Σε μία υπόθεση που εκθέτει βαθιά τόσο την τοπική όσο και την κεντρική διοίκηση, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών επέβαλε δημοσιονομική διόρθωση ύψους 2.035.418,70 ευρώ, απαιτώντας την άμεση επιστροφή του ποσού εντός 15 ημερών στη ΔΟΥ, με τόκους υπερημερίας και προσαυξήσεις σύμφωνα με τον ΚΕΔΕ. Η απόφαση αφορά το υποέργο 3 της πράξης «Εμβληματικά έργα ύδρευσης ΔΕΥΑ Κιλκίς – Ολοκλήρωση 1ης Φάσης» και κρίνει το 100% των σχετικών δαπανών ως μη επιλέξιμο, επιβάλλοντας δημοσιονομική διόρθωση στο σύνολο της χρηματοδότησης που καταβλήθηκε.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται ενώ η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) διεξάγει παράλληλη έρευνα για πιθανή εκτεταμένη κατασπατάληση κοινοτικών πόρων σε αντίστοιχα έργα ψηφιακών υδρομέτρων σε δήμους ανά την επικράτεια, με το Κιλκίς να αποτελεί πλέον χαρακτηριστική περίπτωση. Η υπόθεση αφορά συνολικά τρία υποέργα, εκ των οποίων το ένα έχει ήδη κριθεί μη επιλέξιμο, ενώ τα άλλα δύο παραμένουν υπό διερεύνηση ως προς τη νομιμότητά τους. Πολλά από τα υδρόμετρα που παραλήφθηκαν δεν τοποθετήθηκαν ποτέ, ενώ το έργο είχε ενταχθεί σε ευρωπαϊκό πρόγραμμα χρηματοδότησης.

Η υπηρεσία που αποκάλυψε την παρατυπία και το εύρος της έρευνας
Η απόφαση εκδόθηκε από την Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης Προγραμμάτων «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή» και «Πολιτική Προστασία» της Γενικής Γραμματείας Διαχείρισης Προγραμμάτων του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης, Ταμείου Συνοχής και Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου, που υπάγεται στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Η υπηρεσία διαπίστωσε ότι η ΔΕΥΑ Κιλκίς παρέλαβε υδρόμετρα διαφορετικής τεχνικής αρχιτεκτονικής από αυτά που προβλέπονταν συμβατικά. Αντί για ψηφιακά υδρόμετρα με ενσωματωμένη ασύρματη επικοινωνία και ηλεκτρονικό καταγραφικό, παραλήφθηκαν μηχανικά υδρόμετρα με εξωτερική αφαιρούμενη διάταξη επικοινωνίας και μηχανικό καταγραφικό, γεγονός που συνιστά ουσιώδη και παράνομη τροποποίηση της σύμβασης.

Η αλλοίωση του ανταγωνισμού και η παραβίαση των ευρωπαϊκών κανόνων
Η μεταβολή αυτή δεν αποτελεί απλή τεχνική προσαρμογή, αλλά ουσιώδη τροποποίηση του βασικού τεχνικού χαρακτηριστικού του αντικειμένου της σύμβασης, το οποίο είχε τεθεί ως δεσμευτική απαίτηση στα συμβατικά τεύχη. Η αποδοχή διαφορετικού τύπου προϊόντος αλλοίωσε το κανονιστικό πλαίσιο επί του οποίου οι οικονομικοί φορείς αποφάσισαν τη συμμετοχή τους στον διαγωνισμό και διαμόρφωσαν τις προσφορές τους, επηρεάζοντας αντικειμενικά τις συνθήκες του ανταγωνισμού, ανεξαρτήτως του αν μπορεί να αποδειχθεί εκ των υστέρων ποιοι φορείς θα συμμετείχαν ή ποια προσφορά θα είχε επιλεγεί.

