Ο στρατάρχης Χαλίφα Χαφτάρ, επικεφαλής του Λιβυκού Εθνικού Στρατού (LNA) στην ανατολική Λιβύη, φέρεται να έχει αποκτήσει προηγμένα κινεζικά και τουρκικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη, παρά το εμπάργκο όπλων του ΟΗΕ που παραμένει σε ισχύ από το 2011. Η αποκάλυψη προκύπτει από ανάλυση εμπορικών δορυφορικών εικόνων και εκτιμήσεις ειδικών σε οπλικά συστήματα, οι οποίες δείχνουν ότι νέα UAV έχουν εγκατασταθεί στην αεροπορική βάση Αλ Χαντίμ, περίπου 100 χιλιόμετρα ανατολικά της Βεγγάζης.

Δορυφορικές εικόνες αποκαλύπτουν νέα UAV στην Αλ Χαντίμ
Οι εικόνες καταγράφουν τουλάχιστον τρία drones να βρίσκονται στη βάση μεταξύ Απριλίου και Δεκεμβρίου, ενώ εξοπλισμός ελέγχου εδάφους παραμένει ορατός και μέσα στο 2026, υποδηλώνοντας ότι τα συστήματα είναι ενεργά. Σύμφωνα με ειδικούς που εξέτασαν το υλικό, ένα από τα UAV ταυτοποιείται πιθανότατα ως κινεζικό Feilong‑1, ένα προηγμένο drone επιτήρησης και κρούσης, ενώ τα υπόλοιπα δύο φαίνεται να είναι τουρκικής κατασκευής Bayraktar TB2, τα οποία έχουν χρησιμοποιηθεί εκτενώς σε προηγούμενες συγκρούσεις στη Λιβύη.

Ο ρόλος των drones στον εμφύλιο και η εξωτερική εμπλοκή
Κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου 2014–2020, τα drones διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στις επιχειρήσεις των αντιμαχόμενων πλευρών. Ο LNA του Χαφτάρ είχε επιχειρήσει να ανατρέψει την αναγνωρισμένη από τον ΟΗΕ κυβέρνηση στην Τρίπολη, με τη σύγκρουση να προσελκύει σημαντική εξωτερική εμπλοκή. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Αίγυπτος και η Ρωσία είχαν παράσχει υποστήριξη στον Χαφτάρ, ενώ η Τουρκία είχε ενισχύσει την κυβέρνηση της Τρίπολης με drones TB2 και συστήματα αεράμυνας. Η Κίνα είχε διατηρήσει ουδέτερη δημόσια στάση, αν και κινεζικά UAV είχαν χρησιμοποιηθεί στο πεδίο.

Το εμπάργκο του ΟΗΕ και τα αναπάντητα ερωτήματα για την προμήθεια
Το εμπάργκο όπλων του ΟΗΕ, που επιβλήθηκε μετά την ανατροπή του Μουαμάρ Καντάφι το 2011, απαιτεί έγκριση του Συμβουλίου Ασφαλείας για κάθε μεταφορά οπλικών συστημάτων στη Λιβύη. Ωστόσο, πρόσφατο ψήφισμα του ΟΗΕ εξέφρασε «σοβαρή ανησυχία» για τις συνεχιζόμενες παραβιάσεις. Μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει γνωστό ποιος προμήθευσε τα νέα drones στον LNA, ούτε εάν ζητήθηκαν εξαιρέσεις από το εμπάργκο. Ο LNA, οι κυβερνήσεις της Κίνας και της Τουρκίας, καθώς και οι κατασκευάστριες εταιρείες των UAV, δεν απάντησαν σε σχετικά ερωτήματα.

