώσεις που ενδέχεται να επιφέρει.

Τι αποφάσισε η κυβέρνηση
Η κινεζική κυβέρνηση προχώρησε στην επαναφορά του ΦΠΑ στα προφυλακτικά, ορίζοντας συντελεστή 13% από το 2026. Η απόφαση αυτή εντάσσει τα προϊόντα αντισύλληψης στο γενικό φορολογικό πλαίσιο καταναλωτικών αγαθών, καταργώντας την τριακονταετή απαλλαγή που ίσχυε από τη δεκαετία του 1990. Το μέτρο παρουσιάζεται ως τμήμα μιας ευρύτερης φορολογικής μεταρρύθμισης, αλλά και ως πολιτική παρέμβαση με στόχο την ενίσχυση της γονιμότητας.

Σύμφωνα με τον νόμο που εγκρίθηκε στις 25 Δεκεμβρίου 2024, η φορολόγηση δεν περιορίζεται μόνο στα προφυλακτικά αλλά επεκτείνεται σε όλα τα αντισυλληπτικά προϊόντα, όπως χάπια και συσκευές, τα οποία για πρώτη φορά μετά από τρεις δεκαετίες θα επιβαρυνθούν με ΦΠΑ 13%. Παράλληλα, ο ίδιος νόμος προβλέπει εξαιρέσεις για υπηρεσίες που σχετίζονται με την οικογενειακή και κοινωνική φροντίδα, όπως παιδικοί και βρεφονηπιακοί σταθμοί, δομές φροντίδας ηλικιωμένων και υπηρεσίες στήριξης ατόμων με αναπηρία, οι οποίες παραμένουν απαλλαγμένες από τον φόρο.

Η χρονική συγκυρία συνδέεται με την προσπάθεια της χώρας να αντιμετωπίσει την υπογεννητικότητα, ενώ η εφαρμογή του μέτρου έχει προγραμματιστεί για τον Ιανουάριο του 2026, ώστε να υπάρξει μεταβατικό διάστημα προσαρμογής.

Δημογραφικό και κοινωνικό υπόβαθρο
Η Κίνα βρίσκεται αντιμέτωπη με ιστορικά χαμηλά ποσοστά γεννήσεων. Ο δείκτης γονιμότητας παραμένει κάτω από το επίπεδο αναπλήρωσης, που ορίζεται στα 2,1 παιδιά ανά γυναίκα, γεγονός που δημιουργεί σοβαρές ανησυχίες για τη μελλοντική ισορροπία του πληθυσμού. Οι ετήσιες γεννήσεις καταγράφονται σε συνεχή πτώση, ενώ η τάση παραμένει αρνητική. Το υψηλό κόστος ζωής, η ανεργία των νέων, η αστικοποίηση και οι πιέσεις στη στέγαση αποτελούν βασικούς παράγοντες που περιορίζουν την πρόθεση τεκνοποίησης. Παράλληλα, η μακροχρόνια εφαρμογή της πολιτικής του ενός παιδιού (1979–2015) έχει αφήσει ισχυρό κοινωνικό και ψυχολογικό αποτύπωμα, επηρεάζοντας τις αντιλήψεις και τις επιλογές των οικογενειών.

Επιχειρήματα και αντιδράσεις
Η κυβέρνηση προβάλλει το μέτρο ως εναρμόνιση της φορολογίας με τα υπόλοιπα καταναλωτικά αγαθά και ως πολιτικό σήμα υπέρ της αύξησης των γεννήσεων. Ωστόσο, οι αντιδράσεις είναι έντονες. Ειδικοί στη δημόσια υγεία προειδοποιούν ότι η αύξηση της τιμής των αντισυλληπτικών προϊόντων μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της χρήσης τους, με συνέπεια την αύξηση των σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων και των ανεπιθύμητων κυήσεων. Κοινωνικές οργανώσεις και φορείς υπεράσπισης των αναπαραγωγικών δικαιωμάτων εκφράζουν ανησυχία για τον περιορισμό της πρόσβασης σε αντισύλληψη, θεωρώντας το μέτρο αναποτελεσματικό και κοινωνικά επιβαρυντικό. Οικονομολόγοι και δημογραφολόγοι επισημαίνουν ότι χωρίς ουσιαστικές παρεμβάσεις στη μείωση του κόστους ανατροφής και στη στήριξη των οικογενειών, η φορολογική πίεση στα αντισυλληπτικά δεν θα έχει ουσιαστικό αποτέλεσμα στην αύξηση των γεννήσεων.

Στοιχεία και αριθμοί
Η φορολόγηση των αντισυλληπτικών προϊόντων με ΦΠΑ 13% θα εφαρμοστεί από τον Ιανουάριο του 2026, σηματοδοτώντας το τέλος μιας τριακονταετούς περιόδου φορολογικής απαλλαγής. Οι δείκτες γεννήσεων παραμένουν σταθερά κάτω από το επίπεδο αναπλήρωσης, ενώ οι ετήσιες καταγραφές δείχνουν συνεχή πτώση. Η πολιτική του ενός παιδιού, που εφαρμόστηκε από το 1979 έως το 2015, έχει αφήσει μακροχρόνιες επιπτώσεις στη δημογραφική δομή της χώρας. Τα στοιχεία αυτά συνθέτουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο η κυβέρνηση επιχειρεί να παρέμβει με το νέο μέτρο.

Επόμενες εξελίξεις
Το επόμενο διάστημα αναμένονται νομοθετικές διευκρινίσεις που θα εξειδικεύσουν την εφαρμογή του μέτρου. Πιθανές εξαιρέσεις για δημόσιες δομές υγείας και προγράμματα πρόληψης βρίσκονται στο τραπέζι, ώστε να αποφευχθεί πλήγμα στη δημόσια υγεία. Παράλληλα, η κυβέρνηση σχεδιάζει πακέτο κινήτρων για την ενίσχυση της γονιμότητας, που περιλαμβάνει επιδόματα γέννας, φοροελαφρύνσεις, στέγαση και παιδική φροντίδα. Στην αγορά εργασίας προγραμματίζονται μέτρα για τη σταθεροποίηση συμβάσεων και την ενίσχυση εισοδημάτων, ενώ στον τομέα της δημόσιας υγείας αναμένονται εκστρατείες ενημέρωσης για ασφαλές σεξ και πρόληψη ΣΜΝ. Η παρακολούθηση των επιπτώσεων του μέτρου στις πωλήσεις αντισυλληπτικών, στους δείκτες ΣΜΝ και στις γεννήσεις θα αποτελέσει βασικό εργαλείο αξιολόγησης.

Πηγή φωτογραφία; 1: abc.net.au
Πηγή φωτογραφίας 2: laotiantimes.com
Πηγή φωτογραφίας 3: tibetanreview.net
Πηγή φωτογραφίας 4: khabargaon.com