Οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη εκτινάχθηκαν έως και 25%, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη ημερήσια άνοδο από τον Αύγουστο του 2023, καθώς η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και ειδικά η κρίση στο Ιράν αναζωπύρωσαν τους φόβους για σοβαρή διαταραχή των παγκόσμιων ενεργειακών ροών. Η αγορά αντέδρασε έντονα στη σχεδόν πλήρη παύση της κυκλοφορίας δεξαμενόπλοιων στα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα του πλανήτη.

Τα ολλανδικά συμβόλαια TTF – σημείο αναφοράς για την ευρωπαϊκή αγορά – διαπραγματεύονταν το πρωί στο Άμστερνταμ 20% υψηλότερα, στα 38,44 €/MWh, ενώ ενδοσυνεδριακά η άνοδος άγγιξε το 25%. Παράλληλα, οι τιμές του πετρελαίου σημείωσαν ισχυρή άνοδο, καθώς οι επενδυτές προεξοφλούν παρατεταμένη ενεργειακή αστάθεια.

Το Στενό του Ορμούζ στο επίκεντρο της κρίσης
Η κρίσιμη θαλάσσια δίοδος, από την οποία διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών LNG, βρέθηκε ουσιαστικά εκτός λειτουργίας το Σαββατοκύριακο. Οι αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις κατά του Ιράν και η απάντηση της Τεχεράνης με πλήγματα σε χώρες του Κόλπου προκάλεσαν άμεση αναστάτωση στη ναυσιπλοΐα.

Δεξαμενόπλοια LNG που κατευθύνονταν προς Κατάρ και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα καθυστέρησαν ή αναθεώρησαν τα δρομολόγιά τους, ενώ το Κατάρ ανακοίνωσε προσωρινή αναστολή όλων των θαλάσσιων μεταφορών. Παρά τις δηλώσεις του Ιράν ότι δεν σκοπεύει να κλείσει το πέρασμα, οι ναυτιλιακές εταιρείες άρχισαν να αποφεύγουν τη διέλευση σχεδόν αμέσως μετά την έναρξη των συγκρούσεων.

Την ίδια στιγμή, το Ισραήλ ανέστειλε τη λειτουργία ορισμένων κοιτασμάτων φυσικού αερίου, οδηγώντας την Αίγυπτο – σημαντικό εισαγωγέα – να αναζητήσει επιπλέον φορτία LNG, γεγονός που εντείνει τον ανταγωνισμό για διαθέσιμες ποσότητες.

Η Ευρώπη στο πιο ευάλωτο σημείο της από το 2022
Η νέα κρίση έρχεται σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη παραμένει ιδιαίτερα εκτεθειμένη. Παρά το τέλος του χειμώνα, τα αποθέματα φυσικού αερίου βρίσκονται σε ασυνήθιστα χαμηλά επίπεδα, ενώ η ήπειρος χρειάζεται να εισαγάγει μεγάλους όγκους LNG το καλοκαίρι για να προετοιμαστεί για τον επόμενο χειμώνα.

Αναλυτές προειδοποιούν ότι μια παρατεταμένη διακοπή στη ναυσιπλοΐα του Ορμούζ θα μπορούσε να προκαλέσει υπερδιπλασιασμό των τιμών στην Ευρώπη. Η Goldman Sachs εκτιμά ότι ακόμη και ένας μήνας διακοπής θα αρκούσε για να πυροδοτήσει νέο ενεργειακό σοκ, αντίστοιχο με εκείνο που ακολούθησε την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Ο Arne Lohmann Rasmussen της Global Risk Management σημειώνει ότι η ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου είναι «ακόμη πιο ευαίσθητη» στο de facto κλείσιμο του Ορμούζ από ό,τι η αγορά πετρελαίου, ενώ ο Tom Marzec-Manser της Wood Mackenzie τονίζει ότι «όσο περισσότερο παραμείνει κλειστό το στενό, τόσο υψηλότερες θα είναι οι τιμές».

Πιθανές συνέπειες για την ευρωπαϊκή οικονομία
Η απότομη άνοδος των τιμών του φυσικού αερίου δημιουργεί νέες πιέσεις στους ενεργοβόρους βιομηχανικούς κλάδους της Ευρώπης, καθώς το αυξημένο κόστος ενέργειας επηρεάζει άμεσα την παραγωγή και τη λειτουργία επιχειρήσεων σε τομείς όπως η χημική βιομηχανία, τα μέταλλα και η βαριά μεταποίηση. Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο όπου πολλές εταιρείες προσπαθούν να ανακάμψουν από τις επιπτώσεις της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης.

Παράλληλα, η άνοδος των τιμών ενδέχεται να επιβαρύνει τους λογαριασμούς ενέργειας των νοικοκυριών, ιδιαίτερα ενόψει του επόμενου χειμώνα. Η αύξηση του κόστους θέρμανσης και ηλεκτρισμού μπορεί να περιορίσει το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών, σε μια συγκυρία όπου η οικονομική δραστηριότητα παραμένει εύθραυστη σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.

Η αναπλήρωση των αποθεμάτων φυσικού αερίου αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης. Η αναστάτωση στη Μέση Ανατολή και οι καθυστερήσεις στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ ενδέχεται να δυσκολέψουν την προμήθεια LNG τους καλοκαιρινούς μήνες, αυξάνοντας τον ανταγωνισμό με τις ασιατικές αγορές και ενισχύοντας τις ανοδικές πιέσεις στις τιμές.

Η νέα άνοδος του ενεργειακού κόστους μπορεί επίσης να επηρεάσει τον πληθωρισμό στην Ευρωζώνη. Η αύξηση των τιμών ενέργειας αποτελεί παράγοντα που μπορεί να καθυστερήσει την αποκλιμάκωση των τιμών και να επηρεάσει τις αποφάσεις νομισματικής πολιτικής, σε μια περίοδο όπου οι αγορές αναμένουν ενδεχόμενες κινήσεις χαλάρωσης από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.