Διχασμένη Λιβύη και κούρσα επανεξοπλισμού
Παρά την κατάπαυση του πυρός του 2020, η Λιβύη παραμένει διχασμένη ανάμεσα στην ανατολική διοίκηση του Χαφτάρ και την κυβέρνηση της Τρίπολης υπό τον Αμπντουλχαμίντ Ντμπέιμπα. Αναλυτές και ερευνητές του ΟΗΕ επισημαίνουν ότι και οι δύο πλευρές επιδιώκουν να ενισχύσουν την αεροπορική τους ισχύ. Τον Δεκέμβριο, ο LNA υπέγραψε συμφωνία με το Πακιστάν για την προμήθεια στρατιωτικού εξοπλισμού αξίας έως 4 δισ. δολαρίων, συμπεριλαμβανομένων μαχητικών JF‑17 που έχουν αναπτυχθεί από κοινού με την Κίνα. Πακιστανοί αξιωματούχοι υποστήριξαν ότι η συμφωνία δεν παραβιάζει το εμπάργκο, χωρίς να υπάρχει επίσημη τοποθέτηση από τα αρμόδια όργανα του ΟΗΕ.

Η πιθανή απόκτηση των Feilong‑1 και Bayraktar TB2 θα ενίσχυε σημαντικά τις επιχειρησιακές δυνατότητες του LNA, ιδιαίτερα μετά την αποχώρηση των κινεζικών Wing Loong II από την Αλ Χαντίμ το 2020. Τα ΗΑΕ είχαν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη των Wing Loong II στη Λιβύη, αν και το Αμπού Ντάμπι έχει αρνηθεί ότι παρέχει στρατιωτική υποστήριξη στον Χαφτάρ.

Νέες υποδομές και ενδείξεις επιχειρησιακής χρήσης
Παράλληλα, οι σχέσεις Τουρκίας–Χαφτάρ έχουν βελτιωθεί τα τελευταία χρόνια, καθώς η Άγκυρα επιδιώκει να διασφαλίσει τα οικονομικά και ενεργειακά της συμφέροντα στη Λιβύη. Ο επικεφαλής της τουρκικής υπηρεσίας πληροφοριών, Ιμπραήμ Καλίν, συναντήθηκε με τον Χαφτάρ και τον γιο του, Σαντάμ, στη Βεγγάζη, ενώ ο Σαντάμ Χαφτάρ πραγματοποίησε πολλαπλές επισκέψεις στην Άγκυρα για συνομιλίες με ανώτερους Τούρκους αξιωματούχους. Δεν έχει διευκρινιστεί εάν οι συζητήσεις περιελάμβαναν θέματα προμήθειας UAV.

Δορυφορικές εικόνες καταγράφουν επίσης την παρουσία ενός νέου τύπου drone στην Αλ Χαντίμ μεταξύ Απριλίου και Ιουλίου, το οποίο εμφανίζεται τόσο σε χώρο στάθμευσης όσο και στον διάδρομο προσγείωσης, υποδηλώνοντας επιχειρησιακή χρήση. Οι διαστάσεις του παραπέμπουν σε Wing Loong II, αλλά ο σχεδιασμός των πτερύγων το καθιστά πιθανότερο να είναι Feilong‑1. Η κατασκευή νέου καταφυγίου στη βάση τον Νοέμβριο ενδέχεται να εξηγεί την απουσία του από μεταγενέστερες εικόνες, ενώ κοντά στην πίστα εντοπίστηκε όχημα με δορυφορικό εξοπλισμό που πιθανότατα χρησιμοποιείται για τον έλεγχο των UAV.

Σύμφωνα με διεθνείς έρευνες επιβολής κυρώσεων, ο Χαφτάρ έχει επιχειρήσει επανειλημμένα να αποκτήσει κινεζικά στρατιωτικά drones τα τελευταία χρόνια, με κινεζικά UAV να εμπλέκονται σε δύο φερόμενες απόπειρες λαθρεμπορίου στρατιωτικού εξοπλισμού προς την ανατολική Λιβύη από το 2019.

Η ενίσχυση του οπλοστασίου του LNA με νέα drones αναμένεται να επηρεάσει την ισορροπία ισχύος στη Λιβύη, ενισχύοντας τη θέση του Χαφτάρ τόσο στο εσωτερικό όσο και στις διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό ενιαίας κυβέρνησης, σε μια περίοδο όπου η χώρα παραμένει πολιτικά κατακερματισμένη και το εμπάργκο όπλων συνεχίζει να αμφισβητείται στην πράξη.

Πηγή φωτογραφίας 1: thenationalnews.com
Πηγή φωτογραφίας 2: middleeasteye.net
Πηγή φωτογραφίας 3: naftemporiki.gr