Η πρόσφατη δημόσια τοποθέτηση της πρέσβειρας των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκίλφοιλ, αναφορικά με το λιμάνι του Πειραιά, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και άνοιξε νέο κύκλο διπλωματικών διεργασιών. Οι δηλώσεις της, που αφορούσαν την κινεζική παρουσία και τον ρόλο της COSCO στον Οργανισμό Λιμένος Πειραιώς, έφεραν στο προσκήνιο το παρασκήνιο της αντιπαράθεσης ΗΠΑ–Κίνας για τον έλεγχο κρίσιμων υποδομών στην Ελλάδα. Η κινεζική πλευρά απάντησε με αιχμηρή ανακοίνωση, ενώ η ελληνική κυβέρνηση και η αντιπολίτευση τοποθετήθηκαν με διαφορετικές προσεγγίσεις απέναντι στις αμερικανικές επισημάνσεις. Το ζήτημα επανέφερε στο δημόσιο διάλογο το ιστορικό της κινεζικής επένδυσης στον Πειραιά, τους γεωστρατηγικούς λόγους που καθιστούν το λιμάνι πεδίο διεθνούς ανταγωνισμού, καθώς και τις πιθανές επιπτώσεις στις ελληνοαμερικανικές και ελληνοκινεζικές σχέσεις.

Οι δηλώσεις που προκάλεσαν αντιδράσεις
Η Κίμπερλι Γκίλφοιλ, σε δημόσια παρέμβασή της, χαρακτήρισε την κινεζική παρουσία στο λιμάνι του Πειραιά ως «επιβλαβή» και έκανε λόγο για «σοβαρή ανάμειξη στα εσωτερικά της Ελλάδας». Υπογράμμισε ότι το λιμάνι θα πρέπει να λειτουργεί με πρότυπα συμβατά με δυτικά συστήματα ασφάλειας και διοίκησης, ώστε να περιοριστεί η κινεζική επιρροή. Οι δηλώσεις αυτές εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αμερικανικής ανησυχίας για την κινεζική διείσδυση σε ευρωπαϊκές υποδομές, με επίκεντρο την ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων και τον στρατηγικό έλεγχο κρίσιμων σημείων.

Η αντίδραση της Κίνας
Η κινεζική πρεσβεία στην Αθήνα αντέδρασε άμεσα και με ιδιαίτερα αιχμηρό τόνο, κάνοντας λόγο για «παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας» και «νοοτροπία ψυχρού πολέμου» από την αμερικανική πλευρά. Στην ανακοίνωση τονίστηκε ότι η παρουσία της COSCO στον Πειραιά αποτελεί καθαρά εμπορική συνεργασία που έχει ωφελήσει την Ελλάδα, με επενδύσεις σε υποδομές, δημιουργία θέσεων εργασίας και αύξηση της διακίνησης φορτίων. Παράλληλα, επισημάνθηκε ότι «το λιμάνι του Πειραιά ανήκει στον ελληνικό λαό» και ότι οποιαδήποτε αλλαγή στο καθεστώς του πρέπει να σέβεται το ελληνικό δίκαιο και τις υφιστάμενες συμφωνίες. Η COSCO υπερασπίστηκε την επιχειρησιακή της δραστηριότητα, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για εμπορική και όχι στρατιωτική ή κατασκοπική παρουσία.

Θέσεις της ελληνικής κυβέρνησης και αντιδράσεις
Η ελληνική κυβέρνηση επέλεξε να κρατήσει ισορροπίες, αναγνωρίζοντας αφενός τη σημασία της συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες σε ζητήματα ασφάλειας και επενδύσεων, αφετέρου την ανάγκη σεβασμού των συμβατικών υποχρεώσεων που έχουν υπογραφεί με την COSCO. Σε δημόσιες τοποθετήσεις κυβερνητικών στελεχών τονίστηκε ότι η Ελλάδα παραμένει προσηλωμένη στην προστασία της κυριαρχίας της και στη διασφάλιση της λειτουργίας του λιμανιού με βάση το εθνικό και ευρωπαϊκό πλαίσιο. Από την πλευρά της αντιπολίτευσης, εκφράστηκαν έντονες επικρίσεις, με αναφορές σε «αντιπαράθεση ΗΠΑ–Κίνας με κόστος για την Ελλάδα» και αιτήματα για σαφή στρατηγική διαχείρισης των κρίσιμων υποδομών, ώστε να αποφευχθούν εξωτερικές πιέσεις και να ενισχυθεί η διαφάνεια.

