Ο θάνατος του 39χρονου Κώστα Τσαλικίδη, στελέχους της Vodafone και υπεύθυνου σχεδιασμού του δικτύου, τον Μάρτιο του 2005, παραμένει μία από τις πιο αινιγματικές και πολυσυζητημένες υποθέσεις της σύγχρονης Ελλάδας. Η υπόθεση συνδέθηκε άμεσα με το μεγάλο σκάνδαλο των τηλεφωνικών υποκλοπών που αποκαλύφθηκε το 2006 και συγκλόνισε την πολιτική ζωή της χώρας.

Παρότι αρχικά χαρακτηρίστηκε «αυτοκτονία», η οικογένεια δεν αποδέχθηκε ποτέ αυτό το συμπέρασμα. Μετά από πολυετή αγώνα, η ελληνική Δικαιοσύνη αναγνώρισε ότι ο θάνατος δεν μπορεί να θεωρηθεί αυτοκτονία και άσκησε δίωξη για ανθρωποκτονία κατ’ αγνώστων, ενώ το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο καταδίκασε την Ελλάδα για πλημμελή διερεύνηση.

Το ιστορικό των υποκλοπών (10 Αυγούστου 2004 – 8 Μαρτίου 2005)
Σύμφωνα με τα επίσημα πορίσματα, άγνωστοι εγκατέστησαν στο δίκτυο της Vodafone ένα εξαιρετικά εξελιγμένο κακόβουλο λογισμικό, το οποίο αξιοποιούσε την υποδομή του συστήματος νόμιμων συνακροάσεων. Το λογισμικό αυτό επέτρεπε την παρακολούθηση περίπου 100–106 τηλεφώνων υψηλόβαθμων κυβερνητικών στελεχών, υπουργών, στρατιωτικών, στελεχών της ΕΥΠ και του ίδιου του τότε πρωθυπουργού.

Η περίοδος λειτουργίας του συστήματος υποκλοπών έχει προσδιοριστεί από τις 10 Αυγούστου 2004 έως τις 8 Μαρτίου 2005, συμπεριλαμβάνοντας την περίοδο των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας. Η τεχνολογική πολυπλοκότητα του λογισμικού ενίσχυσε τις υποψίες ότι οι δράστες διέθεταν υψηλή τεχνογνωσία και πρόσβαση σε εξειδικευμένα εργαλεία παρακολούθησης.

Τα “14 καρτοκινητά-σκιές” γύρω από την αμερικανική πρεσβεία
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα της τεχνικής έρευνας ήταν η ύπαρξη 14 καρτοκινητών τηλεφώνων, τα οποία λειτουργούσαν ως «σκιές» — συσκευές που λάμβαναν τις υποκλαπείσες συνομιλίες.

Τα κινητά αυτά εξέπεμπαν από την περιοχή γύρω από την αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα. Το εύρημα καταγράφηκε στα πορίσματα, χωρίς όμως να υπάρξει επίσημη απόδοση ευθύνης σε συγκεκριμένη υπηρεσία ή χώρα.

Η σύσκεψη της 8ης Μαρτίου 2005 — η τελευταία ημέρα του Τσαλικίδη στη δουλειά
Την παραμονή του θανάτου του, ο Κώστας Τσαλικίδης συμμετείχε σε κλειστή σύσκεψη στα κεντρικά της Vodafone, παρουσία υψηλόβαθμων στελεχών. Το θέμα της σύσκεψης ήταν η ανακάλυψη του παράνομου λογισμικού.

Δεν κρατήθηκαν πρακτικά και το περιεχόμενο της συζήτησης παραμένει άγνωστο.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής, ο Τσαλικίδης φέρεται να είχε εκφράσει έντονη ανησυχία για τις τεχνικές ανωμαλίες που είχε εντοπίσει στο δίκτυο και να είχε ενημερώσει τον τότε διευθύνοντα σύμβουλο Γιώργο Κορωνιά.

Η καταστροφή κρίσιμων αρχείων και η αφαίρεση του λογισμικού
Την ίδια ημέρα, ο διευθύνων σύμβουλος της Vodafone έδωσε εντολή να αφαιρεθεί το κακόβουλο λογισμικό. Η ενέργεια αυτή είχε ως αποτέλεσμα την καταστροφή των αρχείων πρόσβασης στο τηλεφωνικό κέντρο, τα οποία θα μπορούσαν να αποκαλύψουν τους «visitors» — δηλαδή τους χρήστες που είχαν εγκαταστήσει ή χειριστεί το σύστημα υποκλοπών.

Τα πορίσματα της ΑΔΑΕ και της Δικαιοσύνης αναφέρουν ότι το λογισμικό απαιτούσε εξαιρετικά υψηλή τεχνογνωσία, την οποία διαθέτουν ελάχιστες υπηρεσίες διεθνώς.

Το laptop που δεν παραδόθηκε ποτέ στην οικογένεια
Το laptop του Τσαλικίδη κατασχέθηκε από τις αρχές αμέσως μετά τον θάνατό του. Η οικογένεια έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι δεν έλαβε ποτέ επίσημο πόρισμα για το περιεχόμενό του, ούτε αντίγραφο των δεδομένων του.

Το γεγονός αυτό παραμένει ένα από τα πιο σκοτεινά σημεία της υπόθεσης.

Η αιφνίδια παραίτηση του υφυπουργού Δημόσιας Τάξης (2006)
Το 2006, λίγο μετά την αποκάλυψη του σκανδάλου των υποκλοπών, ο υφυπουργός Δημόσιας Τάξης Χρήστος Μαρκογιαννάκης υπέβαλε αιφνιδίως την παραίτησή του.

Δεν υπήρξε επίσημη σύνδεση της παραίτησης με την υπόθεση, αλλά η χρονική σύμπτωση έχει σχολιαστεί ευρέως στον Τύπο.

