Η νέα απογραφή του Δήμου Αθηναίων για την αστεγία, η οποία πραγματοποιήθηκε το διάστημα 20–27 Οκτωβρίου 2025 από το Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου και με τη συμμετοχή 150 εθελοντών του Συνδέσμου Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος και οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών, αποτυπώνει με σαφήνεια το μέγεθος και τη διάρκεια του φαινομένου στην πρωτεύουσα. Συνολικά καταγράφηκαν 681 άστεγοι, εκ των οποίων 384 εντοπίστηκαν στον δρόμο και 297 μέσω φορέων κοινωνικής υποστήριξης, ενώ δεν περιλαμβάνονται όσοι διαμένουν σε διαμερίσματα ή δομές υποστηριζόμενης διαβίωσης.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, οι άστεγοι στην Αθήνα είναι κατά κύριο λόγο άνδρες, σε ποσοστό 71%, ενώ οι γυναίκες αποτελούν το 29%. Η πλειονότητα είναι Έλληνες, με το ποσοστό να φτάνει το 69,9%, γεγονός που αναδεικνύει ότι η αστεγία πλήττει κυρίως τον εγχώριο πληθυσμό. Η ηλικιακή σύνθεση δείχνει ότι το φαινόμενο αφορά κυρίως μεσαίες και μεγαλύτερες ηλικίες, καθώς το 62% των καταγεγραμμένων είναι άνω των 50 ετών, ενώ οι νέοι κάτω των 30 ετών δεν ξεπερνούν το 8%. Παράλληλα, σχεδόν δύο στους τρεις ζουν μόνοι, χωρίς οικογενειακή ή συντροφική στήριξη, σε ποσοστό 65,8%.

Τα δεδομένα αναδεικνύουν ότι η αστεγία στην Αθήνα έχει σε πολλές περιπτώσεις μακρά διάρκεια. Περισσότεροι από τους μισούς βρίσκονται χωρίς αυτόνομη στέγη για διάστημα μεγαλύτερο των δύο ετών. Ένας στους τρεις, ποσοστό 31,6%, παραμένει άστεγος για πάνω από πέντε χρόνια, ενώ το 24,9% βρίσκεται σε αυτή την κατάσταση από δύο έως πέντε χρόνια. Η εικόνα αυτή καταδεικνύει ότι η αστεγία στην πρωτεύουσα έχει παγιωθεί ως χρόνιο κοινωνικό φαινόμενο, με πολλούς ανθρώπους να αδυνατούν να επανενταχθούν ακόμη και μετά από μακρά περίοδο.

Ως κυρίαρχη αιτία απώλειας στέγης αναδεικνύονται οι οικονομικοί λόγοι, με το ποσοστό να φτάνει το 72,2%. Η αδυναμία κάλυψης ενοικίου, η ανεργία, η απώλεια εισοδήματος και οι συσσωρευμένες οφειλές αποτελούν τους βασικούς παράγοντες που οδηγούν τους πολίτες στην αστεγία. Ακολουθούν ζητήματα υγείας και εξαρτήσεων, σε ποσοστό 37,9%, καθώς και οικογενειακά προβλήματα, σε ποσοστό 30,2%, επιβεβαιώνοντας ότι η αστεγία συνδέεται συχνά με πολλαπλές και αλληλένδετες κοινωνικές δυσκολίες. Την επιστημονική ευθύνη της έρευνας είχε ο καθηγητής Κώστας Δημουλάς, ενώ τα αποτελέσματα θα παρουσιαστούν στην εκδήλωση «Νέα δεδομένα για τους άστεγους στην Αθήνα», στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων, στο αμφιθέατρο «Αντώνης Τρίτσης».

Η Αντιδήμαρχος Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Μίνα Φούντζουλα, δήλωσε ότι «η αστεγία είναι ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα της Αθήνας» και τόνισε ότι «όταν ένας στους τρεις ανθρώπους παραμένει χωρίς στέγη για περισσότερα από πέντε χρόνια και επτά στους δέκα οδηγούνται σε αυτή την συνθήκη για οικονομικούς λόγους, είναι άμεσα αναγκαίο να διαμορφώσουμε πολιτικές που απαντούν στις πραγματικές ανάγκες των πιο ευάλωτων συμπολιτών μας, ώστε κανείς να μην μένει αόρατος».

