Μια από τις μεγαλύτερες λιμενικές συμφωνίες της τελευταίας δεκαετίας, αξίας περίπου 23 δισ. δολαρίων, βρίσκεται πλέον σε κρίσιμο σημείο, καθώς η κινεζική κρατική Cosco Shipping επιμένει να αποκτήσει πλειοψηφικό μερίδιο στο επενδυτικό σχήμα που διαπραγματεύεται την εξαγορά 43 λιμανιών της CK Hutchison σε 23 χώρες. Στο πακέτο περιλαμβάνονται δύο στρατηγικής σημασίας λιμάνια στη Διώρυγα του Παναμά, γεγονός που έχει προκαλέσει έντονη γεωπολιτική αντιπαράθεση ανάμεσα σε Ηνωμένες Πολιτείες και Κίνα. Η συμφωνία, την οποία στηρίζουν η BlackRock, ο μεγαλύτερος διαχειριστής κεφαλαίων στον κόσμο, και η Mediterranean Shipping Company (MSC), η μεγαλύτερη εταιρεία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων διεθνώς, απειλείται πλέον με κατάρρευση. Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσίευσαν οι Financial Times, οι δύο δυτικοί εταίροι εξετάζουν σοβαρά την αποχώρησή τους από το επενδυτικό σχήμα, εάν η Cosco δεν υπαναχωρήσει από την απαίτηση να αποκτήσει τον έλεγχο του consortium.

Το deal που αναδιαμορφώνει τον παγκόσμιο χάρτη των λιμανιών
Η CK Hutchison, με έδρα το Χονγκ Κονγκ, ανακοίνωσε τον Μάρτιο ότι προτίθεται να πουλήσει το σύνολο των συμμετοχών της σε 43 λιμάνια, σε Ευρώπη, Ασία, Μέση Ανατολή και Λατινική Αμερική, σε μια συναλλαγή που αποτιμάται μεταξύ 22,8 και 23 δισ. δολαρίων, συμπεριλαμβανομένου του χρέους. Στο πακέτο περιλαμβάνονται δύο λιμάνια στον Παναμά, τα Balboa και Cristobal, τα οποία βρίσκονται στις δύο πλευρές της Διώρυγας και αποτελούν κρίσιμους κόμβους για το παγκόσμιο εμπόριο. Η Διώρυγα του Παναμά διαχειρίζεται περίπου το 5% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου, γεγονός που καθιστά τα λιμάνια της στρατηγικά σημαντικά για τις αλυσίδες εφοδιασμού. Στη συμφωνία περιλαμβάνονται επίσης μεγάλα ευρωπαϊκά λιμάνια, όπως το Ρότερνταμ, ένα από τα μεγαλύτερα της Ευρώπης, καθώς και το Thamesport στο Ηνωμένο Βασίλειο, μαζί με υποδομές σε Σιγκαπούρη, Ταϊλάνδη, Μέση Ανατολή και Μεσόγειο. Η αγορά υποδέχθηκε θετικά την ανακοίνωση της συμφωνίας, με τη μετοχή της CK Hutchison να καταγράφει άνοδο περίπου 33% μέσα σε δύο ημέρες.

Η Cosco αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού
Αν και η Cosco δεν συμμετείχε αρχικά στη συμφωνία, το Πεκίνο απαίτησε η συναλλαγή να περάσει από την κινεζική διαδικασία ελέγχου συγκεντρώσεων, παρά το γεγονός ότι δεν εμπλέκονται περιουσιακά στοιχεία εντός ηπειρωτικής Κίνας. Η απαίτηση αυτή ερμηνεύτηκε από αναλυτές ως προσπάθεια άσκησης πίεσης προς τους δυτικούς επενδυτές, με στόχο να διασφαλιστεί ότι η Κίνα δεν θα βρεθεί εκτός ενός τόσο σημαντικού παγκόσμιου δικτύου λιμένων. Για να εξασφαλιστεί η έγκριση των κινεζικών αρχών, η Cosco προσκλήθηκε το καλοκαίρι να συμμετάσχει στο consortium. Στις πρώτες συζητήσεις εξετάστηκε το ενδεχόμενο να της παραχωρηθεί ποσοστό μεταξύ 20% και 30% στα 41 διεθνή λιμάνια, εξαιρουμένων των δύο του Παναμά, τα οποία η Ουάσιγκτον θεωρεί ιδιαίτερα ευαίσθητα γεωπολιτικά. Ωστόσο, σύμφωνα με πηγές που επικαλούνται οι Financial Times και η Wall Street Journal, η Cosco ζήτησε στη συνέχεια πλειοψηφικό μερίδιο στο νέο σχήμα, αιφνιδιάζοντας BlackRock και MSC και προκαλώντας σοβαρή κρίση στις διαπραγματεύσεις. Δεν είναι σαφές εάν η απαίτηση αυτή αποτελεί διαπραγματευτική τακτική ή εντολή από το Πεκίνο, ωστόσο έχει ήδη ανατρέψει πλήρως την ισορροπία της συμφωνίας.

