Ο αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων της Ελβετίας, Τόμας Σούσλι, προχώρησε σε μια από τις πιο ανησυχητικές δηλώσεις των τελευταίων δεκαετιών, τονίζοντας ότι η χώρα του δεν μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό της απέναντι σε μια γενικευμένη στρατιωτική επίθεση.

Η δραματική προειδοποίηση του Τόμας Σούσλι
Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα NZZ, ο Σούσλι ο οποίος αποχωρεί από τη θέση του στο τέλος του έτους περιέγραψε με ωμό ρεαλισμό την κατάσταση των ελβετικών ενόπλων δυνάμεων. Όπως είπε χαρακτηριστικά, «είναι βαρύ να γνωρίζεις ότι σε μια πραγματική έκτακτη κατάσταση μόνο το ένα τρίτο όλων των στρατιωτών μας θα είναι πλήρως εξοπλισμένο».

Η δήλωση αυτή δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική παρατήρηση, αλλά μια ευθεία προειδοποίηση ότι η Ελβετία, παρά την παράδοση στρατιωτικής ετοιμότητας, βρίσκεται σήμερα σε μια κατάσταση που δεν της επιτρέπει να ανταποκριθεί σε μια σοβαρή εξωτερική απειλή.

Εξοπλιστικά κενά και περιορισμένες δυνατότητες άμυνας
Ο Σούσλι εξήγησε ότι η χώρα είναι προετοιμασμένη μόνο για επιθέσεις από «μη κρατικούς φορείς», όπως τρομοκρατικές ενέργειες ή επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές, καθώς και για κυβερνοεπιθέσεις. Ωστόσο, η Ελβετία δεν μπορεί να αντιμετωπίσει απειλές από απόσταση, ούτε μια γενικευμένη επίθεση στο έδαφός της.

Τα εξοπλιστικά κενά είναι σημαντικά: ελλείψεις σε υλικό, ανεπαρκή αποθέματα πυρομαχικών, γηρασμένα συστήματα και περιορισμένη δυνατότητα άμεσης κινητοποίησης. Η παραδοχή ότι μόνο το ένα τρίτο των στρατιωτών μπορεί να εξοπλιστεί πλήρως σε περίπτωση κρίσης αποκαλύπτει το βάθος του προβλήματος.

Παράλληλα, ο Σούσλι σημείωσε ότι η κοινωνία δεν έχει αλλάξει στάση απέναντι στις Ένοπλες Δυνάμεις, παρά τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις προσπάθειες της Μόσχας να αποσταθεροποιήσει την Ευρώπη. Η απόσταση της Ελβετίας από τη σύγκρουση, η έλλειψη πρόσφατης πολεμικής εμπειρίας και η ψευδαίσθηση ότι η ουδετερότητα προσφέρει προστασία έχουν δημιουργήσει ένα επικίνδυνο κλίμα εφησυχασμού.

Ο εκσυγχρονισμός που προχωρά με δυσκολίες
Η Ελβετία έχει ήδη ξεκινήσει μια μεγάλη προσπάθεια εκσυγχρονισμού των ενόπλων δυνάμεων. Η χώρα αναβαθμίζει το πυροβολικό της, ενισχύει τα επίγεια συστήματα και αντικαθιστά τα γηρασμένα μαχητικά αεροσκάφη της με τα σύγχρονα Lockheed Martin F‑35A.

Ωστόσο, το πρόγραμμα αυτό αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες. Οι οικονομικές υπερβάσεις έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, ενώ επικριτές αμφισβητούν την ανάγκη για μεγάλες δαπάνες σε πυροβολικό και πυρομαχικά, ειδικά σε μια περίοδο στενών ομοσπονδιακών οικονομικών.

Η κυβέρνηση βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με το δίλημμα: από τη μία, η ανάγκη για άμεσο εκσυγχρονισμό· από την άλλη, οι δημοσιονομικοί περιορισμοί και η κοινωνική πίεση για συγκράτηση των δαπανών.

Η ουδετερότητα ως ιστορική ψευδαίσθηση
Ένα από τα πιο αιχμηρά σημεία της παρέμβασης του Σούσλι αφορά την ουδετερότητα. Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η ουδετερότητα έχει αξία μόνο όταν μπορείς να την υπερασπιστείς με όπλα.

Όπως τόνισε, «υπάρχουν αρκετές ουδέτερες χώρες που ήταν άοπλες και παρασύρθηκαν σε πόλεμο». Η δήλωση αυτή αποτελεί ευθεία αμφισβήτηση της παραδοσιακής ελβετικής αντίληψης ότι η ουδετερότητα από μόνη της λειτουργεί ως ασπίδα προστασίας.

Στο σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον, όπου η Ρωσία επιχειρεί να αποσταθεροποιήσει την Ευρώπη και οι απειλές είναι πολυεπίπεδες από κυβερνοεπιθέσεις έως επιθετικές στρατιωτικές κινήσεις η ουδετερότητα δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη.

Την ίδια στιγμή, το πολιτικό και κοινωνικό κλίμα στην Ελβετία παραμένει διχασμένο. Παρά τις προειδοποιήσεις του στρατού, σημαντικό μέρος του πολιτικού φάσματος εξακολουθεί να θεωρεί την ουδετερότητα επαρκή ασπίδα, καθυστερώντας κρίσιμες αποφάσεις για τον εκσυγχρονισμό της άμυνας και επιτείνοντας την αβεβαιότητα για το μέλλον.

Ο στόχος του 2050 και η ανάγκη για επιτάχυνση
Η Ελβετία έχει δεσμευτεί να αυξήσει σταδιακά τις αμυντικές δαπάνες της στο 1% του ΑΕΠ έως το 2032, από το σημερινό επίπεδο του 0,7%. Παρότι αυτό αποτελεί σημαντική αύξηση, παραμένει πολύ χαμηλότερο από το επίπεδο του 5% που έχουν συμφωνήσει οι χώρες του ΝΑΤΟ.

Με βάση τον τρέχοντα ρυθμό ενίσχυσης, ο ελβετικός στρατός αναμένεται να είναι πλήρως προετοιμασμένος μόλις το 2050. Ο Σούσλι χαρακτήρισε αυτόν τον ορίζοντα «πολύ μακρινό δεδομένης της απειλής», υπογραμμίζοντας ότι οι εξελίξεις στην Ευρώπη δεν επιτρέπουν καθυστερήσεις.

Η χώρα βρίσκεται έτσι μπροστά σε μια κρίσιμη επιλογή: είτε θα επιταχύνει τον εκσυγχρονισμό της άμυνας της, είτε θα παραμείνει εκτεθειμένη σε έναν κόσμο που αλλάζει ταχύτερα από ποτέ.