Η λεγόμενη «Gen Z», η γενιά που γεννήθηκε από τα μέσα της δεκαετίας του ’90 έως τις αρχές του 2010, έχει περιγραφεί διεθνώς αλλά και στην Ελλάδα ως «γενιά του χάους». Ο χαρακτηρισμός αυτός προκύπτει από μια σειρά κοινωνικών, οικονομικών και ψυχολογικών δεδομένων που καταγράφονται σε έρευνες και μελέτες. Στην ελληνική πραγματικότητα, οι νέοι της Gen Z αντιμετωπίζουν υψηλό κόστος ζωής, περιορισμένες ευκαιρίες εργασίας με σταθερότητα, έντονη οικονομική εξάρτηση από την οικογένεια, καθώς και αυξημένα ποσοστά πρόθεσης μετανάστευσης στο εξωτερικό. Παράλληλα, οι στατιστικές δείχνουν ότι η αυτονομία τους καθυστερεί, με σημαντικό ποσοστό να συνεχίζει να ζει στο οικογενειακό σπίτι, ενώ η ψυχική κόπωση και το burnout εμφανίζονται ως συχνά φαινόμενα.

Τα βασικά ευρήματα: αυτονομία, εργασία, κόστος ζωής, μετανάστευση

Η ανεξαρτησία των νέων της Gen Z στην Ελλάδα εμφανίζεται περιορισμένη. Σύμφωνα με τα στοιχεία, μόλις ένας στους πέντε καταφέρνει να ζει μόνος του, ενώ το 45% των εργαζομένων εξακολουθεί να μένει με την οικογένεια. Το υψηλό κόστος ενοικίων και η δυσκολία κάλυψης βασικών εξόδων καθιστούν την απομάκρυνση από το οικογενειακό σπίτι δύσκολη επιλογή, με αποτέλεσμα η ενηλικίωση να μην συνοδεύεται από ανεξαρτησία.

Η πλειονότητα των νέων εξακολουθεί να εξαρτάται οικονομικά από τους γονείς. Έξι στους δέκα δηλώνουν ότι δεν μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες τους χωρίς οικονομική στήριξη, γεγονός που καθυστερεί την προσωπική εξέλιξη και την ανάληψη ευθυνών. Η εξάρτηση αυτή δεν αφορά μόνο τους φοιτητές αλλά και εργαζόμενους, οι οποίοι παρά την απασχόλησή τους δεν διαθέτουν επαρκές εισόδημα.

Η εμπειρία της Gen Z στην αγορά εργασίας χαρακτηρίζεται από αβεβαιότητα. Οι νέοι αντιμετωπίζουν χαμηλές αμοιβές, περιορισμένες προοπτικές εξέλιξης και υψηλά ποσοστά ψυχικής κόπωσης. Το burnout εμφανίζεται συχνά, ενώ οι συνθήκες εργασίας δεν ανταποκρίνονται στις αξίες και στις ανάγκες τους. Η αναζήτηση εργασίας με νόημα και κοινωνική υπευθυνότητα συχνά δεν βρίσκει ανταπόκριση.

Η πρόθεση μετανάστευσης καταγράφεται σε ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά. Επτά στους δέκα δηλώνουν ότι επιθυμούν να εργαστούν στο εξωτερικό, αναζητώντας καλύτερες συνθήκες, υψηλότερες αμοιβές και προοπτικές εξέλιξης. Η τάση αυτή ενισχύει το φαινόμενο του brain drain, με σημαντικές επιπτώσεις για την ελληνική κοινωνία και οικονομία.

Παράγοντες που καθόρισαν τον χαρακτηρισμό «γενιά του χάους»

Η ακρίβεια σε βασικά αγαθά και ενοίκια αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που οδηγούν στον χαρακτηρισμό. Οι νέοι δυσκολεύονται να καλύψουν τις καθημερινές τους ανάγκες, ενώ η στέγαση καθίσταται απρόσιτη. Η αδυναμία εξόδου από το οικογενειακό σπίτι δημιουργεί αίσθηση στασιμότητας.

Οι συμβάσεις ορισμένου χρόνου, οι χαμηλές αμοιβές και η περιορισμένη εξέλιξη δημιουργούν συνθήκες ανασφάλειας. Παρά το υψηλό μορφωτικό επίπεδο, οι νέοι δεν βρίσκουν αντίστοιχες ευκαιρίες, γεγονός που οδηγεί σε αίσθηση ματαίωσης και ενισχύει την ψυχική κόπωση.

Η Gen Z αναζητά εργασία με σκοπό, κοινωνική υπευθυνότητα και ισότητα. Όταν αυτά δεν υπάρχουν, δημιουργείται σύγκρουση μεταξύ των αξιών τους και της πραγματικότητας της αγοράς εργασίας. Η αναντιστοιχία αυτή εντείνει την αίσθηση απογοήτευσης.

