Τι συνέβη στη φωτιά «Χαμάμ»
Ένταση σημειώθηκε το βράδυ της Δευτέρας 22 Δεκεμβρίου στη Φλώρινα, κατά τη διάρκεια του εθίμου των «Φωτιών», ενός από τα σημαντικότερα και πιο αναγνωρίσιμα χειμερινά δρώμενα της Δυτικής Μακεδονίας. Στη μικρή πλατεία των Δικαστηρίων, στη φωτιά «Χαμάμ», εμφανίστηκε νεανική παραδοσιακή μπάντα δρόμου, η οποία ξεκίνησε να παίζει οργανικούς σκοπούς, όπως συνηθίζεται στο έθιμο.

Η συμμετοχή του κόσμου ήταν ιδιαίτερα μεγάλη, με εκατοντάδες κατοίκους και επισκέπτες να συγκεντρώνονται γύρω από τις φωτιές. Η ατμόσφαιρα ήταν γιορτινή μέχρι τη στιγμή που η μπάντα άρχισε να τραγουδά στίχους σε σλαβική γλώσσα. Το σημείο αυτό αποτέλεσε την αφορμή για την παρέμβαση του δημάρχου Φλώρινας, Βασίλη Γιαννάκη, ο οποίος ζήτησε να σταματήσει η συναυλία.

Η παρέμβαση έγινε μπροστά σε δεκάδες παρευρισκόμενους και καταγράφηκε σε βίντεο που κυκλοφόρησαν στα κοινωνικά δίκτυα. Η κίνηση αυτή προκάλεσε άμεση συζήτηση στην τοπική κοινωνία, με αρκετούς κατοίκους να θεωρούν ότι ο δήμαρχος ενήργησε για να προστατεύσει τον χαρακτήρα της εκδήλωσης και να αποφευχθούν εντάσεις, δεδομένου ότι η περιοχή έχει ιστορικά φορτισμένο παρελθόν σε ζητήματα γλώσσας και πολιτισμικών συμβολισμών.

Η στάση του δημάρχου Βασίλη Γιαννάκη – Το πλαίσιο της απόφασης
Παρότι ο δήμαρχος δεν έχει εκδώσει επίσημη, αναλυτική ανακοίνωση για το περιστατικό, κύκλοι του δήμου εξηγούν ότι η παρέμβασή του είχε συγκεκριμένη στόχευση. Πρώτον, η ενέργεια αποσκοπούσε στη διασφάλιση της ομαλής διεξαγωγής της εκδήλωσης. Οι «Φωτιές» αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα πολιτιστικά γεγονότα της Φλώρινας, με συμμετοχή οικογενειών, παιδιών και επισκεπτών από όλη την Ελλάδα. Οποιαδήποτε ένταση θα μπορούσε να αλλοιώσει τον χαρακτήρα της γιορτής.

Δεύτερον, υπήρχε ανησυχία για πιθανές αντιδράσεις από μερίδα πολιτών, καθώς η περιοχή έχει ιστορικά ευαίσθητη σχέση με ζητήματα γλωσσικής ταυτότητας. Η Φλώρινα, με το πολυπολιτισμικό της παρελθόν, έχει βιώσει κατά καιρούς εντάσεις γύρω από τη χρήση διαφορετικών διαλέκτων και μουσικών παραδόσεων.

Τρίτον, ο δήμαρχος θεωρεί ότι οι δημοτικές εκδηλώσεις πρέπει να σέβονται το πλαίσιο και τον χαρακτήρα του εθίμου. Οι «Φωτιές» έχουν συγκεκριμένη πολιτισμική ταυτότητα, και η δημοτική αρχή επιδιώκει να διατηρεί την ενότητα και την κοινή γραμμή που χαρακτηρίζει το έθιμο.

Τέλος, η Φλώρινα είναι μια περιοχή με ιστορικές ευαισθησίες, και η δημοτική αρχή επισημαίνει ότι απαιτείται προσεκτική διαχείριση σε ζητήματα γλωσσικής και πολιτισμικής έκφρασης, ώστε να μην δημιουργούνται παρεξηγήσεις ή εντάσεις.

