Η Κίνα έκλεισε το 2025 με το μεγαλύτερο εμπορικό πλεόνασμα στην ιστορία της –και, όπως επισημαίνουν αναλυτές, ένα από τα μεγαλύτερα που έχουν καταγραφεί ποτέ παγκοσμίως– φτάνοντας τα 1,19 τρισ. δολάρια. Πρόκειται για την πρώτη φορά που το ετήσιο πλεόνασμα της δεύτερης μεγαλύτερης οικονομίας του κόσμου ξεπερνά το όριο του 1 τρισ., αφήνοντας πίσω το προηγούμενο ρεκόρ του 2024, όταν είχε διαμορφωθεί λίγο κάτω από τα 1 τρισ. δολάρια.

Ρεκόρ παρά τον «παράγοντα Τραμπ»
Οι δασμοί και η επιθετική εμπορική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ, μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, στόχευαν ευθέως την κινεζική εξαγωγική μηχανή. Ωστόσο, τα επίσημα τελωνειακά στοιχεία δείχνουν ότι η Κίνα όχι μόνο άντεξε την πίεση, αλλά κατέγραψε και «νέο ιστορικό υψηλό» στο εμπόριο της για το 2025, με συνολικές εξαγωγές γύρω στα 3,7–3,77 τρισ. δολάρια και εισαγωγές περίπου 2,58 τρισ. δολάρια.

Μέσα στο 2025, το μηνιαίο εμπορικό πλεόνασμα ξεπέρασε τα 100 δισ. δολάρια επτά φορές, επιβεβαιώνοντας ότι, παρά τη συρρίκνωση των συναλλαγών με τις ΗΠΑ, η συνολική εξαγωγική επίδοση της χώρας όχι μόνο δεν κατέρρευσε, αλλά ενισχύθηκε. Οι κινεζικές αρχές χαρακτήρισαν τα αποτελέσματα «εξαιρετικά» και «κερδισμένα με κόπο» σε ένα περιβάλλον αυξημένων γεωπολιτικών και εμπορικών κινδύνων.

Πτώση με ΗΠΑ, άνοδος σε Αφρική, ASEAN, Λατινική Αμερική και Ευρώπη
Οι συναλλαγές με τις ΗΠΑ υποχώρησαν αισθητά: οι εξαγωγές προς την αμερικανική αγορά μειώθηκαν κατά περίπου 20% σε όρους δολαρίου, ενώ οι εισαγωγές από τις ΗΠΑ έπεσαν κατά 14,6%. Ωστόσο, η απώλεια αυτή αντισταθμίστηκε από την εκρηκτική άνοδο των εξαγωγών προς άλλες περιοχές του πλανήτη.

Οι εξαγωγές προς την Αφρική αυξήθηκαν κατά 25,8%, προς τις χώρες της ASEAN κατά 13,4% και προς την Ευρωπαϊκή Ένωση κατά 8,4%, αποτυπώνοντας μια πιο «απλωμένη» γεωγραφία πελατών και τη στρατηγική του Πεκίνου να διαφοροποιήσει τους εμπορικούς του εταίρους. Παράλληλα, οι εξαγωγές σπάνιων γαιών έφτασαν στο υψηλότερο επίπεδο από το 2014, ακόμη και όταν το Πεκίνο περιόρισε τις αποστολές ορισμένων στοιχείων, κίνηση που ερμηνεύτηκε ως επίδειξη διαπραγματευτικής ισχύος απέναντι στην Ουάσινγκτον.

Η στρατηγική της διαφοροποίησης και η τεχνολογική αναβάθμιση
Η κινεζική ηγεσία ενθάρρυνε συστηματικά τις επιχειρήσεις να στραφούν πέρα από τη μεγαλύτερη καταναλωτική αγορά του κόσμου, επενδύοντας σε Νοτιοανατολική Ασία, Αφρική και Λατινική Αμερική. Η στροφή αυτή βοήθησε στην απορρόφηση των επιπτώσεων των αμερικανικών δασμών και των εντεινόμενων εμπορικών, τεχνολογικών και γεωπολιτικών τριβών με τις ΗΠΑ.

Παράλληλα, αυξήθηκαν οι εξαγωγές σε τομείς όπως οι πράσινες τεχνολογίες, προϊόντα που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη και η ρομποτική, ενισχύοντας την εικόνα μιας οικονομίας που ανεβαίνει στην τεχνολογική κλίμακα. Ο Φρεντ Νόιμαν, επικεφαλής οικονομολόγος για την Ασία στην HSBC, σημείωσε ότι «η κινεζική οικονομία παραμένει εξαιρετικά ανταγωνιστική», κάτι που αποδίδει τόσο στα κέρδη παραγωγικότητας και την αυξανόμενη τεχνολογική πολυπλοκότητα των Κινέζων κατασκευαστών, όσο και στην αδύναμη εγχώρια ζήτηση και την υπερβάλλουσα παραγωγική ικανότητα.