Ιστορικό της κινεζικής επένδυσης στον Πειραιά
Η κινεζική παρουσία στο λιμάνι του Πειραιά ξεκίνησε το 2008, όταν η COSCO απέκτησε δικαιώματα διαχείρισης προβλήτων εμπορευματοκιβωτίων. Το 2016, η εταιρεία προχώρησε στην απόκτηση του 67% του Οργανισμού Λιμένος Πειραιώς, εδραιώνοντας τον έλεγχο και ανακοινώνοντας ένα ευρύ επενδυτικό πλάνο για την ανάπτυξη υποδομών και τη δημιουργία ενός κόμβου logistics που θα συνδέει την Ασία με την Ευρώπη. Η επένδυση αυτή έχει αποτελέσει αντικείμενο συζητήσεων και αντιπαραθέσεων, καθώς συνδυάζει οικονομικά οφέλη με ανησυχίες για στρατηγική επιρροή.

Γεωστρατηγικοί λόγοι της αντιπαράθεσης
Το λιμάνι του Πειραιά αποτελεί πύλη εισόδου για εμπορεύματα από την Ασία προς την Ευρώπη και κρίσιμο κόμβο στην εφοδιαστική αλυσίδα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες εκφράζουν ανησυχία ότι η κινεζική παρουσία σε τέτοιες υποδομές μπορεί να οδηγήσει σε στρατηγικό έλεγχο και εξάρτηση, με επιπτώσεις στην ασφάλεια και στη διαχείριση δεδομένων. Στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, η συζήτηση για τον έλεγχο ξένων επενδύσεων σε κρίσιμες υποδομές εντάσσεται στη στρατηγική «de-risking» απέναντι στην Κίνα. Από την πλευρά της, η Κίνα υποστηρίζει ότι πρόκειται για εμπορική συνεργασία με αμοιβαία οφέλη, απορρίπτοντας τις κατηγορίες περί εργαλειοποίησης των υποδομών.

Δηλώσεις πρώην Πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή
Ο Κώστας Καραμανλής, μιλώντας σε εκδήλωση του Ελληνοκινεζικού Επιμελητηρίου, υπερασπίστηκε την επιλογή συνεργασίας με την Κίνα για το λιμάνι του Πειραιά. Τόνισε ότι η απόφαση της κυβέρνησής του το 2006 να προχωρήσει σε στρατηγική συμφωνία με την COSCO ήταν καθοριστική, καθώς εκείνη την περίοδο δεν υπήρχε ενδιαφέρον από άλλους διεθνείς επενδυτές. Υπογράμμισε ότι η επένδυση αυτή ενίσχυσε τη θέση της Ελλάδας στη Μεσόγειο, δημιούργησε νέες προοπτικές για τη ναυτιλία και το εμπόριο και απέφερε αμοιβαία οφέλη στις ελληνοκινεζικές σχέσεις. Με τον τρόπο αυτό έδωσε έμμεση απάντηση στις πρόσφατες δηλώσεις της αμερικανίδας πρέσβειρας Κίμπερλι Γκίλφοιλ, οι οποίες είχαν προκαλέσει αντιδράσεις.

Στην ίδια ομιλία, ο πρώην πρωθυπουργός επισήμανε ότι η σημερινή κινητικότητα γύρω από την ανάπτυξη ανταγωνιστικών λιμενικών υποδομών, όπως η αμερικανική δραστηριότητα στην Ελευσίνα, αποτελεί ένδειξη της επιτυχίας της επιλογής συνεργασίας με την Κίνα. Έστειλε μήνυμα προς την ελληνική κυβέρνηση να διαχειριστεί με προσοχή τις πιέσεις που ασκούνται από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τονίζοντας ότι η χώρα πρέπει να προστατεύσει τις συμφωνίες που έχουν ήδη υπογραφεί και να διατηρήσει ισορροπίες. Κατά τον Καραμανλή, η επένδυση της COSCO στον Πειραιά είναι μία από τις μεγαλύτερες που έχουν πραγματοποιηθεί στην Ελλάδα και η συνέχιση της συνεργασίας αποτελεί στρατηγικό πλεονέκτημα για την εθνική οικονομία και την γεωπολιτική θέση της χώρας.

Πηγή φωτογραφίας 1: nafs.gr
Πηγή φωτογραφίας 2: ieidiseis.gr
Πηγή φωτογραφίας 3: liberal.gr