Η στάση του δημάρχου βρήκε υποστηρικτές, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι ενήργησε με γνώμονα την κοινωνική συνοχή και την αποφυγή εντάσεων σε μια περίοδο όπου η περιοχή βρίσκεται στο επίκεντρο συζητήσεων για ζητήματα ταυτότητας.

Η αιχμηρή δήλωση της Πέτης Πέρκα – Αντιδράσεις και πολιτική διάσταση
«Στη Φλώρινα δεν πρέπει να επικρατήσει το σκοτάδι και η μετριότητα, Για μια ακόμα φορά, ο τόπος μας -δια του Δημάρχου Φλώρινας αυτή τη φορά- βουτά στον σκοταδισμό. Γιατί πώς αλλιώς να αποκαλέσει κανείς την πράξη λογοκρισίας, μια μέρα πριν από το πιο διάσημο έθιμο της περιοχής μας, τις «φωτιές».

Ο θυμός και η δράση του Δημάρχου όπως αποτυπώθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ομολογώ πως μου προξένησε θλίψη. Θλίψη, αγωνία και εν τέλει δημιούργησε μέσα μου την ανάγκη να τοποθετηθώ ξανά παραβλέποντας το γεγονός ότι διανύουμε εορταστικές μέρες.

Στην μικρή πλατεία των Δικαστηρίων, στη φωτιά Χαμάμ, κλήθηκε να παίξει γνωστή παραδοσιακή μπάντα δρόμου. Νέοι μουσικοί στη σκηνή και νέοι/ες συμπολίτες/ισσες και επισκέπτες/τριες από όλη την Ελλάδα χορέψανε βουβά τραγούδια. Όταν όμως η νεανική μπάντα άρχισε να τραγουδάει ώστε να έχουν λόγια τα βουβά τραγούδια, η παρέμβαση του Δημάρχου επέβαλε τη σιωπή. Κι αυτό γιατί; Είτε γιατί δεν άρεσε στον Δήμαρχο που διοργανώνει τη φωτιά της γειτονιάς του, είτε γιατί θα δυσαρεστούσε τους κύκλους συμφερόντων και εκλογής του.

Επαναλαμβάνω λοιπόν, όπως έκανα στα αντίστοιχα περιστατικά του καλοκαιριού, δεν πρέπει επουδενί να επιτρέψουμε την ανάδυση του σκοταδισμού και τους εθνικισμούς να συνθλίβουν την πολιτισμική μας κληρονομιά, τις παραδόσεις μας, την καλλιτεχνική έκφραση και το κοινωνικό μας αποτύπωμα ως τόπος.

Η μουσική παράδοση, οι ντόπιοι σκοποί και οι διάλεκτοι δεν είναι απειλή. Είναι ζωντανά στοιχεία της ιστορίας, της μνήμης και της πολιτισμικής πολυφωνίας του τόπου μας. Όποιος επιχειρεί να τις φιμώσει, δεν «προστατεύει» τίποτα· αντιθέτως, αποκαλύπτει φόβο απέναντι στη διαφορετικότητα και άγνοια απέναντι στον ίδιο τον πολιτισμό που υποτίθεται ότι υπηρετεί.

Ο Δήμαρχος πρέπει να αντιληφθεί ότι διοικεί την πόλη των καλλιτεχνών, του Πανεπιστημίου, της φύσης, της βαρυχειμωνιάς, του τρένου, της τριεθνούς υπόστασης.

Σε αυτόν τον τόπο με την πλούσια πολιτισμική κληρονομιά, τέτοιες πρακτικές δεν έχουν καμία θέση. Η φίμωση της τέχνης και της γλώσσας –σε οποιαδήποτε μορφή τους– θυμίζει εποχές που θέλουμε να αφήσουμε οριστικά πίσω μας.

Η δημοκρατία δεν φοβάται ούτε τη μουσική ούτε τη γλώσσα. Αντίθετα, τις αγκαλιάζει. Και ο πολιτισμός δεν μπαίνει σε επιτροπές λογοκρισίας, ούτε σταματά με εντολές μικροεξουσίας.

Καλώ τον Δήμαρχο της πόλης, αλλά και όλους τους τοπικούς παράγοντες που εμφορούνται από τέτοιες αντιλήψεις, να συμφιλιωθούν επιτέλους με την πρόοδο και να αφήσουν κατά μέρους τις λογοκρισίες, τις ακροδεξιές αντιλήψεις και τον σκοταδισμό.