Η συνεχής έκθεση σε αβεβαιότητα οδηγεί σε burnout και ψυχική κόπωση. Η έλλειψη δομών ψυχοκοινωνικής στήριξης επιτείνει το πρόβλημα, καθιστώντας την καθημερινότητα ακόμη πιο δύσκολη.

Ευθύνες και αιτίες

Η οικογένεια λειτουργεί ως δίχτυ προστασίας, παρέχοντας στέγη και οικονομική στήριξη. Ωστόσο, η παρατεταμένη εξάρτηση μπορεί να αναστέλλει την αυτονόμηση και την προσωπική εξέλιξη. Η στήριξη χρειάζεται να μετατραπεί σε ενδυνάμωση, ώστε οι νέοι να αποκτήσουν τα εφόδια για ανεξάρτητη πορεία.

Το κράτος καλείται να αντιμετωπίσει το ζήτημα με πολιτικές για στέγαση, εργασία και ψυχική υγεία. Η έλλειψη προσιτής κατοικίας, οι χαμηλοί μισθοί και η περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας αποτελούν βασικά προβλήματα που απαιτούν παρέμβαση.

Η αγορά εργασίας οφείλει να προσαρμοστεί στις αξίες και στις ανάγκες της νέας γενιάς. Η διαφάνεια στους μισθούς, οι σαφείς προοπτικές εξέλιξης και η δημιουργία συνθηκών ευεξίας είναι απαραίτητες για την προσέλκυση και διατήρηση νέων εργαζομένων.

Η δημόσια συζήτηση συχνά φορτίζεται με στερεότυπα, όπως ότι οι νέοι είναι «τεμπέληδες» ή «ευαίσθητοι». Τα δεδομένα δείχνουν αντίθετα μια μορφωμένη γενιά με δεξιότητες, η οποία αναζητά αξιοπρέπεια και νόημα στη ζωή και στην εργασία της.

Οι μαρτυρίες νέων περιγράφουν κύκλους βραχυχρόνιων συμβάσεων, χαμηλών αμοιβών και καθημερινό άγχος για την κάλυψη βασικών αναγκών. Η δημόσια συζήτηση συχνά εστιάζει στην ατομική ευθύνη, ωστόσο τα στοιχεία δείχνουν ότι πρόκειται για δομικό πρόβλημα που αφορά το σύνολο της κοινωνίας. Η αντίφαση μεταξύ υψηλού μορφωτικού επιπέδου και περιορισμένων ευκαιριών ενισχύει την εικόνα της γενιάς του χάους.

Η καταγραφή των δεδομένων γύρω από τη Gen Z στην Ελλάδα αναδεικνύει μια γενιά που βρίσκεται σε συνθήκες έντονης κοινωνικής και οικονομικής πίεσης. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η αυτονομία καθυστερεί, η οικονομική εξάρτηση από την οικογένεια παραμένει υψηλή, η εργασιακή επισφάλεια εντείνεται, ενώ η πρόθεση μετανάστευσης καταγράφεται σε ιδιαίτερα αυξημένα ποσοστά.

Παράλληλα, η ψυχική κόπωση και το burnout εμφανίζονται ως συχνά φαινόμενα, ενισχύοντας τον χαρακτηρισμό «γενιά του χάους». Η καθημερινότητα των νέων της Gen Z στην Ελλάδα αποτυπώνεται μέσα από υψηλά ποσοστά οικονομικής εξάρτησης, περιορισμένη αυτονομία και έντονη πρόθεση μετανάστευσης. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η γενιά αυτή, παρά το υψηλό μορφωτικό επίπεδο και τις δεξιότητες που διαθέτει, βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα περιβάλλον αβεβαιότητας και ανασφάλειας.

Η εικόνα που προκύπτει είναι αυτή μιας γενιάς που δεν στερείται δυνατοτήτων, αλλά συναντά εμπόδια στην αξιοποίησή τους. Η καταγραφή των δεδομένων αναδεικνύει τις ευθύνες που αποδίδονται στην οικογένεια, στο κράτος και στην αγορά εργασίας, καθώς και τα στερεότυπα που συνοδεύουν τη δημόσια συζήτηση.

Το Insideworld κατέγραψε τις συνθήκες που διαμορφώνουν τον χαρακτηρισμό «γενιά του χάους» και αποτύπωσε τις αιτίες που συνδέονται με το φαινόμενο, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα για τις πολιτικές και κοινωνικές παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να μεταβάλουν την πορεία του.

Πηγή φωτογραφίας 1: eteron.org
Πηγή φωτογραφίας 2: dentsu.com
Πηγή φωτογραφίας 3: tovima.com