Το σκηνικό στον τόπο του θανάτου — όσα γράφτηκαν στον Τύπο
Σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής, η μητέρα του Κώστα Τσαλικίδη ήταν το πρώτο πρόσωπο που αντίκρισε το σώμα του γιου της στο μπάνιο του διαμερίσματος στον Κολωνό.

Ο Τσαλικίδης βρέθηκε απαγχονισμένος με ένα σκοινί δεμένο σε σωλήνα. Η μητέρα του, σε κατάσταση σοκ, ειδοποίησε αμέσως τον αδελφό του.

Ο αδελφός του θύματος, σύμφωνα με όσα είχαν γραφτεί τότε στον Τύπο, φέρεται να έκοψε το σκοινί για να κατεβάσει το σώμα του Κώστα.

Το σημείο αυτό αποτέλεσε αντικείμενο συζητήσεων, καθώς συνδέθηκε με την αξιολόγηση των αρχικών ιατροδικαστικών ευρημάτων.

Η εκταφή, η ανεξάρτητη ιατροδικαστική εξέταση και το πόρισμα που ανέτρεψε τα δεδομένα
Οκτώ χρόνια μετά τον θάνατο του Κώστα Τσαλικίδη, η οικογένεια, αρνούμενη να αποδεχθεί την εκδοχή της αυτοκτονίας, προχώρησε σε εκταφή της σορού, με σκοπό τη διενέργεια νέας, ανεξάρτητης ιατροδικαστικής εξέτασης.

Η εκταφή πραγματοποιήθηκε παρουσία στελεχών του Τμήματος Ανθρωποκτονιών, τεχνικών συμβούλων και ειδικών που είχε ορίσει η οικογένεια. Από τα ευρήματα συλλέχθηκαν δείγματα τα οποία στάλθηκαν για εξειδικευμένες αναλύσεις.

Ο Βρετανός καθηγητής Ιατροδικαστικής Stephen Karch
Η οικογένεια ανέθεσε την επανεξέταση των ευρημάτων στον διεθνούς κύρους Βρετανό καθηγητή ιατροδικαστικής Stephen Karch, έναν από τους πλέον αναγνωρισμένους ειδικούς παγκοσμίως σε περιπτώσεις αμφισβητούμενων θανάτων.

Ο Karch συνέταξε μία εκτενή ιατροδικαστική έκθεση, η οποία αντικρούει ευθέως τα συμπεράσματα των Ελλήνων ιατροδικαστών.

Το κρίσιμο σημείο: οι Έλληνες ιατροδικαστές δεν είχαν παρευρεθεί ποτέ στον τόπο του θανάτου
Ένα από τα σοβαρότερα ζητήματα που ανέδειξε η οικογένεια ήταν ότι κανένας από τους Έλληνες ιατροδικαστές που υπέγραψαν την αρχική έκθεση δεν είχε παρευρεθεί στον τόπο του θανάτου.

Η αυτοψία χώρου είχε γίνει από αστυνομικούς, όχι από ιατροδικαστή — μια διαδικαστική παράλειψη που θεωρείται κρίσιμη σε υποθέσεις αιφνίδιου θανάτου.

Τα συμπεράσματα του Karch
Η ανεξάρτητη έκθεση κατέληγε ότι:

• Δεν υπήρχαν τα χαρακτηριστικά σημεία απαγχονισμού που θα ανέμενε κανείς σε περίπτωση αυτοκτονίας.
• Τα ευρήματα ήταν ασύμβατα με θάνατο από αυτοκτονικό απαγχονισμό.
• Ο θάνατος πιθανότατα είχε επέλθει πριν από την ανάρτηση του σώματος.
• Η θέση του σώματος και τα σημάδια στον λαιμό δεν ταίριαζαν με αυτοκτονική συμπεριφορά.

Η έκθεση αυτή αποτέλεσε καθοριστικό στοιχείο στην αναζωπύρωση της υπόθεσης και στην απόφαση της Δικαιοσύνης να επανεξετάσει τον φάκελο.

Η οικογένεια που δεν σταμάτησε ποτέ και η δικαίωση
Η οικογένεια Τσαλικίδη δεν αποδέχθηκε ποτέ την εκδοχή της αυτοκτονίας. Με επιμονή, προσέφυγε σε πραγματογνώμονες, δικαστήρια και τελικά στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Το ΕΔΔΑ καταδίκασε το ελληνικό κράτος για πλημμελή διερεύνηση της υπόθεσης και επιδίκασε αποζημίωση περίπου 53.000 ευρώ στην οικογένεια.

Το 2019, η Εισαγγελία Πρωτοδικών άσκησε δίωξη για ανθρωποκτονία από πρόθεση κατ’ αγνώστων, αναγνωρίζοντας ότι ο θάνατος δεν μπορεί να θεωρηθεί αυτοκτονία.

Η υπόθεση Τσαλικίδη παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα άλυτα μυστήρια της χώρας. Συνδέεται επίσημα με το σκάνδαλο των υποκλοπών, περιλαμβάνει ανεξήγητες ενέργειες, χαμένα δεδομένα, αντιφάσεις και κρίσιμες παραλείψεις.

Η οικογένεια δικαιώθηκε ως προς το ότι ο θάνατος δεν ήταν αυτοκτονία. Οι δράστες, όμως, παραμένουν άγνωστοι.

Πηγή φωτογραφίας 1: athensmagazine.gr
Πηγή φωτογραφίας 2: athensmagazine.gr
Πηγή φωτογραφίας 3: protothema.gr
Πηγή φωτογραφίας 4: autochthonesellhnes.blogspot.com
Πηγή φωτογραφίας 5: irafina.gr