Σε μια από τις πιο κρίσιμες γεωπολιτικές εξελίξεις των τελευταίων ετών, το Ιράν προχώρησε στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, του σημαντικότερου θαλάσσιου περάσματος για τις παγκόσμιες ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Σύμφωνα με ηχητικά μηνύματα που μεταδόθηκαν μέσω VHF από το Ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), όλα τα πλοία που βρίσκονται στην περιοχή ενημερώθηκαν ότι «καμία διέλευση δεν επιτρέπεται». Η απόφαση αυτή ελήφθη εν μέσω κλιμακούμενης έντασης στη Μέση Ανατολή, μετά τα πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά ιρανικών στόχων, με την Τεχεράνη να περνά σε οριζόντια κλιμάκωση των στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Η κατάσταση στα Στενά – Στρατιωτική κινητοποίηση και ναυτικός αποκλεισμός
Η εικόνα που μεταδίδουν διεθνή πρακτορεία και ναυτιλιακές πλατφόρμες είναι αυτή μιας περιοχής σε πλήρη αναταραχή. Η κίνηση των δεξαμενόπλοιων έχει ουσιαστικά παγώσει, καθώς πολλά τάνκερ έχουν αναστρέψει πορεία ή έχουν αγκυροβολήσει σε ασφαλείς ζώνες βόρεια και νότια των Στενών. Ευρωπαϊκή ναυτική αποστολή επιβεβαιώνει ότι το πέρασμα θεωρείται κλειστό, ενώ μεγάλα πετρελαιοφόρα αποφεύγουν πλέον την περιοχή μετά τις προειδοποιήσεις του ιρανικού ναυτικού. Την ίδια στιγμή, έντονη κινητικότητα ταχύπλοων στρατιωτικών σκαφών των IRGC καταγράφεται σε όλο το μήκος του περάσματος, με τις δυνάμεις αυτές να επιτηρούν στενά τη ναυτιλιακή κίνηση και να ενισχύουν τον αποκλεισμό.

Γιατί τα Στενά του Ορμούζ είναι τόσο κρίσιμα
Με πλάτος μόλις 21 ναυτικά μίλια, τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν τον απόλυτο «λαιμό μπουκαλιού» για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια. Περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου διέρχονται καθημερινά από το σημείο, ποσότητα που αντιστοιχεί στο 20% της παγκόσμιας παραγωγής. Από το πέρασμα εξαρτώνται οι εξαγωγές της Σαουδικής Αραβίας, του Ιράκ, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του ίδιου του Ιράν. Η Τεχεράνη παράγει περίπου 3,2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως και εξάγει περίπου 1,6 εκατομμύρια, κυρίως προς την Κίνα, αξιοποιώντας συχνά έναν «σκιώδη στόλο» δεξαμενόπλοιων για να παρακάμπτει τις διεθνείς κυρώσεις. Η απειλή ότι θα κλείσει τα Στενά σε περίπτωση επίθεσης αποτελεί πάγια ρητορική του Ιράν εδώ και χρόνια — και πλέον υλοποιείται.

Αντίδραση της ελληνικής ναυτιλίας – Σε κατάσταση συναγερμού
Η Ελλάδα, ως η μεγαλύτερη ναυτιλιακή δύναμη στον κόσμο, βρίσκεται σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία από τις πλατφόρμες Windward AI και Lloyd’s List, περίπου 200 ελληνόκτητα πλοία βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή του Περσικού Κόλπου και του Κόλπου του Ομάν, γεγονός που καθιστά την ελληνική ναυτιλία ιδιαίτερα εκτεθειμένη στις εξελίξεις. Μόνο το τελευταίο 24ωρο, 68 ελληνόκτητα πλοία έχουν καταγραφεί να διασχίζουν ή να προσεγγίζουν τα Στενά του Ορμούζ, αποτυπώνοντας τη συνεχή παρουσία του ελληνικού στόλου στο στρατηγικό πέρασμα παρά την αυξανόμενη ένταση.

Το Υπουργείο Ναυτιλίας έχει εκδώσει οδηγία προς τα πλοία υπό ελληνική σημαία να επιδείξουν τη μέγιστη επαγρύπνηση και να αποφεύγουν τον Περσικό Κόλπο, τον Κόλπο του Ομάν και τα Στενά του Ορμούζ. Το Κέντρο Επιχειρήσεων του Λιμενικού Σώματος βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με πλοία και εταιρείες, ενώ το Υπουργείο Μεταφορών του Κατάρ έχει συστήσει σε όλους τους πλοιοκτήτες να αναστείλουν προσωρινά τη ναυσιπλοΐα στην περιοχή για λόγους ασφαλείας.

Αλυσιδωτές επιπτώσεις στις αγορές ενέργειας
Η ανακοίνωση του Ιράν έχει ήδη προκαλέσει έντονη αναστάτωση στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Το Brent έκλεισε στα 72,87 δολάρια το βαρέλι, υψηλό επταμήνου, αντανακλώντας την αυξημένη γεωπολιτική ένταση. Αναλυτές προειδοποιούν ότι μια παρατεταμένη διακοπή της διέλευσης από τα Στενά θα μπορούσε να ωθήσει τις τιμές του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι. Σε περίπτωση ευρύτερου πολέμου, το αργό θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 90–100 δολάρια, με σημαντική αύξηση και στις τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ.

Η Κίνα, που απορροφά τη συντριπτική πλειονότητα των ιρανικών εξαγωγών, ενδέχεται να αναγκαστεί να στραφεί σε άλλους προμηθευτές, γεγονός που θα εντείνει περαιτέρω τις ανοδικές πιέσεις στις διεθνείς αγορές. Παράλληλα, η αβεβαιότητα γύρω από τις ενεργειακές ροές στη Μέση Ανατολή έχει επαναφέρει το γεωπολιτικό ρίσκο στο επίκεντρο των χρηματαγορών.

Διεθνείς αντιδράσεις και επόμενα βήματα
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν προειδοποιήσει τα πλοία να παραμένουν σε απόσταση τουλάχιστον 30 ναυτικών μιλίων από τις δυνάμεις τους στην περιοχή, ενώ ευρωπαϊκές χώρες καλούν τα πλοία τους να αποφύγουν τα Στενά. Με τις αγορές κλειστές το Σαββατοκύριακο, το βλέμμα στρέφεται στο άνοιγμα της Δευτέρας, όπου αναμένεται έντονη μεταβλητότητα. Το επόμενο 48ωρο θεωρείται καθοριστικό για το αν η κρίση θα αποκλιμακωθεί ή θα εξελιχθεί σε παρατεταμένη ενεργειακή αναταραχή, με τις επιπτώσεις να αγγίζουν από τη ναυτιλία και την ενέργεια μέχρι τη διεθνή οικονομική σταθερότητα.

Πηγή φωτογραφίας 1: newmoney.gr
Πηγή φωτογραφίας 2: newmoney.gr
Πηγή φωτογραφίας 3: mononews.gr