Τα κράτη‑μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έδωσαν την Παρασκευή την προσωρινή έγκρισή τους για την υπογραφή της μεγαλύτερης συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου που έχει συνάψει ποτέ η Ένωση με τις χώρες της Mercosur, ολοκληρώνοντας μια διαδικασία που διήρκεσε περισσότερο από 25 χρόνια. Η ψηφοφορία πραγματοποιήθηκε σε κλίμα έντονων πολιτικών πιέσεων και κοινωνικών αντιδράσεων, με τους Ευρωπαίους αγρότες να διαδηλώνουν σε Γαλλία, Βέλγιο και Πολωνία.

Η πολιτική διάσταση της συμφωνίας και το διεθνές περιβάλλον
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αλλά και χώρες όπως η Γερμανία και η Ισπανία, υποστηρίζουν ότι η συμφωνία αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής οικονομίας σε μια περίοδο που ο Ντόναλντ Τραμπ έχει υιοθετήσει πολιτικές που αναστατώνουν το παγκόσμιο εμπόριο. Η ΕΕ θεωρεί ότι η πρόσβαση σε κρίσιμα ορυκτά και η μείωση της εξάρτησης από την Κίνα αποτελούν στρατηγικά πλεονεκτήματα της συμφωνίας.

Αντίθετα, η Γαλλία —ο μεγαλύτερος παραγωγός γεωργικών προϊόντων στην ΕΕ— ηγείται του μετώπου των αντιπάλων, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία θα οδηγήσει σε αύξηση των εισαγωγών φθηνών τροφίμων, όπως βοείου κρέατος, πουλερικών και ζάχαρης, υπονομεύοντας τους Ευρωπαίους αγρότες. Η Γαλλίδα υπουργός Γεωργίας Annie Genevard δήλωσε ότι «η μάχη δεν έχει τελειώσει», δεσμευόμενη να αγωνιστεί για την απόρριψη της συμφωνίας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπου η ψηφοφορία αναμένεται να είναι οριακή.

Η στάση των κρατών‑μελών και η τελική έγκριση
Παρά τις αντιρρήσεις, τουλάχιστον 15 χώρες που αντιπροσωπεύουν το 65% του πληθυσμού της ΕΕ ψήφισαν υπέρ, αριθμός επαρκής για την έγκριση της συμφωνίας. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, συνολικά 21 χώρες υποστήριξαν τη συμφωνία, ενώ Αυστρία, Γαλλία, Ουγγαρία, Ιρλανδία και Πολωνία ψήφισαν κατά, με το Βέλγιο να απέχει.

Καθοριστικό ρόλο έπαιξε η Ιταλία, η οποία άλλαξε τη θέση της από «όχι» τον Δεκέμβριο σε «ναι» την Παρασκευή. Η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι εξήγησε ότι η Ιταλία εξασφάλισε σημαντικές εγγυήσεις για τον αγροτικό τομέα, όπως ενισχυμένους φυτοϋγειονομικούς ελέγχους, μηχανισμό προστασίας για ευαίσθητα προϊόντα, ταμείο αποζημιώσεων για περιπτώσεις ανισορροπίας στις συναλλαγές, καθώς και δέσμευση της Κομισιόν για πρόωρη διάθεση 45 δισ. ευρώ στην ΚΑΠ το 2028 αντί του 2031. Όπως δήλωσε, «η ισορροπία που έχει επιτευχθεί είναι βιώσιμη».

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς χαρακτήρισε την ψηφοφορία «ορόσημο», σημειώνοντας ότι «25 χρόνια διαπραγματεύσεων είναι πάρα πολλά» και ότι οι επόμενες συμφωνίες πρέπει να συνάπτονται ταχύτερα.

Οι πρωτεύουσες των κρατών‑μελών έχουν προθεσμία έως τις 5 μ.μ. ώρα Βρυξελλών για να επιβεβαιώσουν γραπτώς τις ψήφους τους. Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αναμένεται να μεταβεί στην Ασουνσιόν για την επίσημη υπογραφή της συμφωνίας με Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη.

Το περιεχόμενο της συμφωνίας και οι οικονομικές επιπτώσεις
Η συμφωνία καταργεί δασμούς ύψους 4 δισ. ευρώ στις ευρωπαϊκές εξαγωγές, καθιστώντας την τη μεγαλύτερη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου της ΕΕ. Οι χώρες της Mercosur διατηρούν σήμερα υψηλούς δασμούς, όπως 35% στα ανταλλακτικά αυτοκινήτων, 28% στα γαλακτοκομικά και 27% στα κρασιά. Η κατάργηση αυτών των δασμών αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά τις ευρωπαϊκές εξαγωγές.

