Η επίσημη παρουσίαση του βιβλίου του Αλέξη Τσίπρα με τίτλο «Ιθάκη» προκάλεσε έντονες πολιτικές και δημόσιες αντιδράσεις. Στις σελίδες του καταγράφονται γεγονότα της περιόδου διακυβέρνησης 2015–2019, αλλά και αναφορές σε πρόσωπα που διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στις κρίσιμες πολιτικές εξελίξεις. Τα αποσπάσματα που είδαν το φως της δημοσιότητας οδήγησαν σε δημόσιες δηλώσεις και τοποθετήσεις από πρώην συνεργάτες, πολιτικούς αντιπάλους και στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ, οι οποίοι σχολίασαν ή αμφισβήτησαν την αφήγηση του συγγραφέα.

Το Insideworld που ακολουθεί καταγράφει αναλυτικά τις επίσημες αντιδράσεις, τις δηλώσεις και το παρασκήνιο γύρω από την κυκλοφορία της «Ιθάκης», παρουσιάζοντας το πώς κάθε εμπλεκόμενο πρόσωπο τοποθετήθηκε δημόσια απέναντι στις αναφορές του βιβλίου.

Τι πυροδότησε τις αντιδράσεις
Η ένταση γύρω από την κυκλοφορία του βιβλίου προκλήθηκε κυρίως από τα κεφάλαια που αναφέρονται σε κρίσιμες στιγμές της διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ. Ο συγγραφέας περιγράφει με λεπτομέρειες τη διαπραγμάτευση του 2015 με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, το δημοψήφισμα του Ιουλίου, καθώς και τις σχέσεις του με πρόσωπα-κλειδιά όπως ο Γιάνης Βαρουφάκης, ο Πάνος Καμμένος, η Ζωή Κωνσταντοπούλου και άλλα στελέχη. Η αφήγηση εμπλουτίζεται με προσωπικές εκτιμήσεις και κρίσεις για τη στάση των συνεργατών του, γεγονός που προκάλεσε αντιδράσεις από τους ίδιους.

Επιπλέον, η κυκλοφορία του βιβλίου συνοδεύτηκε από προδημοσιεύσεις αποσπασμάτων σε μεγάλα μέσα ενημέρωσης. Οι επιλεγμένες φράσεις που αναδείχθηκαν, συχνά με αιχμηρό χαρακτήρα, δημιούργησαν κλίμα αντιπαράθεσης ήδη πριν από την επίσημη παρουσίαση. Έτσι, η «Ιθάκη» δεν λειτούργησε μόνο ως καταγραφή μνήμης αλλά ως αφορμή για την αναβίωση παλαιών συγκρούσεων.

Οι βασικές αντιδράσεις προσώπων

Παύλος Πολάκης
Ο Παύλος Πολάκης αντέδρασε έντονα, χαρακτηρίζοντας το βιβλίο «γεμάτο ψεύδη και ανακρίβειες». Μέσα από δημόσιες αναρτήσεις του, υποστήριξε ότι η αφήγηση του Τσίπρα αλλοιώνει γεγονότα και μειώνει τον ρόλο συγκεκριμένων στελεχών. Επικαλέστηκε μάλιστα εσωκομματικές διεργασίες του 2023, όταν ο ΣΥΡΙΖΑ βρισκόταν σε φάση εσωτερικής αναδιάταξης, για να δείξει ότι η εικόνα που παρουσιάζεται δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Ο Πολάκης άφησε αιχμές και για τον Γιώργο Σταθάκη, υποστηρίζοντας ότι ασκούσε πιέσεις στον τότε πρωθυπουργό, γεγονός που ενισχύει την εικόνα εσωτερικών αντιπαραθέσεων.