Γιατί ο σκοταδισμός δεν τιμά κανέναν. Και σίγουρα δεν έχει θέση στο μέλλον.

Ο τόπος μας βουλιάζει διαρκώς η Φλώρινα και οι πολίτες της αγωνιούν γι’ αυτά που έρχονται και δεν πρέπει κανείς να το βάλει κάτω. Καλώ σε μάχη μέχρι τέλους. Να μην επικρατήσει το σκοτάδι και η μετριότητα. Τα παιδιά του Μουσικού Σχολείου Αμυνταίου, με την αποχώρησή τους από τη φιέστα ανακαίνισης του Κέντρου Υγείας Αμυνταίου με πρωταγωνιστή τον υπουργό Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη, απέδειξαν πώς στέκεται ο πολιτισμός απέναντι στην υποτίμηση. Απέδειξαν τι θα πει αλληλεγγύη κι αυτό μας γεμίζει με ελπίδα.

Εύχομαι και πάλι, χρόνια πολλά με υγεία, κοινωνική και κλιματική δικαιοσύνη και λευτεριά στην Παλαιστίνη.»

Αντιδράσεις – Τι λέει η τοπική κοινωνία
Το περιστατικό και η δήλωση της Πέτης Πέρκα προκάλεσαν έντονη κινητικότητα στα τοπικά μέσα ενημέρωσης και στα κοινωνικά δίκτυα της Φλώρινας. Η συζήτηση που άνοιξε ήταν πολυεπίπεδη, με τους πολίτες να εκφράζουν διαφορετικές απόψεις.

Όλη η κοινωνία της Φλώρινας εξέφρασε την άποψη ότι ο δήμαρχος Βασίλης Γιαννάκης ενήργησε με γνώμονα την προστασία της εκδήλωσης και την αποφυγή πιθανών εντάσεων. Πολλοί κάτοικοι υπογράμμισαν ότι οι «Φωτιές» αποτελούν ένα από τα πιο μαζικά και αναγνωρίσιμα έθιμα της περιοχής, με συμμετοχή χιλιάδων ανθρώπων κάθε χρόνο, και ότι οποιαδήποτε παρεξήγηση ή ένταση θα μπορούσε να αλλοιώσει τον χαρακτήρα της γιορτής. Σχόλια που καταγράφηκαν σε τοπικά μέσα ανέφεραν ότι η Φλώρινα έχει ιστορικά φορτισμένη σχέση με ζητήματα γλώσσας και ταυτότητας και ότι η χρήση σλαβικών στίχων σε δημοτική εκδήλωση μπορεί να παρερμηνευτεί ή να προκαλέσει αντιδράσεις.

Παράλληλα, η δήλωση της Πέτης Πέρκα προκάλεσε ακόμη μεγαλύτερη συζήτηση από το ίδιο το περιστατικό. Πολλοί πολίτες εξέφρασαν την άποψη ότι η τοποθέτησή της ήταν υπερβολικά επιθετική, με χαρακτηρισμούς που θεωρήθηκαν δυσανάλογοι προς το γεγονός. Στα σχόλια που καταγράφηκαν στα social media, αρκετοί κάτοικοι υποστήριξαν ότι η δήλωση της Πέρκα «δεν ανταποκρίνεται στο κλίμα της εκδήλωσης» και ότι «μετατρέπει ένα τοπικό περιστατικό σε πολιτική αντιπαράθεση χωρίς λόγο».

Η γενική εικόνα που προκύπτει από τις αντιδράσεις είναι ότι η δήλωση της Πέρκα προκάλεσε περισσότερη ένταση από το ίδιο το περιστατικό, με πολλούς πολίτες να θεωρούν ότι η τοποθέτησή της δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες και τις ευαισθησίες της τοπικής κοινωνίας.

Πηγή φωτογραφίας 1: neaflorina.gr
Πηγή φωτογραφίας 2: news247.gr
Πηγή φωτογραφίας 3: tourismtoday.gr
Πηγή φωτογραφίας 4: neaflorina.gr
Πηγή φωτογραφίας 5: neaflorina.gr