Το εμπόριο αγαθών μεταξύ ΕΕ και Mercosur αναμένεται να φτάσει τα 111 δισ. ευρώ το 2024. Οι ευρωπαϊκές εξαγωγές κυριαρχούνται από μηχανήματα, χημικά και εξοπλισμό μεταφορών, ενώ οι εξαγωγές της Mercosur επικεντρώνονται σε γεωργικά προϊόντα, ορυκτά και χαρτοπολτό.

Για να αντιμετωπίσει τις ανησυχίες των αγροτών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει θεσπίσει διασφαλίσεις που επιτρέπουν την αναστολή εισαγωγών ευαίσθητων προϊόντων, έχει ενισχύσει τους ελέγχους για υπολείμματα φυτοφαρμάκων, έχει δημιουργήσει ταμείο κρίσης και έχει δεσμευτεί να μειώσει τους εισαγωγικούς δασμούς στα λιπάσματα.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα – Προστασία ΠΟΠ και νέες εξαγωγικές δυνατότητες
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 335 ελληνικές επιχειρήσεις εξάγουν ήδη στις χώρες της Mercosur, με το 79% να είναι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Περίπου 4.300 θέσεις εργασίας στην Ελλάδα εξαρτώνται από αυτές τις εξαγωγές, ενώ το συνολικό εμπόριο Ελλάδας–Mercosur ανέρχεται σε 2,6 δισ. ευρώ.

Οι ελληνικές εξαγωγές προς το μπλοκ φτάνουν τα 1,2 δισ. ευρώ, ενώ οι εισαγωγές ανέρχονται σε 396 εκατ. ευρώ. Το μερίδιο των αγροτικών προϊόντων στις ελληνικές εξαγωγές είναι σχετικά μικρό, μόλις 34 εκατ. ευρώ, ωστόσο η συμφωνία ανοίγει νέες δυνατότητες.

Τα βασικά ελληνικά προϊόντα, όπως η φέτα και το ελαιόλαδο, προστατεύονται πλήρως, ενώ δημιουργούνται νέοι εξαγωγικοί δρόμοι για τα ελληνικά κρασιά. Συνολικά, προστατεύονται 21 ελληνικά προϊόντα ΠΟΠ, μεταξύ των οποίων η Ελιά Καλαμάτας, η Κεφαλογραβιέρα, η Μαστίχα Χίου, ο Κρόκος Κοζάνης, η Ρετσίνα Αττικής, τα κρασιά Αμυνταίου, Μαντινείας, Νάουσας, Νεμέας, Σάμου και Σαντορίνης, καθώς και το Τσίπουρο.

Η συμφωνία προστατεύει συνολικά 344 ευρωπαϊκά προϊόντα τροφίμων και ποτών από απομιμήσεις. Σύμφωνα με την Κομισιόν, τα προϊόντα με Γεωγραφική Ένδειξη πωλούνται σε τιμές 2 έως 3 φορές υψηλότερες από τα αντίστοιχα μη προστατευμένα, γεγονός που αναμένεται να ενισχύσει την αξία των ελληνικών εξαγωγών.

Οι αντιδράσεις των αγροτών και οι πολιτικές προεκτάσεις
Παρά τα οφέλη, οι αγρότες σε όλη την Ευρώπη αντιδρούν έντονα. Στη Γαλλία και το Βέλγιο μπλόκαραν αυτοκινητόδρομους, ενώ στην Πολωνία πραγματοποίησαν πορείες διαμαρτυρίας. Τα γαλλικά ακροδεξιά και ακροαριστερά κόμματα ανακοίνωσαν ότι θα καταθέσουν πρόταση μομφής κατά της κυβέρνησης, ενώ περιβαλλοντικές οργανώσεις, όπως η Greenpeace, υποστηρίζουν ότι η συμφωνία θα ενθαρρύνει εισαγωγές προϊόντων από αποδασωμένες περιοχές του Αμαζονίου.

Η Γαλλία επιμένει ότι «η μάχη δεν τελείωσε», ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και αρκετοί ευρωβουλευτές εκτιμούν ότι η συμφωνία θα εγκριθεί τελικά από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, πιθανότατα τον Απρίλιο ή τον Μάιο.

Πηγή φωτογραφίας 1: koutipandoras.gr
Πηγή φωτογραφίας 2: tanea.gr
Πηγή φωτογραφίας 3: agronews.gr
Πηγή φωτογραφίας 4: newsbeast.gr