Η γεωπολιτική διάσταση και ο ρόλος των ΗΠΑ
Η συμφωνία είχε χαιρετιστεί από τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε δηλώσει ότι η Ουάσιγκτον πρέπει να ανακτήσει τον έλεγχο της Διώρυγας του Παναμά, κατηγορώντας την Κίνα για αυξανόμενη επιρροή στην περιοχή. Το Πεκίνο, αντίθετα, εξέφρασε έντονη δυσαρέσκεια, θεωρώντας ότι η συμφωνία απειλεί τα εθνικά του συμφέροντα. Η Cosco, που ήδη ελέγχει ή συμμετέχει σε περισσότερα από 50 λιμάνια παγκοσμίως, μεταξύ των οποίων και ο Πειραιάς, αποτελεί βασικό εργαλείο της κινεζικής στρατηγικής Belt and Road. Η απόκτηση πλειοψηφίας σε ένα παγκόσμιο δίκτυο 43 λιμανιών θα ενίσχυε σημαντικά τη γεωπολιτική επιρροή της Κίνας και θα περιόριζε την αμερικανική επιρροή σε κρίσιμες θαλάσσιες οδούς.

Οι επιπτώσεις στην παγκόσμια ναυτιλία και στην Ελλάδα
Η πιθανή κατάρρευση της συμφωνίας θα αφήσει μετέωρη την ιδιοκτησιακή δομή λιμανιών που εξυπηρετούν εκατοντάδες δρομολόγια και εκατομμύρια εμπορευματοκιβώτια ετησίως. Σε μια περίοδο όπου η ναυτιλία ήδη δοκιμάζεται από τις επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα, την κλιματική κρίση που μειώνει τη χωρητικότητα της Διώρυγας του Παναμά και τις αυξανόμενες εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, η αβεβαιότητα γύρω από 43 λιμάνια σε τρεις ηπείρους δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για τις αλυσίδες εφοδιασμού. Για την ελληνική ναυτιλία, που παραμένει η μεγαλύτερη στον κόσμο σε χωρητικότητα, η σταθερότητα σε κόμβους όπως ο Παναμάς, το Ρότερνταμ και η Νοτιοανατολική Ασία είναι κρίσιμη. Τυχόν αλλαγές σε χρεώσεις, προτεραιότητες εξυπηρέτησης ή επενδύσεις σε υποδομές επηρεάζουν άμεσα το κόστος και την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών εταιρειών.

Το μέλλον της συμφωνίας
Οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται, αλλά πηγές αναφέρουν ότι η τελική έκβαση ίσως εξαρτηθεί από την πορεία των σινοαμερικανικών σχέσεων έως το 2026. Εάν η Cosco επιμείνει στον έλεγχο, το πιθανότερο είναι ότι BlackRock και MSC θα αποχωρήσουν. Εάν υπάρξει συμβιβασμός, η συμφωνία θα προχωρήσει, αλλά με εντελώς διαφορετική ισορροπία ισχύος από αυτήν που είχε αρχικά σχεδιαστεί.

Πηγή φωτογραφίας 1: britannica.com
Πηγή φωτογραφίας 2: bloomberg.com
Πηγή φωτογραφίας 3: dailymail.co.uk