Η αρμόδια αρχή επισημαίνει ότι η λειτουργικότητα, η τεχνική επάρκεια ή η οικονομική ωφέλεια του παραληφθέντος εξοπλισμού δεν αίρουν την παρατυπία ούτε καθιστούν τη δαπάνη επιλέξιμη, καθώς η επιλεξιμότητα των συγχρηματοδοτούμενων δαπανών προϋποθέτει όχι μόνο την παράδοση και λειτουργία του φυσικού αντικειμένου, αλλά και τη συμμόρφωση της διαδικασίας ανάθεσης και εκτέλεσης προς τους κανόνες δημοσίων συμβάσεων και τις αρχές της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης και του ελεύθερου ανταγωνισμού. Η παρατυπία αξιολογήθηκε σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της Απόφασης C(2019) 3452 final της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς αφορά μεταβολή ουσιώδους όρου της σύμβασης κατά το στάδιο εκτέλεσης, η οποία επηρεάζει το αντικείμενο επί του οποίου υποβλήθηκαν και αξιολογήθηκαν οι προσφορές.

Οι διαδικαστικές παραλείψεις και η παράκαμψη του άρθρου 132 του ν. 4412/2016
Παράλληλα, διαπιστώθηκε ότι η Επιτροπή Παρακολούθησης δεν γνωμοδότησε προς το αποφαινόμενο όργανο, δηλαδή το Διοικητικό Συμβούλιο της ΔΕΥΑ Κιλκίς, το οποίο εκ του νόμου είχε την αρμοδιότητα να αποφασίσει για την τροποποίηση της σύμβασης. Ακόμη και αν η διαδικασία είχε τηρηθεί, η τροποποίηση δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί επιτρεπτή χωρίς προηγούμενη εξέταση των ουσιαστικών προϋποθέσεων του άρθρου 132 του ν. 4412/2016. Η διαδικαστική παράλειψη και η ουσιαστική παραβίαση των διατάξεων λειτουργούν σωρευτικά, ενισχύοντας το βάρος της παρατυπίας.

Η συνολική κρίση μη επιλεξιμότητας και οι επόμενες εξελίξεις
Κατά τον καθορισμό του ύψους της δημοσιονομικής διόρθωσης συνεκτιμήθηκαν η φύση της παράβασης, η έκτασή της, η επίδρασή της στις συνθήκες του ανταγωνισμού, το γεγονός ότι αφορά το κύριο και όχι παρεπόμενο αντικείμενο της σύμβασης, καθώς και η αδυναμία απομόνωσης συγκεκριμένου τμήματος της δαπάνης που να μην επηρεάζεται από την παρατυπία. Η ουσιώδης τροποποίηση αφορά το βασικό αντικείμενο της προμήθειας και επηρεάζει τις συνθήκες υπό τις οποίες ανατέθηκε η σύμβαση, με αποτέλεσμα η παρατυπία να μην μπορεί να απομονωθεί σε επιμέρους οικονομικό τμήμα ούτε να αποκατασταθεί με αναλογική μείωση της χρηματοδότησης. Για τον λόγο αυτό, το σύνολο της δαπάνης κρίθηκε μη επιλέξιμο και επιβλήθηκε δημοσιονομική διόρθωση ίση με το σύνολο της χρηματοδότησης που καταβλήθηκε για το συγκεκριμένο υποέργο.

Η υπόθεση συνεχίζει να προκαλεί πολιτικές και διοικητικές αναταράξεις, καθώς αποκαλύπτει σοβαρές παραλείψεις, παραβιάσεις και αλλοίωση των όρων του ανταγωνισμού σε ένα έργο που χρηματοδοτήθηκε από κοινοτικούς πόρους. Η απόφαση μπορεί να προσβληθεί εντός δύο μηνών, ωστόσο η ΔΕΥΑ Κιλκίς παραμένει υπόχρεη για την άμεση επιστροφή του ποσού, ενώ η παράλληλη έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας αναμένεται να επεκταθεί και σε άλλους δήμους που υλοποίησαν αντίστοιχες προμήθειες ψηφιακών υδρομέτρων.

Πηγή: ieidiseis.gr
Πηγή φωτογραφίας 1: ieidiseis.gr
Πηγή φωτογραφίας 2: ieidiseis.gr
Πηγή φωτογραφίας 3: irafina.gr