Στέφανος Κασσελάκης
Ο νυν πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, Στέφανος Κασσελάκης, επέλεξε να απαντήσει με αιχμηρό τρόπο. Χαρακτήρισε τμήματα του βιβλίου ως «παράδειγμα ομοφοβικού κουτσομπολιού», θεωρώντας ότι ο συγγραφέας επιχειρεί να πλήξει την εικόνα του και να υπονομεύσει το νέο πολιτικό στίγμα που επιχειρεί να δώσει στο κόμμα. Με τη φράση ότι η «Ιθάκη» θα καταλήξει «Τιτανικός», ο Κασσελάκης θέλησε να δείξει ότι το βιβλίο δεν θα έχει την απήχηση που προσδοκά ο συγγραφέας. Παράλληλα, συνέδεσε την κριτική του με το rebranding του ΣΥΡΙΖΑ, υποστηρίζοντας ότι η αφήγηση Τσίπρα αποτελεί αντίδραση στις αλλαγές που επιχειρεί η νέα ηγεσία.

Αλέξης Χαρίτσης
Ο Αλέξης Χαρίτσης, πρώην υπουργός και στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ, σχολίασε ότι η περιγραφή της πρότασης για την ηγεσία του κόμματος μετά την παραίτηση Τσίπρα είναι ακριβής. Ωστόσο, τόνισε ότι η σημερινή πολιτική συγκυρία απαιτεί καθαρές θέσεις και στρατηγική, μεταφέροντας το βάρος της συζήτησης από το παρελθόν στο παρόν. Με τον τρόπο αυτό, αναγνώρισε την ιστορική ακρίβεια αλλά υπογράμμισε την ανάγκη να μην εγκλωβιστεί το κόμμα σε παλιές αντιπαραθέσεις. Η τοποθέτησή του δείχνει μια πιο θεσμική και συγκρατημένη προσέγγιση, καθώς δεν εστίασε σε προσωπικές αιχμές ή αντιπαραθέσεις, αλλά στην ανάγκη να υπάρξει σαφής πολιτική κατεύθυνση για το μέλλον του κόμματος.

Ζωή Κωνσταντοπούλου
Η Ζωή Κωνσταντοπούλου απάντησε με ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα. Δήλωσε ότι «χαίρεται που ένας προδότης καταγράφει ότι τον δυσκόλεψε στην προδοσία», αποδίδοντας στον Τσίπρα πρόθεση αλλοίωσης της ιστορίας. Η τοποθέτησή της ανέδειξε την έντονη ρήξη που υπήρξε το καλοκαίρι του 2015, όταν η ίδια ως πρόεδρος της Βουλής είχε συγκρουστεί με την κυβερνητική γραμμή. Η δήλωσή της εντάσσεται σε μια μακρά αντιπαράθεση που συνεχίζεται μέχρι σήμερα, με επίκεντρο την ερμηνεία του δημοψηφίσματος και της συμφωνίας με τους δανειστές.

Παναγιώτης Λαφαζάνης
Ο Παναγιώτης Λαφαζάνης χαρακτήρισε τα αποσπάσματα του βιβλίου «χονδροειδή ψεύδη» και ανακοίνωσε ότι θα δώσει αναλυτική απάντηση. Επικεντρώθηκε στη διαπραγμάτευση του 2015, υποστηρίζοντας ότι η αφήγηση του Τσίπρα αποκρύπτει κρίσιμες πτυχές και παραποιεί τον ρόλο του τότε υπουργού Οικονομικών Γιάνη Βαρουφάκη. Η αντίδρασή του δείχνει ότι η ερμηνεία των γεγονότων εκείνης της περιόδου παραμένει αντικείμενο έντονης διαμάχης.