Αδύναμη εσωτερική ζήτηση, ισχυρό εξωτερικό πλεόνασμα
Πίσω από το τεράστιο πλεόνασμα κρύβεται και μια πιο σκοτεινή πλευρά: η αδύναμη εσωτερική ζήτηση. Η κινεζική οικονομία συνεχίζει να πιέζεται από την κρίση στην αγορά ακινήτων και την άνοδο του χρέους, γεγονός που κρατά τις επιχειρήσεις επιφυλακτικές στις επενδύσεις και τους καταναλωτές συγκρατημένους στις αγορές. Όταν η εγχώρια κατανάλωση μένει χαμηλά, μειώνεται και η ανάγκη για εισαγωγές, κάτι που ενισχύει μηχανικά το εμπορικό πλεόνασμα.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι εισαγωγές αυξήθηκαν μόλις κατά 0,5% σε ετήσια βάση, ένδειξη ότι η Κίνα αγόρασε σχετικά λίγα από το εξωτερικό σε σχέση με όσα πούλησε. Την ίδια στιγμή, ένα πιο αδύναμο γουάν, η μεγάλη προσφορά κινεζικών προϊόντων και ο πληθωρισμός σε δυτικές οικονομίες έκαναν τις κινεζικές εξαγωγές ακόμη πιο ανταγωνιστικές σε τιμές.

Στον Δεκέμβριο, οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 6,6% σε ετήσια βάση (έναντι 5,9% τον Νοέμβριο), ξεπερνώντας τις προβλέψεις των οικονομολόγων, ενώ οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 5,7%, επίσης πάνω από τις εκτιμήσεις. Όπως σημείωσε ο Ζανγκ Ζιγουέι της Pinpoint Asset Management, «η ισχυρή εξαγωγική επίδοση συμβάλλει στον μετριασμό της αδύναμης εγχώριας ζήτησης», κάτι που αφήνει περιθώριο στην κυβέρνηση να διατηρήσει αμετάβλητη τη μακροοικονομική της πολιτική τουλάχιστον για το πρώτο τρίμηνο.

Πλεόνασμα ίσο με το ΑΕΠ μιας μεγάλης οικονομίας
Το συνολικό εμπορικό πλεόνασμα για το 2025 ανήλθε σε 1,189–1,19 τρισ. δολάρια, ποσό αντίστοιχο με το ΑΕΠ μιας οικονομίας της πρώτης εικοσάδας παγκοσμίως, όπως η Σαουδική Αραβία, σύμφωνα με τα τελωνειακά στοιχεία. Το όριο του ενός τρισεκατομμυρίου ξεπεράστηκε για πρώτη φορά τον Νοέμβριο, σηματοδοτώντας ένα συμβολικό ορόσημο για την κινεζική οικονομία.

Ο υφυπουργός της Γενικής Διοίκησης Τελωνείων, Ουάνγκ Τζουν, τόνισε ότι «με πιο διαφοροποιημένους εμπορικούς εταίρους, η ικανότητα της Κίνας να αντέχει κινδύνους έχει ενισχυθεί σημαντικά». Τα στοιχεία δείχνουν ότι η Κίνα κερδίζει παγκόσμιο μερίδιο αγοράς, όχι μόνο μέσω άμεσων εξαγωγών, αλλά και μέσω δημιουργίας παραγωγικών μονάδων στο εξωτερικό, που εξασφαλίζουν χαμηλότερους δασμούς προς τις ΗΠΑ και την ΕΕ, ενώ επωφελείται και από τη διεθνή ζήτηση για φθηνότερα ηλεκτρονικά και τσιπ.

«Μικτή ευλογία» και αυξανόμενες διεθνείς αντιδράσεις
Παρότι το ρεκόρ πλεονάσματος στηρίζει την εγχώρια παραγωγή και δημιουργεί θέσεις εργασίας που συνδέονται με τις εξαγωγές, πολλοί αναλυτές μιλούν για μια «μικτή ευλογία» για το Πεκίνο. Από τη μία πλευρά, η εξαγωγική ισχύς λειτουργεί ως ανάχωμα στην κρίση ακινήτων και στη χαμηλή εσωτερική ζήτηση. Από την άλλη, αυξάνει την πιθανότητα για αυστηρότερους ελέγχους, δασμούς και πολιτικές αντιδράσεις σε αγορές που αισθάνονται ότι πιέζονται από φθηνά κινεζικά προϊόντα.

Η ανησυχία αυτή δεν περιορίζεται στις ΗΠΑ. Πολλές κυβερνήσεις θεωρούν ότι οι εγχώριες επιχειρήσεις τους δυσκολεύονται να ανταγωνιστούν τις τιμές και τους όγκους της Κίνας, ειδικά σε βιομηχανικά προϊόντα και τεχνολογικό εξοπλισμό. Ήδη, το Πεκίνο φαίνεται να αναγνωρίζει την ανάγκη να μετριάσει τις διεθνείς αντιδράσεις, περιορίζοντας ορισμένες βιομηχανικές επιδοτήσεις και καταργώντας πρόσφατα φορολογικές επιστροφές για τον κλάδο της ηλιακής ενέργειας.

Το ρεκόρ των 1,19 τρισ. δολαρίων είναι, ταυτόχρονα, απόδειξη ισχύος και προειδοποίηση: η Κίνα παραμένει ο κεντρικός κόμβος της παγκόσμιας βιομηχανικής παραγωγής, αλλά όσο το πλεόνασμα διογκώνεται, τόσο οξύνεται η συζήτηση για το αν το παγκόσμιο εμπορικό σύστημα μπορεί να αντέξει μια τόσο ασύμμετρη ισορροπία.

Πηγή φωτογραφίας 1: aljazeera.com
Πηγή φωτογραφίας 2: foxnews.com
Πηγή φωτογραφίας 3: capital.gr
Πηγή φωτογραφίας 4: lifo.gr