Η Αντιδήμαρχος Ισότητας, Δημοτικών Ιατρείων και Παιδικής Προστασίας, Μαρία Στρατηγάκη, σημείωσε ότι η προσπάθεια καταγραφής «φέρνει στο φως σημαντικές πλευρές του ζητήματος της αστεγίας στην Αθήνα» και υπογράμμισε ότι «η συστηματική καταγραφή και η επιστημονική τεκμηρίωση του φαινομένου αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις για τον σχεδιασμό αποτελεσματικών κοινωνικών πολιτικών». Ευχαρίστησε το Πάντειο Πανεπιστήμιο, τα στελέχη του Δήμου, τους ερευνητές και τους εθελοντές που συνέβαλαν στην υλοποίηση του εγχειρήματος.

Η έρευνα εντάσσεται σε πανευρωπαϊκό σχέδιο καταμέτρησης της αστεγίας, με τη συμμετοχή 35 πόλεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης με πληθυσμό άνω των 200.000 κατοίκων, υπό τον συντονισμό του Πανεπιστημίου του Λέβεν. Στόχος είναι η εφαρμογή κοινής ευρωπαϊκής μεθοδολογίας καταγραφής, ώστε να δημιουργηθούν αξιόπιστοι μηχανισμοί παρακολούθησης και να σχεδιάζονται αποτελεσματικές πολιτικές σε τοπικό επίπεδο.

Στο πεδίο των υπηρεσιών, η διεπιστημονική ομάδα Street Work του ΚΥΑΔΑ εξυπηρετεί περίπου 1.400 ενεργά άτομα που διαβιούν στον δρόμο ή σε ακατάλληλες συνθήκες. Λιγότεροι από τους μισούς ανήκουν στην κατηγορία των «rough sleepers», ενώ οι υπόλοιποι διαμένουν σε σπίτια που δεν καλύπτουν βασικές ανάγκες ή φιλοξενούνται από συγγενείς και φίλους. Στην πλατεία Βάθη λειτουργεί το Πολυδύναμο Κέντρο Αστέγων, ένα σύμπλεγμα τριών πολυκατοικιών που περιλαμβάνει Ανοικτό Κέντρο Ημέρας, Υπνωτήριο και δύο Ξενώνες. Το Ανοικτό Κέντρο Ημέρας εξυπηρετεί καθημερινά πάνω από 150 άτομα, παρέχοντας πρόσβαση σε μπάνιο, γεύμα και ψυχοκοινωνική υποστήριξη. Στις στεγαστικές δομές του Πολυδύναμου φιλοξενούνται καθημερινά 200 άτομα για μεταβατική περίοδο 6+6 μηνών, κατά την οποία ακολουθούν ατομικό σχέδιο δράσης με στόχο την αυτόνομη διαβίωση.

Παράλληλα, ο Δήμος Αθηναίων συμμετέχει στο πρόγραμμα «Στέγαση και Εργασία για Αστέγους», που χρηματοδοτείται από το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Στον νέο κύκλο έχουν εγκριθεί 46 νοικοκυριά, συνολικά 58 άτομα, εκ των οποίων 46 ενήλικες και 12 ανήλικα. Οι περισσότεροι έχουν ήδη νοικιάσει κατοικίες και βρίσκονται στη διαδικασία εύρεσης εργασίας.

Σύμφωνα με αναλύσεις που συνοδεύουν την έρευνα, το γεγονός ότι 7 στους 10 αστέγους είναι Έλληνες αναδεικνύει ότι η αστεγία δεν συνδέεται πρωτίστως με μεταναστευτικές ροές, αλλά με κοινωνικοοικονομικές πιέσεις που πλήττουν τον εγχώριο πληθυσμό. Πηγές που σχολιάζουν τα ευρήματα επισημαίνουν ότι η στεγαστική κρίση, η αύξηση των ενοικίων, η απελευθέρωση των πλειστηριασμών και η αδυναμία πολλών νοικοκυριών να εξυπηρετήσουν δάνεια αποτελούν παράγοντες που έχουν οδηγήσει σημαντικό αριθμό πολιτών στην απώλεια στέγης. Οι ίδιες πηγές σημειώνουν ότι η μακροχρόνια παραμονή στον δρόμο δυσχεραίνει την επανένταξη, ενώ τονίζουν ότι η προστασία των πολιτών από την απώλεια κατοικίας αποτελεί βασικό δείκτη κοινωνικής συνοχής.

Πηγή φωτογραφία; 1: eleftheria.gr
Πηγή φωτογραφίας 2: lifo.gr
Πηγή φωτογραφίας 3: topontiki.gr