Πάνος Καμμένος
Ο πρώην κυβερνητικός εταίρος Πάνος Καμμένος επανέφερε στο προσκήνιο το τηλεφώνημα του Μπαράκ Ομπάμα από τις Βρυξέλλες, το οποίο χαρακτήρισε ως «κλειδί» για την κατανόηση των εξελίξεων του 2015. Με αυτή την αναφορά θέλησε να δείξει ότι οι διεθνείς πιέσεις ήταν καθοριστικές και ότι η αφήγηση του Τσίπρα δεν αποτυπώνει πλήρως το παρασκήνιο. Παράλληλα, επανέφερε το σχήμα «Βελουχιώτης–Ζέρβας» για να περιγράψει τη σχέση του με τον τότε πρωθυπουργό, δίνοντας μια ιστορική διάσταση στη συνεργασία ΣΥΡΙΖΑ–ΑΝΕΛ και υπογραμμίζοντας τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της συμμαχίας τους.

Γιάνης Βαρουφάκης
Ο Γιάνης Βαρουφάκης, πρώην υπουργός Οικονομικών και κεντρικό πρόσωπο της διαπραγμάτευσης του 2015, αντέδρασε με ειρωνικό τόνο στην κυκλοφορία της «Ιθάκης». Σχολίασε ότι «στο δικό μου βιβλίο δεν κάνατε τέτοια διαφήμιση», υπονοώντας ότι η δημοσιότητα που δόθηκε στο έργο του Τσίπρα ήταν δυσανάλογη σε σχέση με την προβολή που είχε λάβει το δικό του συγγραφικό έργο. Σε τηλεοπτική παρέμβασή του, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Δόξα σοι ο Θεός δεν είμαι σαν τον Τσίπρα», θέλοντας να διαφοροποιήσει τη δική του πολιτική και προσωπική στάση από εκείνη του πρώην πρωθυπουργού. Παράλληλα, τόνισε ότι δεν υπάρχει καμία «δυναμική επιστροφής» στον ΣΥΡΙΖΑ, απορρίπτοντας κάθε σενάριο επαναπροσέγγισης. Η στάση του Βαρουφάκη δείχνει ότι η αντιπαράθεση για το 2015 παραμένει ζωντανή, με τον ίδιο να επιμένει ότι η αφήγηση του Τσίπρα δεν αποτυπώνει την πραγματικότητα των τότε διαπραγματεύσεων με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Το παρασκήνιο γύρω από την «Ιθάκη»
Η κυκλοφορία του βιβλίου συνοδεύτηκε από έντονο εκδοτικό και νομικό θόρυβο. Η αντιπαράθεση μεταξύ του εκδοτικού οίκου Gutenberg και δημοσιογραφικών μέσων που διεκδίκησαν δικαιώματα ή αμφισβήτησαν την αποκλειστικότητα της διάθεσης δημιούργησε πρόσθετη ένταση γύρω από το έργο. Παράλληλα, η προβολή αποσπασμάτων από μεγάλα μέσα ενημέρωσης τροφοδότησε αλυσιδωτές αντιδράσεις. Τα αποσπάσματα που αναδείχθηκαν επικεντρώθηκαν στο δημοψήφισμα του 2015, στην «αυταπάτη» που ο ίδιος ο Τσίπρας παραδέχεται ότι είχε, καθώς και στις σχέσεις του με στενούς συνεργάτες.

Η δημοσιότητα αυτή οδήγησε σε δημόσιες απαντήσεις μέσω κοινωνικών δικτύων, τηλεοπτικών παρεμβάσεων και συνεντεύξεων. Οι αντιδράσεις δεν περιορίστηκαν σε πρόσωπα που αναφέρονται άμεσα στο βιβλίο, αλλά επεκτάθηκαν και σε άλλα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ που θέλησαν να τοποθετηθούν για την ιστορική αφήγηση. Έτσι, η «Ιθάκη» λειτούργησε ως καταλύτης για την αναβίωση παλαιών αντιπαραθέσεων και την ανάδειξη νέων πολιτικών διαφορών.

Πηγή φωτογραφίας 1: alfavita.gr
Πηγή φωτογραφίας 2: kathimerini.gr
Πηγή φωτογραφίας 3: tanea.gr
Πηγή φωτογραφίας 4: real.gr