Τρεις στους τέσσερις νέους στην Ελλάδα παγιδεύονται καθημερινά στο φαινόμενο του doomscrolling, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία που παρουσιάστηκαν από το Υπουργείο Υγείας και τη UNICEF. Η συνεχής κατανάλωση αρνητικών ειδήσεων και αγχωτικού περιεχομένου έχει εξελιχθεί σε μια από τις πιο ύπουλες ψηφιακές συμπεριφορές της νέας γενιάς, με σημαντικές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία και τη γνωστική ανάπτυξη.

Η έκταση του φαινομένου και τα νέα δεδομένα
Το doomscrolling, η τάση να συνεχίζει κάποιος να καταναλώνει αρνητικές ειδήσεις ακόμη και όταν αντιλαμβάνεται ότι επιβαρύνεται ψυχικά, δεν αποτελεί απλώς παρατεταμένη χρήση του κινητού. Πρόκειται για έναν φαύλο κύκλο όπου η ανησυχία οδηγεί σε περισσότερο σκρολάρισμα και αυτό με τη σειρά του ενισχύει την ανησυχία. Τα στοιχεία δείχνουν ότι το 42% των νέων συνεχίζει να σκρολάρει ακόμη και όταν νιώθει άγχος, ενώ πάνω από τους μισούς δηλώνουν ότι η συνήθεια αυτή επηρεάζει αρνητικά τη διάθεση, τον ύπνο και τη συγκέντρωσή τους.

Η καθημερινή χρήση των κοινωνικών δικτύων είναι σχεδόν καθολική, καθώς το 89,2% των νέων τα χρησιμοποιεί καθημερινά και το 76,1% τα έχει μετατρέψει σε βασική πηγή ενημέρωσης. Παράλληλα, το 60,3% αναφέρει ότι χάνει την αίσθηση του χρόνου όταν σκρολάρει, ενώ το 81,3% αναγνωρίζει ότι οι αλγόριθμοι των πλατφορμών ενισχύουν αυτή τη συμπεριφορά, προωθώντας περιεχόμενο που κρατά τον χρήστη περισσότερο συνδεδεμένο.

Οι προειδοποιήσεις των ειδικών και οι κίνδυνοι για τη δημοκρατία
Η αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, χαρακτήρισε τα ευρήματα «πραγματικά ανησυχητικά», επισημαίνοντας ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο την ψυχική υγεία αλλά και την ικανότητα των νέων να αναπτύξουν κριτική σκέψη. Όπως τόνισε, η αδυναμία διάκρισης αληθινών από ψευδείς πληροφορίες μπορεί να επηρεάσει ακόμη και τη λειτουργία της Δημοκρατίας στο μέλλον, καθώς «θα έχουμε πολίτες που δεν θα μπορούν να ελέγξουν αν κάτι είναι αλήθεια ή ψέμα».

Η εφηβεία και η νεαρή ενήλικη ζωή αποτελούν περιόδους έντονης εγκεφαλικής ωρίμανσης, γεγονός που καθιστά τους νέους ιδιαίτερα ευάλωτους. Η συνεχής έκθεση σε περιεχόμενο φόβου και απειλής συνδέεται με αυξημένο άγχος, δυσθυμία, διαταραχές ύπνου και δυσκολία συγκέντρωσης. Σύγχρονες μελέτες δείχνουν ότι το doomscrolling λειτουργεί ως γνωστική παγίδα, επηρεάζοντας τον μηχανισμό ανταμοιβής και τη ρύθμιση της προσοχής, ενώ μπορεί να οδηγήσει σε συναισθηματική απορρύθμιση.

Η διεθνής διάσταση και η θέση του ΠΟΥ
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει θέσει την ψυχική ευημερία των νέων ως κορυφαία προτεραιότητα, καθώς η ψηφιοποίηση, τα κοινωνικά δίκτυα και οι κοινωνικοοικονομικές πιέσεις επηρεάζουν άμεσα τη σωματική και ψυχική ανάπτυξη. Το doomscrolling αναδεικνύεται ως ένας από τους πιο επιβαρυντικούς παράγοντες της σύγχρονης ψηφιακής εποχής, με χιλιάδες παιδιά και εφήβους να παραμένουν καθημερινά «καρφωμένοι» στις οθόνες τους, καταναλώνοντας αδιάκοπες ροές αγχωτικού περιεχομένου.

Η θεσμική απάντηση: Η Εθνική Δράση για την Προαγωγή Υγείας Παιδιού και Οικογένειας
Απέναντι σε αυτή τη νέα ψηφιακή πρόκληση, το Υπουργείο Υγείας και η UNICEF υλοποιούν μια ολοκληρωμένη Εθνική Δράση για την Προαγωγή της Υγείας Παιδιών και Οικογενειών, χρηματοδοτούμενη από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας – Ελλάδα 2.0. Η δράση περιλαμβάνει τέσσερις πυλώνες: την ψυχική υγεία παιδιών και νέων, την υγεία και υγιεινή περιόδου, τη θετική γονεϊκότητα και την αντιμετώπιση του doomscrolling μέσω στοχευμένων παρεμβάσεων και επιστημονικής χαρτογράφησης του φαινομένου.

Το πρόγραμμα για την αντιμετώπιση του doomscrolling στοχεύει στην καλλιέργεια υγιών ψηφιακών συνηθειών, προσφέροντας ενημέρωση, εργαλεία πρόληψης και υποστήριξη σε παιδιά, εφήβους, γονείς και εκπαιδευτικούς. Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική για την προστασία της ψυχικής υγείας και της γνωστικής ανάπτυξης των νέων, ενώ η Ελλάδα συμμετέχει πλέον ενεργά στη διεθνή έρευνα για τις επιπτώσεις του ψηφιακού κόσμου στον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο, μέσω συνεργασιών με το Child Mind Institute και το Harvard.

Πηγή φωτογραφίας 1: tanea.gr
Πηγή φωτογραφίας 2: newsbomb.gr
Πηγή φωτογραφίας 3: newsbomb.gr