Η πρόσβαση στο διαδίκτυο έχει διακοπεί στο Αφγανιστάν από το απόγευμα της Δευτέρας όταν ο οργανισμός NETBLOCKS με έδρα το Λονδίνο ανέφερε πλήρη διακοπή λειτουργίας του διαδικτύου καθώς διάφορα δίκτυα έκλεισαν διαδοχικά σε όλη την διάρκεια της ημέρας ανακοίνωσε ο οργανισμός στην πλατφόρμα Χ. Εκτός από τις συνδέσεις οπτικών ινών φαίνεται να επηρεάζονται και οι συνδέσεις τηλεφωνίας και κινητής τηλεφωνίας.

Οι κυβερνώντες Ταλιμπάν δεν εξέδωσαν δήλωση αλλά η εντολή δόθηκε από τον ηγέτη Χαιμπαντουλάχ Αχουτζαντά, ο οποίος ζει στο Κανταχάρ απομονωμένος από τον σύγχρονο κόσμο. Όλο αυτό θυμίζει την “πάλαι ποτέ” απομονωμένη στάση του Αφγανιστάν που επέβαλε στις αρχές της δεκαετίας του 90′. Η απόφαση των Ταλιμπάν να διακόψουν το διαδίκτυο και τις τηλεπικοινωνίες δεν είναι πρωτοφανής για την ιστορία του Αφγανιστάν. Κατά την πρώτη περίοδο κυριαρχίας τους (1996–2001), η χώρα βρισκόταν σε πλήρη απομόνωση από τον υπόλοιπο κόσμο, χωρίς πρόσβαση σε διεθνή μέσα, τεχνολογία ή εκπαιδευτικά δίκτυα. Η χρήση τηλεόρασης και ραδιοφώνου ήταν περιορισμένη ή απαγορευμένη, ενώ η ελεύθερη πληροφόρηση θεωρούνταν απειλή για το καθεστώς. Η σημερινή διακοπή θυμίζει εκείνη την εποχή, ενισχύοντας τους φόβους για επιστροφή σε ένα αυταρχικό μοντέλο διακυβέρνησης που αποκλείει τους πολίτες από τη γνώση, την επικοινωνία και την παγκόσμια κοινότητα.

Προφανώς λόγω της διακοπής του διαδικτύου αρκετές αν όχι όλες οι πτήσεις από και προς το Αφγανιστάν έχουν ακυρωθεί. Οι ιστοσελίδες των τοπικών μέσων ενημέρωσης βρίσκονται σε παύση. Ο κορυφαίος Αφγανικός ραδιοτηλεοπτικός σταθμός, Tolonews,πιθανώς από το εξωτερικό, δημοσίευσε στην πλατφόρμα Χ ότι διέκοψε τις υπηρεσίες του. Σύμφωνα με το ειδησεογραφικό πρακτορείο BBC, η απόφαση για κλείσιμο του διαδικτύου ελήφθη στις αρχές Σεπτέμβρη σε συνάντηση μεταξύ των κυβερνητών και του ηγέτη των Ταλιμπάν Χαιμπαντουλάχ Αχουτζαντά. Τα εξόριστα μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι αντιπροσωπείες από το υπουργείο οικονομικών και την Κεντρική Τράπεζα της χώρας στάλθηκαν στην έδρα του ηγέτη των Ταλιμπάν αλλά χωρίς ανταπόκριση.

Η διακοπή των επικοινωνιών έχει άμεσες συνέπειες στην οικονομία του Αφγανιστάν, η οποία ήδη βρίσκεται σε κρίσιμη κατάσταση. Οι τραπεζικές συναλλαγές έχουν παγώσει, οι επιχειρήσεις δεν μπορούν να λειτουργήσουν, και οι διεθνείς οργανισμοί αδυνατούν να μεταφέρουν πόρους ή να συντονίσουν ανθρωπιστικές αποστολές. Οι ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται στη χώρα, ιδιαίτερα στον τομέα της εκπαίδευσης, της υγείας και της επισιτιστικής βοήθειας, έχουν αναστείλει τις δραστηριότητές τους λόγω αδυναμίας επικοινωνίας με τοπικούς συνεργάτες. Η απομόνωση αυτή εντείνει την επισιτιστική ανασφάλεια, περιορίζει την πρόσβαση σε φάρμακα και στερεί από χιλιάδες παιδιά την ευκαιρία να συμμετάσχουν σε διαδικτυακά μαθήματα που προσφέρονταν από το εξωτερικό.

Το κλίμα πανικού εντείνεται ανάμεσα στους Αφγανούς της διασποράς που αδυνατούν να επικοινωνήσουν με τις οικογένειες τους. Και όλο αυτό γεννά φόβους πως η επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία, από το 2021, αναμένεται να έχει σοβαρές συνέπειες σε μια χώρα που ήδη βιώνει μια ανθρωπιστική κρίση. Οι γυναίκες και τα κορίτσια έχουν αποκλειστεί από την δευτεροβάθμια εκπαίδευση αφού το διαδίκτυο αποτελούσε μέσο εκπαίδευσης διαδικτυακών μαθημάτων εξωτερικού και ενημέρωση για μη κυβερνητικές οργανώσεις. Το “σκοτάδι” τυπικά και ουσιαστικά σκέπασε την χώρα αφήνοντας όπως και στην Βόρειο Κορέα την σιωπή στο διαδίκτυο.

Η απόφαση των Ταλιμπάν να βυθίσουν τη χώρα στο ψηφιακό σκοτάδι θυμίζει πρακτικές αυταρχικών καθεστώτων όπως η Βόρεια Κορέα, όπου το διαδίκτυο είναι προσβάσιμο μόνο σε ελάχιστους και υπό αυστηρή κρατική εποπτεία. Παρόμοιες διακοπές έχουν σημειωθεί στο Ιράν, τη Μιανμάρ και την Αιθιοπία, συνήθως σε περιόδους πολιτικής κρίσης ή εξεγέρσεων. Ωστόσο, η κλίμακα και η διάρκεια της διακοπής στο Αφγανιστάν προκαλούν διεθνή ανησυχία, καθώς δεν πρόκειται για προσωρινό μέτρο αλλά για στρατηγική επιλογή απομόνωσης. Η σύγκριση με τη Βόρεια Κορέα δεν είναι πλέον μεταφορική — είναι γεωπολιτικά πραγματική.

Η απόφαση των Ταλιμπάν να αποσυνδέσουν το Αφγανιστάν από τον ψηφιακό κόσμο δεν είναι απλώς τεχνική ή διοικητική. Είναι βαθιά πολιτική και συμβολική: μια επιστροφή στην απομόνωση, στον έλεγχο της πληροφορίας, στην καταστολή της ελευθερίας. Σε μια εποχή όπου η συνδεσιμότητα αποτελεί δικαίωμα και εργαλείο επιβίωσης, η σιωπή στο διαδίκτυο ισοδυναμεί με σιωπή στην κοινωνία. Το Αφγανιστάν βυθίζεται ξανά σε μια εποχή φόβου και αβεβαιότητας, με τους πολίτες του αποκομμένους από τον υπόλοιπο κόσμο και τις φωνές τους να σβήνουν πίσω από ψηφιακά τείχη. Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πότε θα επανέλθει η σύνδεση, αλλά αν η χώρα θα μπορέσει να ξαναβρεί τον δρόμο προς την ανοιχτή επικοινωνία, τη γνώση και την ελπίδα.

Πηγή φωτογραφίας 1: washingtonpost.com
Πηγή φωτογραφίας 2: nbcnews.com